Μετά την υπογραφή σειράς μακροχρόνιων συμβολαίων για την προμήθεια αμερικανικού LNG στην Ουάσιγκτον —με την Atlantic SEE LNG Trade να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο— καθώς και την υιοθέτηση της Κοινής Διακήρυξης του Transatlantic Gas Security Summit, το βάρος των εξελίξεων περνά πλέον στους Διαχειριστές των δικτύων και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όπου θα κριθεί η πρακτική υλοποίηση των δεσμεύσεων.
Την ημερομηνία της συνάντησης γνωστοποίησε στην αμερικανική πλευρά η γενική διευθύντρια Ενέργειας της Κομισιόν, Ντίτε Γιόργκενσεν, η οποία συμμετείχε στις επαφές που πραγματοποιήθηκαν τις προηγούμενες ημέρες στην Ουάσιγκτον. Στη βελγική πρωτεύουσα αναμένεται να δώσει το «παρών» και ο ειδικός σύμβουλος της Επιτροπής για την απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, Klaus-Dieter Borchardt.
Ρυθμιστικά «αγκάθια» και τέλη διέλευσης
Στο επίκεντρο της σύσκεψης θα βρεθούν, πέραν των τεχνικών ρυθμίσεων, και τα τέλη χρήσης δικτύου που επιβάλλονται ξεχωριστά από τους διαχειριστές των χωρών διέλευσης. Το ισχύον μοντέλο, σύμφωνα με πηγές της αγοράς, αυξάνει το συνολικό κόστος μεταφοράς και επηρεάζει την εμπορική ανταγωνιστικότητα του Διαδρόμου έναντι άλλων οδεύσεων και τερματικών σταθμών LNG.
Κατά τις επαφές στην Ουάσιγκτον, οι συζητήσεις εστίασαν στη διαμόρφωση ενός πιο λειτουργικού και ευέλικτου κανονιστικού πλαισίου, που θα επιτρέψει τη διακίνηση ποσοτήτων φυσικού αερίου με όρους αγοράς. Πληροφορίες αναφέρουν ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει την υιοθέτηση μίας δομικής λύσης, αντί για αποσπασματικές εξαιρέσεις ή παρατάσεις, επιδιώκοντας να ενισχύσει τη σταθερότητα και την ελκυστικότητα του έργου.
Κοινός παρονομαστής για Βρυξέλλες και Ουάσιγκτον παραμένει ο στρατηγικός στόχος της σταδιακής απεξάρτησης της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο. Διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι χωρίς σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο και ανταγωνιστικούς όρους, ο Κάθετος Διάδρομος κινδυνεύει να υπονομευθεί προτού εδραιωθεί ως βασική ενεργειακή αρτηρία της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Παράγοντες της αγοράς σημειώνουν ότι οι μακροχρόνιες συμφωνίες που υπεγράφησαν στις ΗΠΑ λειτουργούν ως καταλύτης για να ξεμπλοκάρουν οι εκκρεμότητες γύρω από τον Κάθετο Διάδρομο. Ωστόσο, για να αποκτήσει η διαδρομή πραγματική ανταγωνιστικότητα και να ενισχυθεί η μεταφορική της ικανότητα, απαιτείται και ουσιαστική χρηματοδοτική υποστήριξη, ανάγκη που επισημαίνεται και στο Κοινό Ανακοινωθέν των 13 χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που δημοσιοποιήθηκε πρόσφατα.
Στο πλαίσιο αυτό, το επόμενο διάστημα αναμένεται να εξεταστούν εργαλεία όπως η παροχή χαμηλότοκων δανείων από οργανισμούς τύπου της αμερικανικής Exim Bank για την προμήθεια κρίσιμου τεχνικού εξοπλισμού, όπως σταθμοί συμπίεσης σε Βουλγαρία και Ρουμανία. Στόχος είναι να αποφευχθεί η επιβάρυνση των τιμολογίων μεταφοράς, η οποία θα μετακυλιόταν τελικά στους καταναλωτές.
Πέραν της βασικής υποδομής του Διαβαλκανικού Αγωγού, στο τραπέζι τίθεται πλέον και η ανάπτυξη νέων έργων. Η Atlantic SEE LNG Trade εκτιμά ότι η σταδιακή απαγόρευση του ρωσικού φυσικού αερίου δημιουργεί σημαντικές επενδυτικές ευκαιρίες, εξετάζοντας ήδη συμμετοχή σε νέα πλωτά τερματικά FSRU και μονάδες ηλεκτροπαραγωγής που θα στηρίξουν τη διεύρυνση του ενεργειακού αποτυπώματος της περιοχής.
Η επόμενη μέρα μετά την Ουάσιγκτον
Στο τριήμερο των επαφών στην αμερικανική πρωτεύουσα κατέστη σαφές ότι η αμερικανική πλευρά εμφανίζεται διατεθειμένη να συμβάλει, τόσο σε πολιτικό όσο και σε χρηματοδοτικό επίπεδο, ώστε να προχωρήσουν οι απαιτούμενες υποδομές.
Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε διευρυμένη σύσκεψη στο αμερικανικό Υπουργείο Ενέργειας, με τη συμμετοχή διαχειριστών και εκπροσώπων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για την επεξεργασία άμεσα εφαρμόσιμων παρεμβάσεων.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στο τραπέζι τέθηκε και η δυνατότητα σύνδεσης των αναγκαίων επενδύσεων με την εμπορική συμφωνία ΕΕ–ΗΠΑ για αγορές αμερικανικής ενέργειας έως το 2028, εξετάζοντας ενδεχόμενο συμψηφισμού δαπανών που θα απαιτηθούν για τη στήριξη του Διαδρόμου.
Από ελληνικής πλευράς, η νέα διευθύνουσα σύμβουλος του ΔΕΣΦΑ, Μαρία Σφερούτσα, παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, με στόχο την περαιτέρω αξιοποίηση των ελληνικών υποδομών LNG για τη μεταφορά ποσοτήτων προς τον Βορρά, με αρχική κατεύθυνση την Ουκρανία.
Επόμενος σταθμός: CERAWeek και βιομηχανικές συνέργειες
Το επόμενο σημαντικό ορόσημο τοποθετείται στα τέλη Μαρτίου στο Χιούστον, όπου θα πραγματοποιηθεί η διεθνής ενεργειακή διάσκεψη CERAWeek. Εκεί αναμένεται να συνεχιστούν οι επαφές για την ωρίμανση χρηματοδοτικών και εμπορικών συμφωνιών που θα ενισχύσουν την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής.
Την ίδια ώρα, οι εξελίξεις δεν περιορίζονται μόνο στον τομέα του LNG, καθώς μετά το «κύμα» συμφωνιών στον τομέα, με την Atlantic See να πρωταγωνιστεί, στην Ουάσιγκτον υπεγράφη χθες τριμερής συμφωνία μεταξύ της ONEX Shipyards and Technologies, που ελέγχει τα ναυπηγεία Ελευσίνας και Σύρου, και της νοτιοκορεατικής Hanwha Power Systems.
Η συμφωνία προβλέπει τη μεταφορά τεχνογνωσίας για την παραγωγή τερματικών LNG, πλοίων FSRU και ευρύτερων ενεργειακών υποδομών, με τη Hanwha να προμηθεύει και τον εξειδικευμένο εξοπλισμό.
Σύμφωνα με πηγές, για την πλήρη αναβάθμιση των ναυπηγείων Ελευσίνας απαιτούνται επενδύσεις που μπορεί να φτάσουν το 1 δισ. ευρώ, ενώ η πρώτη παραγγελία για FSRU φέρεται να βρίσκεται κοντά στην οριστικοποίηση. Η συμφωνία προβλέπει επίσης τη δημιουργία νέου ναυπηγείου στις ΗΠΑ, με τεχνογνωσία από Ελλάδα και Νότια Κορέα, στο πλαίσιο της στρατηγικής ενίσχυσης της αμερικανικής βιομηχανικής βάσης.
Σε κάθε περίπτωση, η έκβαση της σύσκεψης στις Βρυξέλλες θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ για το εάν το momentum των τελευταίων εβδομάδων μπορεί να μετατραπεί σε λειτουργικό και εμπορικά βιώσιμο ενεργειακό διάδρομο.
