Παράλληλα, η ΑΕΠΟ τροποποιείται και επικαιροποιείται, ενσωματώνοντας αυστηρότερα μέτρα ασφάλειας και νέες περιβαλλοντικές απαιτήσεις, σε πλήρη ευθυγράμμιση με το σύγχρονο κανονιστικό πλαίσιο για την κλιματική αλλαγή, τη διαχείριση υδάτων και τον πλημμυρικό κίνδυνο.
Η απόφαση αυτή «ξεκλειδώνει» εκ νέου την υλοποίηση ενός έργου στρατηγικής σημασίας, έπειτα από μακρά περίοδο νομικών, διοικητικών και τεχνικών εμπλοκών, και δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε το λιμάνι της Καβάλας να αναβαθμιστεί σε κομβικό κρίκο του δικτύου συνδυασμένων μεταφορών της Βόρειας Ελλάδας.
Νέα φάση για το έργο Νέα Καρβάλη – Τοξότες
Η απόφαση υπογράφηκε στις 18 Φεβρουαρίου 2026 από τον Γενικό Διευθυντή Περιβαλλοντικής Πολιτικής και σηματοδοτεί την είσοδο του έργου σε φάση επανεκκίνησης. Η νέα σιδηροδρομική γραμμή προορίζεται να συνδέσει τον λιμένα «Φίλιππος Β» με το εθνικό δίκτυο, ενισχύοντας τη λειτουργικότητα και τη διασυνδεσιμότητά του.
Την ίδια στιγμή, ο διαγωνισμός για την κατασκευή του έργου βρίσκεται σε εξέλιξη. Η φάση του ανταγωνιστικού διαλόγου πλησιάζει στην ολοκλήρωσή της, με στόχο την ανάδειξη αναδόχου έως το τέλος του 2026. Το έργο, με προϋπολογισμό που υπερβαίνει τα 760 εκατ. ευρώ, διεκδικούν οι εταιρείες ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, ΑΚΤΩΡ, ΜΕΤΚΑ (όμιλος Metlen) και ΑΒΑΞ.
Τεχνικό αντικείμενο και βασικά χαρακτηριστικά
Το έργο περιλαμβάνει την κατασκευή νέας μονής σιδηροδρομικής γραμμής κανονικού εύρους συνολικού μήκους περίπου 37 χιλιομέτρων. Από αυτά, τα περίπου 32 χιλιόμετρα αφορούν το τμήμα Νέα Καρβάλη – Τοξότες, ενώ τα υπόλοιπα 5,3 χιλιόμετρα αφορούν την άμεση σύνδεση με το εμπορικό λιμάνι Καβάλας.
Η χάραξη βασίζεται σε νέα γεωμετρικά χαρακτηριστικά, με χαμηλές κλίσεις και μεγάλες ακτίνες καμπυλότητας, ώστε να εξυπηρετεί εμπορευματικές μεταφορές μεγάλης κλίμακας και να ανταποκρίνεται στα σύγχρονα πρότυπα σιδηροδρομικών μεταφορών.
Γιατί «πάγωσε» και γιατί ξεμπλοκάρει τώρα
Η περιβαλλοντική αδειοδότηση του έργου είχε δοθεί αρχικά το 2012 και τροποποιήθηκε το 2022. Ωστόσο, το τελευταίο διάστημα το έργο είχε τεθεί σε προσωρινή αναστολή, λόγω σοβαρών ζητημάτων ασφάλειας που ανέκυψαν από τη γειτνίαση της χάραξης με εγκαταστάσεις λιπασματοβιομηχανίας στη Νέα Καρβάλη και με αγωγό φυσικού αερίου υψηλής πίεσης.
Οι ανησυχίες αυτές οδήγησαν σε διοικητικές παρεμβάσεις, προσφυγές και αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, οι οποίες έθεσαν στο επίκεντρο την ανάγκη εξειδικευμένων μελετών επικινδυνότητας. Σύμφωνα με το σκεπτικό της νέας απόφασης, η προσωρινή αναστολή δεν έχει πλέον λόγο συνέχισης, καθώς τα νέα τεχνικά δεδομένα και οι πρόσθετοι όροι που ενσωματώνονται στην ΑΕΠΟ καλύπτουν τις αιτίες που είχαν οδηγήσει στο «φρένο» του έργου.
Ασφάλεια και συνύπαρξη με τη βιομηχανική δραστηριότητα
Κομβικό στοιχείο της τροποποιημένης ΑΕΠΟ αποτελεί η ενσωμάτωση αυστηρών μέτρων ασφάλειας. Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τον αναθεωρημένο περιβαλλοντικό όρο 20, ο οποίος θέτει σαφές και αυστηρότερο πλαίσιο για την ασφαλή συνύπαρξη της σιδηροδρομικής υποδομής με τις γειτονικές βιομηχανικές εγκαταστάσεις.
Ο νέος σχεδιασμός προβλέπει τη μετατόπιση του Σταθμού Διαλογής ανατολικότερα, σε απόσταση ασφαλείας από τη λιπασματοβιομηχανία, καθώς και την υπογειοποίηση τμήματος της γραμμής κατά μήκος του βόρειου ορίου του εργοστασίου. Στόχος είναι η εξάλειψη του κινδύνου μεγάλου βιομηχανικού ατυχήματος τύπου SEVESO και η αποτροπή διασταυρώσεων βαρέων οχημάτων με αμαξοστοιχίες.
Παράλληλα, προβλέπονται ειδικές μελέτες επικινδυνότητας τόσο για τη φάση κατασκευής όσο και για τη λειτουργία του έργου, καθώς και διαδικασία φακέλου συμμόρφωσης πριν από την οριστική εφαρμογή των αλλαγών.
Περιβάλλον, κλιματική προσαρμογή και πλημμυρικός κίνδυνος
Η νέα απόφαση επικαιροποιεί την ΑΕΠΟ με βάση τα αναθεωρημένα Σχέδια Διαχείρισης Λεκανών Απορροής, τα Σχέδια Διαχείρισης Κινδύνου Πλημμύρας και τις προβλέψεις του Εθνικού Κλιματικού Νόμου. Προστίθενται όροι για αντισεισμική θωράκιση, προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και ενίσχυση της αντιπλημμυρικής προστασίας, ενώ αποσαφηνίζονται οι ευθύνες όλων των εμπλεκόμενων φορέων, από τον κύριο του έργου έως τον διαχειριστή και τον ανάδοχο.
Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, οι τροποποιήσεις αυτές δεν επιδεινώνουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις του έργου. Για τον λόγο αυτό δεν απαιτείται νέα Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, γεγονός που μειώνει τον διοικητικό χρόνο και επιταχύνει τη διαδικασία υλοποίησης.
Η στρατηγική σημασία για το λιμάνι «Φίλιππος Β»
Η σιδηροδρομική σύνδεση αποτελεί κρίσιμη υποδομή για τη λειτουργική και εμπορική αναβάθμιση του λιμένα Καβάλας. Χωρίς αυτήν, το λιμάνι παραμένει σχεδόν αποκλειστικά εξαρτημένο από τις οδικές μεταφορές, περιορίζοντας σημαντικά τη δυναμική του ως εμπορευματικού κόμβου.
Με τη σύνδεση στο εθνικό σιδηροδρομικό δίκτυο, το λιμάνι αποκτά άμεση πρόσβαση στους βασικούς άξονες μεταφορών και ενισχύει τη θέση του σε σχέση με τα λιμάνια της Θεσσαλονίκης και της Αλεξανδρούπολης.
Όπως έχει επισημάνει σε συνέντευξή του στα Μακεδονικά Νέα ο Αντιπεριφερειάρχης Π.Ε. Καβάλας, Θεόδωρος Μαρκόπουλος, η Καβάλα διαθέτει ένα ολόκληρο λιμενικό σύστημα με πολλαπλές και εξειδικευμένες λειτουργίες: επιβατικό λιμάνι στο κέντρο της πόλης, εμπορικό λιμάνι στη Νέα Καρβάλη, λιμάνι ιχθυόσκαλας, λιμενικές εγκαταστάσεις για τη βιομηχανία λιπασμάτων και τα πετρέλαια, καθώς και το λιμάνι της Κεραμωτής. Όπως τόνισε, το εμπορικό λιμάνι της Καβάλας αδικείται από την έλλειψη σιδηροδρομικής σύνδεσης, παρά το γεγονός ότι διαθέτει από τα μεγαλύτερα βάθη στην περιοχή και έχει ήδη αποδείξει τη δυνατότητά του να εξυπηρετεί μεγάλα πλοία που δεν μπορούν να προσεγγίσουν άλλα λιμάνια.
Από την πλευρά του, ο Διευθύνων Σύμβουλος του Οργανισμού Λιμένος Καβάλας Α.Ε., Άγγελος Βλάχος, έχει αναδείξει τον πολυχρηστικό χαρακτήρα του λιμανιού και τη σημασία της διασυνδεσιμότητας για τη βιωσιμότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας. Όπως έχει επισημάνει, η περιορισμένη προσβασιμότητα προς τη βαλκανική ενδοχώρα, σε συνδυασμό με θεσμικές και γραφειοκρατικές καθυστερήσεις, λειτουργεί αποτρεπτικά για επενδύσεις, την ώρα που λιμάνια της Αδριατικής και της Μαύρης Θάλασσας έχουν ενισχύσει τη θέση τους.
Σε κάθε περίπτωση, η ανάκληση της αναστολής της ΑΕΠΟ και η επικαιροποίηση των περιβαλλοντικών όρων δεν συνιστούν από μόνες τους εγγύηση ταχείας υλοποίησης. Αποτελούν, ωστόσο, μια κρίσιμη θεσμική προϋπόθεση ώστε το έργο να επανέλθει σε κανονική τροχιά, με σαφές πλαίσιο κανόνων και αυξημένες απαιτήσεις ασφάλειας. Το βάρος πλέον μεταφέρεται στην εφαρμογή των νέων τεχνικών προβλέψεων, στην ολοκλήρωση του διαγωνισμού και στη δυνατότητα όλων των εμπλεκόμενων φορέων να κινηθούν χωρίς νέες καθυστερήσεις.
Για το λιμάνι της Καβάλας, η σιδηροδρομική σύνδεση παραμένει ένα έργο-κλειδί, όχι ως αυτοσκοπός, αλλά ως αναγκαία υποδομή για τη βελτίωση της προσβασιμότητας και της λειτουργικής του ανταγωνιστικότητας. Η έκβαση του έργου θα κριθεί στην πράξη, τόσο από την τήρηση των περιβαλλοντικών και τεχνικών όρων όσο και από τη συνολική στρατηγική που θα ακολουθηθεί για την ένταξη του λιμένα στο ευρύτερο δίκτυο μεταφορών της Βόρειας Ελλάδας.
