Στο πλαίσιο αυτό στον νομό Θεσσαλονίκης υλοποιείται σειρά αναπλάσεων, κάποιες εμβληματικού χαρακτήρα λόγω του σημείου που «μεταμορφώνεται», του θετικού αντίκτυπου σε κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο και του αποτυπώματος στην τοπική κοινωνία και την αγορά.
Προς δημοπράτηση η ανάπλαση της Πλατείας Αριστοτέλους
Μια από τις σημαντικότερες αναπλάσεις είναι αυτή που αφορά την Πλατεία Αριστοτέλους στον Δήμο Θεσσαλονίκης, πραγματικά εμβληματικού χαρακτήρα. Μέσω αυτής θα αναγεννηθεί το σημείο αναφοράς του κέντρου, μια πλατεία με έντονα ιστορικά, πολιτιστικά, κοινωνικά και οικονομικά χαρακτηριστικά, τα οποία μέσω της ανάπλασης προϋπολογισμού 26,04 εκατ. ευρώ θα αναδειχθούν και θα αναβαθμιστούν, προς όφελος του κοινωνικού και οικονομικού ιστού.
Το πολυαναμενόμενο αυτό έργο πήρε τον δρόμο της δημοπράτησης. Πιο αναλυτικά, στις 25 Φεβρουαρίου 2026, δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ο διεθνής διαγωνισμός για την ανάδειξη του αναδόχου κατασκευής του έργου ανάπλασης του Άξονα και της Πλατείας Αριστοτέλους.
Αναθέτουσα αρχή είναι ο Δήμος Θεσσαλονίκης, με καταληκτική ημερομηνία υποβολής προσφορών από τους υποψήφιους ανάδοχους να έχει οριστεί η 3η Απριλίου 2026. Παράλληλα, ως ημερομηνία και ώρα ηλεκτρονικής αποσφράγισης των προσφορών ορίζεται η 6η Απριλίου 2026.
Από την ημέρα υπογραφής της σύμβασης το έργο πρέπει να έχει ολοκληρωθεί εντός 32 μηνών. Εάν δεν σημειωθούν καθυστερήσεις και η σύμβαση με τον ανάδοχο υπογραφεί εντός του 2026, τότε η ανάπλαση πρέπει να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 2029.
Το έργο προβλέπει την αισθητική και λειτουργική ανάπλαση του άξονα της Αριστοτέλους, από τη Λ. Νίκης έως την οδό Εγνατία, διατηρώντας τον μνημειακό χαρακτήρα του χώρου και ενσωματώνοντας σύγχρονες λύσεις και υλικά που ενισχύουν την περιβαλλοντική αναβάθμιση του ελεύθερου κοινόχρηστου χώρου, τη βιοκλιματική βελτίωση, την αντοχή στο χρόνο και την πλήρη προσβασιμότητα.
Η πράξη αφορά σε περιοχή περίπου 32.500τ.μ., η οποία εκτείνεται από το παραλιακό μέτωπο έως την οδό Εγνατία και, συγκεκριμένα, κατά μήκος από το κράσπεδο της παλιάς παραλίας μέχρι το κράσπεδο της οδού Εγνατίας και, κατά πλάτος, από την εσωτερική παρειά των στοών εκατέρωθεν του άξονα της Αριστοτέλους. Στις διασταυρώσεις µε τους εγκάρσιους οδικούς άξονες (οδός Μητροπόλεως, οδός Τσιµισκή, οδός Βασ. Ηρακλείου, οδός Ερμού) ορίζεται από την επέκταση της γραμμής των εσωτερικών παρειών των στοών. Περιλαμβάνει επίσης τα πεζοδρόμια επί της Λεωφόρου Νίκης, εκατέρωθεν του άξονα μέχρι τις οδούς Πλουτάρχου και Δημοσθένους.
Η Αριστοτέλους οργανώνεται λειτουργικά, ως προς τον άξονα συμμετρίας της, σε επιμέρους κατά μήκος ζώνες:
• Κεντρικού Περίπατου, πλάτους 9,00 μ.,
• Στάσης Αστικού Εξοπλισμού – Φύτευσης, 6.45 μ.,
• Διέλευσης Οχημάτων Έκτακτης Ανάγκης – τροφοδοσίας, ελαχ. πλάτους 3,50μ.
Επιπλέον, αναπλάθονται οι ζώνες κίνησης των στοών των κτιρίων. Σε αντιστροφή με την υφιστάμενη κατάσταση, η κεντρική και μεγαλύτερη σε πλάτος ζώνη αντιμετωπίζεται ως η κυρίως ζώνη ελεύθερης κίνησης, η οποία ορίζεται από τις περιοχές φύτευσης και την ζώνη καθιστικών, διαμορφώνοντας μια κεντρική αρτηρία περιπάτου με απρόσκοπτη θέαση προς την Άνω Πόλη και την θάλασσα.
Στην πλατεία επί της οδού Εγνατία απομακρύνεται η στάση και καταργείται η διέλευση των λεωφορείων, προκειμένου να αναδειχθεί το σύνολο της μελέτης. Η πλατεία Αριστοτέλους, κατ’ αναλογία με την υφιστάμενη κατάσταση, περιλαμβάνει ένα κεντρικό, ελεύθερο από φυτεύσεις και υπέργειες κατασκευές τμήμα, εκατέρωθεν του οποίου οργανώνονται περιοχές στάσης, φύτευσης και διάθεσης υπαίθριων τραπεζοκαθισμάτων εστίασης. Επίσης, λόγω των διευρυμένων εκσκαφών, το έργο συνδέεται και με το υποέργο αρχαιολογικών εργασιών, βάσει μνημονίου συνεργασίας με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης.
Ανάπλαση πλατείας Διοικητηρίου
Οι τεχνικές μελέτες -με προϋπολογισμό 450.000 ευρώ- για την ανάπλαση έχουν ξεκινήσει και πρέπει να ολοκληρωθούν έως το 8ο του 2026. Έχει λάβει το «πράσινο φως» από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ), με στόχο την αποκατάσταση της αρχικής της μορφής, την ανάδειξη των αρχαιολογικών ευρημάτων (όπως το ρωμαϊκό νυμφαίο), την ενσωμάτωση χώρων πρασίνου και τη δημιουργία υπόγειου πάρκινγκ.
Βασικοί στόχοι της ανάπλασης είναι:
- Η άρση της ασυνέχειας που δημιουργεί ο αρχαιολογικός χώρος στον αστικό ιστό και η απόδοση νέων κοινόχρηστων χώρων σε δημόσια χρήση.
- Η ελαχιστοποίηση των επεμβάσεων στον αρχαιολογικό χώρο, σε συνεργασία και μετά από έγκριση των αρμόδιων εφορειών αρχαιοτήτων και στη βάση του πορίσματος και των κατευθύνσεων της κοινής Ομάδας Εργασίας εκπροσώπων του Δήμου Θεσσαλονίκης και του Υπ.Πολιτισμού.
- Η επιλογή θέσεων θεμελίωσης των νέων κατασκευών της αστικής πλατείας σε σημεία που εναρμονίζονται με τον αρχαιολογικό χώρο και που εξασφαλίζουν την έγκριση του Υπ.Πολιτισμού.
- Η εξασφάλιση των προϋποθέσεων για την προστασία, ανάδειξη και επισκεψιμότητα των σημαντικών για την ιστορία της πόλης αρχαιολογικών ευρημάτων της πλατείας Διοικητηρίου, ενός ιδιαίτερα σημαντικού αρχαιολογικού πνεύμονα, μόλις διακόσια μέτρα ΒΔ της Ρωμαϊκής Αγοράς και σε μικρή απόσταση δυτικά της βασιλικής του πολιούχου της Θεσσαλονίκης Αγίου Δημητρίου.
- Η αναβάθμιση της εικόνας της πόλης και βελτίωση της ποιότητας ζωής στο ιστορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης, παράλληλα με την ανάδειξη της ιστορικής μνήμης της πλατείας.
Ανάπλαση Πλατείας Δημοκρατίας και ευρύτερης περιοχής
Η εκπόνηση των τεχνικών μελετών απαραίτητων για την υλοποίηση του έργου της ανάπλασης έχουν ξεκινήσει με καταληκτική ημερομηνία ολοκλήρωσης τον Αύγουστο του 2026 και προϋπολογισμό 550.000 ευρώ.
Αντικείμενο του έργου της ανάπλασης της πλατείας Δημοκρατίας (Βαρδαρίου) είναι η αποκατάσταση του λειτουργικού ρόλου της πλατείας, σε ένα ιστορικό σημείο της Θεσσαλονίκης, που σήμερα δίνει κυρίως την αίσθηση της διασταύρωσης μεγάλων αξόνων. Επίσης, η απόδοση σημαντικού χώρου στους πεζούς και στο πράσινο, μέσα από τη μερική διαπλάτυνση των πεζοδρομίων, την ενδεχόμενη κατάργηση των δύο παράδρομων, τον επιμελημένο φωτισμό του δημόσιου χώρου, την διερεύνηση χωροθέτησης ποδηλατοδρόμων.
Το σύνολο του προϋπολογισμού για τις δυο αναπλάσεις, πλατεία Διοικητηρίου και Δημοκρατίας, ανέρχεται στα 8 εκατ. ευρώ περίπου.
Ανάπλαση Πλατεία Ελευθερίας
Η χρήση του χώρου ως πάρκινγκ σταμάτησε από τα τέλη του προηγούμενου μήνα και ξεκινά από τον εργολάβο, το στήσιμο του εργοταξίου για την ανάπλαση της Πλατείας Ελευθερίας. Προβλέπεται μετατροπή του χώρου σε Πάρκο Μνήμης, αφιερωμένο στα θύματα του Ολοκαυτώματος και σε ένα σημαντικό μέρος της ιστορίας του Εβραϊκού πληθυσμού και της πόλης γενικότερα. Η θεμελίωση του έργου έχει προγραμματιστεί στις 15 Μαρτίου, ημέρα συμπλήρωσης 83 ετών από την αναχώρηση του πρώτου σιδηροδρομικού συρμού για το Άουσβιτς, που έμελλε να αποτελέσει κολαστήριο για χιλιάδες θύματα των Ναζί.
Αναφορικά με την απώλεια των θέσεων στάθμευσης, γίνεται προσπάθεια αναπλήρωσής τους, καθώς έχουν δημιουργηθεί ήδη 237 θέσεις πάρκινγκ εντός του ΟΛΘ, ενώ έως τέλος του Μαρτίου έχει προγραμματιστεί η διαμόρφωση σε χώρο πάρκινγκ και του οικοπέδου της ΓΑΙΑΟΣΕ απέναντι από το Δικαστικό Μέγαρο. Παράλληλα, μετά το Πάσχα αναμένεται από τον Δήμο η έναρξη διαδικασιών για την εξεύρεση νέων χώρων στάθμευσης.
Πρώην Στάβλοι Παπάφη
Οι εργασίες για τη αξιοποίηση του κτιριακού συγκροτήματος των πρώην Στάβλων Παπάφη, έχουν ξεκινήσει.Ο χώρος έχει συνολική επιφάνεια περίπου 4.700 τ.μ. και βρίσκεται επί των οδών Αλοννήσου – Μυκόνου – Άνδρου και Σιδηροκάστρου.
Το έργο είναι προϋπολογισμού 16 εκατ. ευρώ. Θα διαθέτει υπόγειο πάρκινγκ 53 θέσεων και βρεφονηπιακό σταθμό. Επίσης, θα έχει ξενώνα Φιλοξενίας για ευάλωτες ομάδες, κλειστό Δημοτικό Γυμναστήριο, αίθουσα Πολλαπλών Χρήσεων και Κοινωνικών Εκδηλώσεων, χώρο Μνήμης – Μουσείο Προσφύγων Τούμπας, Δημοτική Βιβλιοθήκη – Αναγνωστήριο, κτίριο Γραφείων (με Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών), Κοινοτικό Ιατρείο και Κέντρο Ημερήσιας Φροντίδας Ηλικιωμένων. Επίσης θα δημιουργηθεί θερινός κινηματογράφος και παιδική χαρά.
Στη «γειτονιά Παπάφη» δημιουργείται ένας ολοκληρωμένος χώρος κοινωνικών, πολιτιστικών και αθλητικών δράσεων. Αποτελεί έργο-τοπόσημο που αλλάζει τη φυσιογνωμία της περιοχής. Οι εργασίες αναμένεται να ολοκληρωθούν εντός 60 μηνών.
Στρατηγικές αστικές παρεμβάσεις στον Δήμο Καλαμαριάς
Με συνολικό προϋπολογισμό 8,2 εκατ. ευρώ, και χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το έργο «Στρατηγικές αστικές παρεμβάσεις στον Δήμο Καλαμαριάς», αφορά κυρίως το βασικό υποέργο «Αναπλάσεις πράσινων διαδρομών στον Δήμο Καλαμαριάς», προϋπολογισμού 7,1 εκατ. ευρώ.
Πιο συγκεκριμένα αφορά, αναπλάσεις πράσινων διαδρομών στον Δήμο Καλαμαριάς σε μήκος 3.370,53 μ. Περιλαμβάνει εργασίες ανάπλασης πράσινων διαδρομών στις οδούς Αργοναυτών και Παπακυρίτση, Παπακυρίτση, Κύπρου, Πάτμου, Θερμαϊκού, Χηλής, Σκρα, Πάφου, Κουντουριώτου, περιμετρικές οδούς Πλατείας Ύδρας, Ανδρούτσου, Κάτω Παναγιάς, Εφέσου, Ερυθραίας και Κανάρη.
Επίσης, περιλαμβάνει προμήθεια και εγκατάσταση «έξυπνων» σταθμών ανάπαυσης, οθονών ψηφιακής σήμανσης, «έξυπνων» διαβάσεων, σημείων ασύρματης πρόσβασης στο διαδίκτυο, συστημάτων «έξυπνης» διαχείρισης κάδων απορριμμάτων, σύστημα στάθμευσης με αισθητήρες και gateways. Η ολοκλήρωση του αναμένεται εντός του τρέχοντος έτους.
Τα «συν» των αναπλάσεων
Οι παραπάνω αναπλάσεις όπως και άλλες που έχουν δρομολογηθεί και στους 14 Δήμους της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης, μέσα από το Περιφερειακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, έχουν δύο πρωταρχικούς στόχους, τον εκσυγχρονισμό και αναβάθμιση του δημόσιου χώρου και την απόδοση του προς χρήση των πολιτών και για την βελτίωση του τοπικού κοινωνικού προφίλ και οικονομικού περιβάλλοντος. Παράλληλα, με την ολοκλήρωσή τους αναμένεται μείωση των ανισοτήτων που έχουν καταγραφεί ανάμεσα σε περιοχές του νομού, ενώ η βελτίωση της εικόνας των συγκεκριμένων περιοχών παρέμβασης μπορεί να αποτελέσει σε άλλες περιπτώσεις λιγότερο και σε άλλες περισσότερο και αναπτυξιακή ώθηση του τουριστικού τους προϊόντος. Σε κάθε περίπτωση η δημιουργία ελεύθερων χώρων πρασίνου και αναψυχής, αποτελεί αναγκαιότητα μέσα σε ένα περιβάλλον πυκνοδομημένο και χωρίς διεξόδους καθημερινής ανάπαυλας για τους πολίτες.
