Το όραμά του για τη μεταμόρφωση των Ιωαννίνων μέσα από το νέο Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΤΠΣ) αναλύει σε συνέντευξη του στα Μακεδονικά Νέα, ο Δήμαρχος Ιωαννίνων, Θωμάς Μπέγκας.
Περιγράφει τη στρατηγική του Δήμου για την άρση των πολεοδομικών αδιεξόδων, εστιάζοντας στην ανάγκη για καθαρές χρήσεις γης και στην προστασία του περιβάλλοντος, ενώ παράλληλα αναφέρεται στις πιέσεις των ασφυκτικών χρονοδιαγραμμάτων του Ταμείου Ανάκαμψης.
Ο κ. Μπέγκας διευκρινίζει ότι το ΤΠΣ είναι ένας ευρύτερος χωρικός σχεδιασμός που έρχεται να θεραπεύσει σημαντικές παθογένειες, με στόχο μεταξύ άλλων, να σταματήσει η επικάλυψη δραστηριοτήτων και να οριστούν με σαφήνεια οι δυνατότητες κάθε περιοχής.
Όπως τόνισε, η «μεγάλη εικόνα» για τα Ιωάννινα περιλαμβάνει την πρόκληση της συνύπαρξης με το καθεστώς προστασίας Natura, το οποίο χαρακτήρισε «ακραία περιοριστικό», απαιτώντας λελογισμένες επεκτάσεις του σχεδίου πόλης ώστε να «ανασάνει» ο κόσμος που έχει συμπιεστεί οικιστικά.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στον παραλογισμό που επικρατεί σε ορισμένους παραλίμνιους οικισμούς, οι οποίοι παρότι δεν έχουν αρχιτεκτονική συνάφεια με το Ζαγόρι, υποχρεώνονται να δομούν με τους εξαιρετικά αυστηρούς και δαπανηρούς όρους της περιοχής εκείνης.
Στο κρίσιμο ζήτημα της Λίμνης Παμβώτιδας, ο Δήμαρχος Ιωαννίνων τονίζει πως η ολοκλήρωση του ΤΠΣ πρέπει να συμβαδίσει με την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος Προστασίας, ενώ όσον αφορά την τουριστική ανάπτυξη, ξεκαθάρισε ότι δεν επιδιώκει τη δημιουργία «μεγαθηρίων» δίπλα στη λίμνη, αλλά μια ήπια και βιώσιμη ανάπτυξη που θα σέβεται το τοπίο και την ποιότητα ζωής.
Για τα Ιωάννινα του «αύριο», ο κ. Μπέγκας προτάσσει την ανθεκτικότητα της πόλης απέναντι στην κλιματική κρίση και μια ισόρροπη, βιώσιμη ανάπτυξη.
Ο Δήμαρχος Ιωαννίνων τέλος αναφέρεται στο «αγκάθι» του χρόνου, καθώς οι χρηματοδοτήσεις από το Ταμείο Ανάκαμψης λήγουν στις 30 Ιουνίου 2026, καλώντας την κυβέρνηση να βρει τις απαραίτητες τεχνικές και νομοθετικές λύσεις, ώστε να ξεπεραστούν οι καθυστερήσεις που προκύπτουν από τον μικρό αριθμό μελετητικών γραφείων και τις εκκρεμότητες στο Συμβούλιο της Επικρατείας. «Το ΤΠΣ πρέπει να γίνει νόμος του κράτους για να διασφαλίσουμε μια ισόρροπη ανάπτυξη», κατέληξε, στέλνοντας μήνυμα ετοιμότητας για τη νέα εποχή του Δήμου.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης του κ. Θωμά Μπέγκα στον Αλέξανδρο Αλεξιάδη:
Ο Δήμαρχος Ιωαννίνων, κ. Θωμάς Μπέγκας
- Αν διάβασα σωστά, η περιοχή σας λειτουργεί ακόμη με σχέδιο του 1987, ένα αρκετά παρωχημένο πολεοδομικό σχέδιο.
Ναι, σαφέστατα. Αλλά δεν πρέπει να μπαίνουμε στη λογική της σύγκρισης με το πολεοδομικό σχέδιο. Ουσιαστικά, εδώ πάμε να ξαναδούμε την έννοια του ρυθμιστικού, την οποία είχαν αποπειραθεί κάποια στιγμή να υλοποιήσουν, που είναι ένας γενικότερος χωρικός σχεδιασμός.
Και αυτό στην ουσία έρχεται να κάνει τώρα το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο. Ουσιαστικά, να δώσει κατευθύνσεις και να ξεκαθαρίσει τις χρήσεις γης και τις δυνατότητες σε κάθε κομμάτι γης, να γίνονται συγκεκριμένα πράγματα. Να μην έχουμε επικάλυψη δραστηριοτήτων, να είναι ξεκάθαρες οι δραστηριότητες κτλ. Αυτό κάνουν τα ΤΠΣ, δεν μπαίνουν στη λεπτομέρεια του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου, του λεγόμενου Γ.Π.Σ.
- Οι ισορροπίες πολλές φορές είναι ευαίσθητες ανάμεσα στην ανάπτυξη, την κατοικία, το περιβάλλον και την επιχειρηματικότητα. Εσείς πού δίνετε έμφαση;
Καταρχάς, έχουμε τη μεγάλη εικόνα που αφορά όλους τους δήμους και έχουμε και μια πολύ πιο ειδική εικόνα, κάτι το οποίο αφορά εμάς κατά κύριο λόγο ως μεγαλύτερο δήμο από όλους οι οποίοι έχουν μπροστά τους αυτό το ζήτημα, το γεγονός ότι είμαστε μέσα σε καθεστώς προστασίας Natura.
Αυτό είναι πάρα πολύ περιοριστικό, ακραία περιοριστικό θα έλεγα. Και η προσπάθεια η δική μας είναι αυτή τη στιγμή -και μετά την επίσκεψη που κάναμε στον Γενικό Γραμματέα τον κ. Μπακογιάννη- στο να εστιάζουμε σε δύο κυρίως πράγματα που αφορούν και τους άλλους δήμους που έχουν σχέση με καθεστώς προστασίας Natura. Είναι οι λελογισμένες επεκτάσεις του σχεδίου πόλης και η αποτροπή της συρρίκνωσης των ορίων των οικισμών, δηλαδή να παραμείνουν τα όρια των οικισμών ως έχουν.
Υπάρχει και ένα τρίτο ζήτημα ειδικό για εμάς που δεν αφορά τους άλλους δήμους. Είναι η αλλαγή των όρων δόμησης στους παραδοσιακούς οικισμούς στη Β Ζώνη Ζαγορίου. Εδώ μιλάμε για κάποιους οικισμούς που είναι παραλίμνιοι και για κάποιον περίεργο λόγο δεν έχουν καμία σχέση καταρχάς με την παραδοσιακή αρχιτεκτονική του Ζαγορίου και δεν υπάρχει κανένας λόγος να υπάρχει προστασία και έχουν υποχρεώσει όλους αυτούς τους ανθρώπους να δομούν με τους αυστηρούς όρους δόμησης του Ζαγορίου.
Χωρίς να υπάρχει κανένας λόγος και την ίδια ώρα να αυξάνεται πάρα πολύ το κόστος κατασκευής. Διότι αν πας σε λογικές πέτρας, στέγης με μαυρόπλακα κτλ συν κάποια άλλα πράγματα, κουφώματα κ.α, ανεβαίνει το κόστος σε κάποιους οικισμούς οι οποίοι δεν έχουν κανέναν λόγο, δεν έχουν χαρακτήρα παραδοσιακό.
- Πόσοι οικισμοί είναι αυτοί στο σύνολο, στον Δήμο σας?
Δεν είναι πολλοί αλλά είναι μεγάλοι οικισμοί. Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση, ας πούμε, είναι ο οικισμός του Περάματος που είναι ένα πολύ μεγάλο χωριό, εκεί που είναι και το σπήλαιο.
- Οπότε δυσκολεύει ο περιορισμός αυτός στην ανάπτυξη ουσιαστικά και την αξιοποίηση κάποιων περιοχών.
Βέβαια. Οι Λιγκιάδες πχ, το γνωστό χωριό των Λιγκιάδων αν το έχετε ακουστά που είναι και μαρτυρικό χωριό, το οποίο είναι πάνω από το Πέραμα σε ένα πολύ ωραίο σημείο με πολύ ωραία θέα. Γενικά δεν υπάρχει κανένας λόγος να έχουμε τόσο αυστηρούς περιορισμούς στη δόμηση σε κάποιους οικισμούς οι οποίοι καταρχάς δεν συνδέονται και γεωγραφικά με το Ζαγόρι. Είναι πολύ μακριά από τους παραδοσιακούς οικισμούς του Ζαγορίου.
- Οπότε ευελπιστείτε αυτό να αλλάξει με το ΤΠΣ;
Αυτό μπορεί να κινηθεί και με μια άλλη παράλληλη διαδικασία. Δεν μπορώ να σας πω τις τεχνικές λεπτομέρειες. Είναι θέμα το οποίο θα μελετήσει η πολεοδομία του Δήμου. Αυτό από ό,τι μας υπέδειξε και ο Γενικός Γραμματέας, μπορεί να γίνουν κάποιες παράλληλες συνέργειες εκτός από την λογική την οποία θα επιβάλλει το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο. Κυρίως όμως είναι τα δύο ζητήματα που σας είπα.
Η λελογισμένη επέκταση των σχεδίων πόλης. Εκεί πραγματικά αποδεικνύεται με επιστημονικά κριτήρια ότι έχει «συμπιεστεί» ο κόσμος και έχει ανάγκη να πάρει μια «ανάσα», να πάρει μια επέκταση. Και δεύτερον είναι ζητήματα που τίθενται σε σχέση με τα όρια των οικισμών, που επειδή κάποιοι από αυτούς, όχι όλοι βέβαια, πάλι λελογισμένα λέμε, αντιμετωπίζονται σε μια γενική λογική ότι γενικώς τα χωριά συρρικνώνονται και δεν υπάρχει λόγος να υπάρχουν τόσο εκτεταμένα σύνορα κτλ. Υπάρχουν όμως οικισμοί οι οποίοι είναι δυναμικοί, οι οποίοι αναπτύσσονται. Και όταν από τη μία μεριά λες ότι "θέλω να ενισχύσω την περιφέρεια", "θέλω να ενισχύσω τα απομακρυσμένα χωριά" κτλ,δεν μπορείς συλλήβδην να λες ότι "σε όλους θα κάνω συρρίκνωση των οικισμών".
Υπάρχει και ένα πρακτικό ζήτημα ότι έχουν εκδοθεί και άδειες οικοδομικές με το σημερινό καθεστώς, με τα σημερινά όρια των οικισμών, που εάν συρρικνωθούν τα όρια θα καταστήσουν αυτές τις κατασκευές εκτός σχεδίου. Με αποτέλεσμα οι άνθρωποι ενώ εξέδωσαν, στον χρόνο που εξέδωσαν τις άδειές τους νόμιμα, να υπάρχουν άλλα ζητήματα με τη νομιμοποίηση και τα σχετικά. Έχει και έναν παραλογισμό αυτό το πράγμα.
- Είχε προηγηθεί, αν κατάλαβα σωστά, κάποια διαβούλευση το προηγούμενο διάστημα;
Η διαδικασία της εκπόνησης του ΤΠΣ και στο τέλος της νομοθέτησης προβλέπει διάφορα στάδια διαβούλευσης. Έγινε το πρώτο στάδιο διαβούλευσης, που ήταν ένα γενικότερο. Και σε περισσότερο «ζουμάρισμα», ας πούμε, θα περάσουμε τώρα στο δεύτερο στάδιο.
- Από το πρώτο στάδιο υπήρχαν κάποια ζητήματα που έθεσαν περισσότερο οι συμμετέχοντες;.
Αυτά τα ζητήματα είναι που έθεσαν περισσότερο. Δηλαδή η συμμετοχή της κοινωνίας στη διαβούλευση εστιάζει σε αυτά τα δύο ζητήματα που προανέφερα. Τώρα από εκεί και πέρα, εμείς ως Δήμος έχουμε καταθέσει μια πολύ πιο ολοκληρωμένη πρόταση έχοντας από δίπλα και τον υπηρεσιακό μηχανισμό κτλ.
Αλλά οι πολίτες που συμμετείχαν στη διαβούλευση ή κάποιες συλλογικότητες, έθεσαν αυτά τα ζητήματα. Και βέβαια υπάρχουν κάποιες συλλογικότητες με αυξημένη περιβαλλοντική ευαισθησία και καλά κάνουν, και θέτουν και το ζήτημα επιτέλους, και συμφωνώ και εγώ σε αυτήν την κατεύθυνση - ότι μαζί με το ΤΠΣ πρέπει να καταλήξουμε στο Προεδρικό Διάταγμα Προστασίας της Λίμνης Παμβώτιδας.
Γιατί και εκεί γίνεται ένα «μπάχαλο». Δηλαδή όσο δεν έχουμε το Προεδρικό Διάταγμα Προστασίας της Λίμνης Παμβώτιδας, «ξεφυτρώνουν» διάφορες χρήσεις οι οποίες πραγματικά κάνουν ζημιά στην Παμβώτιδα.
- Δραστηριότητες οι οποίες είναι ασύμβατες με την έννοια της προστασίας;
Ακριβώς.
- Όσον αφορά την τουριστική ανάπτυξη - γιατί φαντάζομαι σας απασχολεί και αυτό το ζήτημα - δεδομένων των όρων που τίθενται λόγω και της προστασίας, θα περιορίζονται κάποιοι που για παράδειγμα θα θέλουν να χτίσουν μια μεγάλη ξενοδοχειακή μονάδα;
Καταρχάς θα πρέπει να ξεκαθαριστεί ένα όριο. Αν θα είναι τα 100 μέτρα, αν θα είναι τα 80, αν θα είναι τα 70. Πόσα μέτρα θα είναι η απαγορευμένη ζώνη που εκεί δεν θα μπορείς να δομήσεις μεγάλης κλίμακας μονάδες.
Αυτήν τη στιγμή θεωρώ ότι δεν εμφανίζεται κάποιο ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Και καλά είναι έτσι. Κι εγώ δεν το θέλω στο πλαίσιο μιας ισόρροπης ανάπτυξης.
Ήδη υπάρχουν κάποιες μεγάλες μονάδες δίπλα από τη Λίμνη. Δεν νομίζω ότι έχει νόημα. Και μάλιστα αυτές είναι και σε απόσταση 100 μέτρα από τη Λίμνη.
Άρα δεν θα θίξει τέτοιου τύπου συμφέροντα. Περισσότερο πιστεύω είναι άλλες χρήσεις, οι οποίες θα είναι και «ρυπογόνες» θα έλεγα χρήσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να κάνουν κακό στη Λίμνη. Αυτό να διασφαλίσουμε.
Τώρα την τουριστική ανάπτυξη, μια ισόρροπη τουριστική ανάπτυξη, νομίζω ότι μπορούμε να τη διαχειριστούμε. Και υπάρχει και η αντίστοιχη κουλτούρα. Δεν υπάρχουν αιτήματα για να γίνουν κάποια «μεγαθήρια» δίπλα από τη Λίμνη.
- Οπότε πιο ήπια, πιο βιώσιμα, έτσι;
Ακριβώς,
- Τέλος, στο επίπεδο της καθημερινότητας, επηρεάζει το ΤΠΣ κάποιους τομείς όπως πχ κυκλοφοριακό, κινητικότητα, κτλ;
Αυτά λαμβάνονται υπόψιν ως υπόβαθρα, με την έννοια ότι έχουν εκπονηθεί διάφορες μελέτες ήδη, και έχουν εγκριθεί, όπως το Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας, το οποίο ουσιαστικά είναι η φιλοσοφία την οποία προωθεί και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Πώς σχεδιάζουμε μία σύγχρονη πόλη, προτεραιότητα, ο πεζός, στη συνέχεια το ποδήλατο, στη συνέχεια, το μέσο μαζικής μεταφοράς και τελευταίο το ΙΧ.
Αυτά, λοιπόν, προφανώς, λαμβάνονται υπόψιν από τους μελετητές και είμαστε κι εμείς σύμφωνοι με αυτό, γιατί, ούτως ή άλλως, εγώ στην προηγούμενη περίοδο που ήμουν δήμαρχος, ήμουν αυτός ο οποίος ψήφισα τη μελέτη που έγινε για το Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας και όλες οι μελέτες που κάνουμε τώρα, συγκλίνουν σε αυτή την κατεύθυνση. Ποδηλατόδρομους, φαρδιά πεζοδρόμια, αναβάθμιση της αστικής συγκοινωνίας, έτσι ώστε να οδηγήσουμε τον κόσμο να χρησιμοποιεί όσο γίνεται λιγότερο το ΙΧ.
- Χρονοδιαγράμματα υπάρχουν; Κάτι συγκεκριμένο;
Προφανώς υπάρχει ένα πολύ ξεκάθαρο χρονοδιάγραμμα, με την έννοια ότι όλες αυτές οι μελέτες, σε όλη τη χώρα, χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ταμείο Ανάκαμψης σημαίνει 30/6/2026 τέλος.
Υπάρχει μία πολύ μεγάλη συμπίεση βέβαια, διότι είναι λίγα τα μελετητικά γραφεία τα οποία έχουν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν σε αυτό το διαγωνισμό για τα ΤΠΣ και προσπαθούν τώρα, από ότι κατάλαβα και από το Υπουργείο, να βρουν κάποιες τεχνικές ώστε τα παραδοτέα, τα αναγκαία παραδοτέα για να γίνουν οι πληρωμές από το Ταμείο Ανάκαμψης, να είναι αυτά τα οποία θα παραδοθούν μέχρι 30/6. Από εκεί και πέρα θα υπάρχουν κάποια ζητήματα τα οποία όμως μπορεί να τα διαχειριστεί η κυβέρνηση, ότι πχ δεν ήταν κομμάτι της μελέτης αυτής κτλ. Είναι και αυτά τα ζητήματα που συζητήσαμε προηγουμένως, αυτά που σας έθεσα, τα οποία θέλουν και κάποιες νομοθετικές ρυθμίσεις.
Άρα θα μας πάρουν περισσότερο χρόνο και στη συνέχεια βέβαια έχουμε και το Συμβούλιο της Επικρατείας.
- Οπότε απαιτείται μία ελαστικότητα σε κάποια χρονοδιαγράμματα.
Θα πρέπει να βρει μία τεχνική η κυβέρνηση ουσιαστικά, ώστε αυτό το οποίο θα έχει ολοκληρωθεί μέχρι το 30/6 να είναι αποδεκτό από το Ταμείο Ανάκαμψης ότι ολοκληρώθηκε το έργο, άρα να μπορούν να πληρωθούν και οι ανάδοχοι και στη συνέχεια να αφήσουμε κάποιες εκκρεμότητες οι οποίες θα θέλουν λίγο περισσότερο χρόνο για να καταλήξουν στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
- Κάποια γενική ιδέα για τα Ιωάννινα της επόμενης δεκαετίας, εικοσαετίας;
Για μένα, επειδή είμαι και μηχανικός -βέβαια δεν έχω την ειδικότητα του αρχιτέκτονα, αλλά γενικώς σκέφτομαι σαν μηχανικός- θεωρώ ότι είναι πάρα πολύ σημαντικό εργαλείο η ολοκλήρωση του ΤΠΣ, μια που δυστυχώς εμείς δεν είχαμε καταφέρει σαν Γιάννενα, ενώ η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη το κατάφεραν όταν εκπονούνταν τα ρυθμιστικά, να γίνουν νόμος του κράτους, άρα πρέπει οπωσδήποτε να γίνει το ΤΠΣ νόμος του κράτους, γιατί πραγματικά ξεκαθαρίζει αυτό που λέμε, το πώς συμπεριφερόμαστε διακριτά και συγκεκριμένα σε όλη την ανάπτυξη του Δήμου, ώστε να είναι ισόρροπη η ανάπτυξη.
- Οπότε η λέξη κλειδί είναι η ισόρροπη ανάπτυξη;
Ακριβώς. Βιώσιμη, ισόρροπη… Ανθεκτικότητα των πόλεων πλέον, μετά την κλιματική κρίση, με σεβασμό σε πολύ βασικά ζητήματα όπως π.χ η διαχείριση των ακραίων καιρικών φαινομένων. Είναι πάρα πολύ σημαντικό όπως εμφανίζονται συχνά τώρα τελευταία, γιατί αυτά είναι κυρίως οι πλημμύρες και οι φωτιές βέβαια.
- Απασχολούν και τον δήμο σας οι πλημμύρες;
Ε, βέβαια. Εμείς γενικώς σαν Γιάννενα, σαν Δήμος Ιωαννιτών, τις φετινές πλημμύρες οι οποίες πραγματικά έπληξαν πάρα πολύ, συνολικά την Ήπειρο, τις διαχειριστήκαμε αρκετά καλά. Δηλαδή τουλάχιστον τα δίκτυα αποχέτευσης ομβρίων αντεπεξήλθαν στην πίεση, γιατί όντως υπήρχε και εδώ πίεση, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι σε ένα άλλο έντονο φαινόμενο θα αντεπεξέλθουμε.
