Για τουλάχιστον δύο δεκαετίες, το Πεκίνο επιδιώκει να οικοδομήσει επιρροή στη Λατινική Αμερική, όχι μόνο για την αξιοποίηση οικονομικών ευκαιριών, αλλά και για να αποκτήσει στρατηγικό πάτημα στην «αυλή» του κορυφαίου γεωπολιτικού του αντιπάλου.
Η πρόοδος της Κίνας - από σταθμούς παρακολούθησης δορυφόρων στην Αργεντινή και ένα λιμάνι στο Περού έως την οικονομική στήριξη της Βενεζουέλας - έχει αποτελέσει ενόχληση για διαδοχικές κυβερνήσεις των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένης εκείνης του Ντόναλντ Τραμπ.
Αρκετοί αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ δήλωσαν στο Reuters ότι η κίνηση του Αμερικανού προέδρου κατά του Μαδούρο είχε εν μέρει στόχο να αναχαιτίσει τις φιλοδοξίες της Κίνας και ότι οι ημέρες κατά τις οποίες το Πεκίνο αξιοποιούσε το χρέος για να εξασφαλίζει φθηνό πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα είχαν «τελειώσει».
«Δεν σας θέλουμε εκεί»
Ο Τραμπ έκανε το μήνυμα σαφές την Παρασκευή, εκφράζοντας τη δυσφορία του για την παρουσία της Κίνας και της Ρωσίας ως «γειτόνων», σε συνάντηση με στελέχη του πετρελαϊκού κλάδου.
«Είπα στην Κίνα και είπα και στη Ρωσία: “Τα πάμε πολύ καλά μαζί σας, σας συμπαθούμε πολύ, δεν σας θέλουμε εκεί, δεν πρόκειται να είστε εκεί”», δήλωσε ο Τραμπ. Τώρα, είπε, θα πει στην Κίνα ότι «είμαστε ανοιχτοί για δουλειές» και ότι μπορούν να «αγοράσουν όσο πετρέλαιο θέλουν από εμάς εκεί ή στις Ηνωμένες Πολιτείες».
Η επιτυχία της επιδρομής τα ξημερώματα της 3ης Ιανουαρίου, κατά την οποία Αμερικανοί κομάντος εισέβαλαν στο Καράκας και συνέλαβαν τον πρόεδρο της Βενεζουέλας και τη σύζυγό του, αποτέλεσε πλήγμα για τα συμφέροντα και το κύρος της Κίνας.
Τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας που οι αμερικανικές δυνάμεις απενεργοποίησαν γρήγορα είχαν παρασχεθεί από την Κίνα και τη Ρωσία, ενώ ο Τραμπ δήλωσε ότι 30 έως 50 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου που τελούσαν υπό κυρώσεις - μεγάλο μέρος των οποίων κατευθυνόταν προηγουμένως σε κινεζικά λιμάνια - θα σταλούν πλέον στις ΗΠΑ.
Αναλυτές λένε ότι η σύλληψη του Μαδούρο αποκάλυψε την περιορισμένη ικανότητα του Πεκίνου να επιβάλει τη βούλησή του στην αμερικανική ήπειρο.
Η επίθεση ανέδειξε το χάσμα ανάμεσα στη «ρητορική μεγάλης δύναμης» της Κίνας και την πραγματική της εμβέλεια στο Δυτικό Ημισφαίριο, δήλωσε ο Κρεγκ Σίνγκλετον, ειδικός για την Κίνα στο think tank Foundation for Defense of Democracies.
«Το Πεκίνο μπορεί να διαμαρτυρηθεί διπλωματικά, αλλά δεν μπορεί να προστατεύσει εταίρους ή περιουσιακά στοιχεία όταν η Ουάσινγκτον αποφασίσει να ασκήσει άμεση πίεση», είπε.
Σε δήλωση προς το Reuters, η κινεζική πρεσβεία στην Ουάσινγκτον ανέφερε ότι απορρίπτει αυτό που χαρακτήρισε «μονομερείς, παράνομες και εκφοβιστικές ενέργειες» των Ηνωμένων Πολιτειών.
«Η Κίνα και οι χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής διατηρούν φιλικές ανταλλαγές και συνεργασία. Όποια κι αν είναι η εξέλιξη της κατάστασης, θα συνεχίσουμε να είμαστε φίλος και εταίρος», δήλωσε ο εκπρόσωπος της πρεσβείας, Λίου Πενγκγιού.
Ένας αξιωματούχος της κυβέρνησης είπε ότι «η Κίνα θα πρέπει να ανησυχεί για τη θέση της στο Δυτικό Ημισφαίριο», προσθέτοντας ότι οι εταίροι της στην περιοχή συνειδητοποιούν ολοένα και περισσότερο ότι η Κίνα δεν μπορεί να τους προστατεύσει.
Η αντιφατική πολιτική του Τραμπ απέναντι στην Κίνα
Η πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ απέναντι στο Πεκίνο εμφανίζεται αντιφατική, με παραχωρήσεις που αποσκοπούν στην αποκλιμάκωση του εμπορικού πολέμου από τη μία πλευρά και πιο επιθετική στήριξη των ΗΠΑ προς την Ταϊβάν από την άλλη.
Η επιχείρηση στη Βενεζουέλα φάνηκε να στρέφει την αμερικανική πολιτική σε πιο σκληρή κατεύθυνση.
Πράγματι, ο χρόνος της επίθεσης ενέτεινε την αμηχανία του Πεκίνου.
Μόλις λίγες ώρες πριν την ανατροπή του, ο Μαδούρο συναντήθηκε στο Καράκας με τον ειδικό απεσταλμένο της Κίνας για τη Λατινική Αμερική, Τσιου Σιαοτσί - την τελευταία δημόσια εμφάνισή του πριν καταστεί αιχμάλωτος των ΗΠΑ.
Η συνάντηση, που οργανώθηκε μπροστά στις κάμερες ενώ οι αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις ήταν κρυφά έτοιμες να εξαπολύσουν την επιχείρηση, υποδηλώνει ότι το Πεκίνο αιφνιδιάστηκε, σύμφωνα με άλλον Αμερικανό αξιωματούχο.
«Αν το ήξεραν, δεν θα το έκαναν τόσο δημόσια», είπε ο αξιωματούχος στο Reuters.
Για χρόνια, το Πεκίνο διοχέτευε χρήματα στα διυλιστήρια και τις υποδομές πετρελαίου της Βενεζουέλας, παρέχοντας οικονομική σανίδα σωτηρίας μετά τη σκλήρυνση των κυρώσεων από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους από το 2017.
Μαζί με τη Ρωσία, η Κίνα έχει επίσης προσφέρει χρηματοδότηση και εξοπλισμό στον στρατό της Βενεζουέλας, συμπεριλαμβανομένων συστοιχιών ραντάρ που πρόσφατα διαφημίζονταν ως ικανές να εντοπίζουν προηγμένα αμερικανικά στρατιωτικά αεροσκάφη. Τα συστήματα αυτά δεν κατάφεραν να εμποδίσουν μια επιδρομή που, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, πραγματοποιήθηκε χωρίς απώλειες.
«Κάθε χώρα στον κόσμο που διαθέτει κινεζικό αμυντικό εξοπλισμό ελέγχει την αντιαεροπορική της άμυνα και αναρωτιέται πόσο ασφαλής είναι πραγματικά απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε ο Μάικλ Σομπολίκ, ανώτερος ερευνητής στο think tank Hudson Institute.
«Παρατηρούν επίσης πώς οι διπλωματικές διαβεβαιώσεις της Κίνας προς το Ιράν και τη Βενεζουέλα κατέληξαν σε μηδενική ουσιαστική προστασία όταν έφτασε ο αμερικανικός στρατός».
Σύμφωνα με άτομο που έχει ενημερωθεί για πληροφορίες σχετικά με την αντίδραση της Κίνας, το Πεκίνο μελετά τώρα τι πήγε στραβά με αυτά τα συστήματα άμυνας, ώστε να ενισχύσει τα δικά του.
Η Κίνα μπροστά και σε άλλους περιφερειακούς κινδύνους
Η Κίνα ενδέχεται σύντομα να δεχθεί πιέσεις και αλλού στην περιοχή.
Έχει επιδιώξει να αυξήσει την επιρροή της στην Κούβα, και οι ΗΠΑ υποπτεύονται ότι το Πεκίνο διατηρεί εκεί επιχείρηση συλλογής πληροφοριών. Η Κίνα το αρνείται, αλλά πέρυσι δεσμεύτηκε για ενισχυμένη ανταλλαγή πληροφοριών με την Κούβα.
Τις ημέρες μετά την επιχείρηση στη Βενεζουέλα, ο Τραμπ δήλωσε ότι στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ στην Κούβα, η οποία έχει πληγεί από την απώλεια του πετρελαίου της Βενεζουέλας, πιθανότατα δεν είναι αναγκαία, καθώς φαίνεται έτοιμη να καταρρεύσει από μόνη της.
Η κυβέρνηση Τραμπ συνεχίζει επίσης να πιέζει για την απομάκρυνση κινεζικών εταιρειών από τη διαχείριση λιμένων γύρω από τη Διώρυγα του Παναμά, τη ζωτικής σημασίας θαλάσσια οδό που συνδέει τον Ατλαντικό με τον Ειρηνικό Ωκεανό.
Αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «παραμένουν ανήσυχες» για την κινεζική επιρροή κοντά στη διώρυγα, αλλά εκτιμούν τις ενέργειες του Παναμά για τον περιορισμό της, συμπεριλαμβανομένης της αποχώρησης από την Πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος» του Πεκίνου και του ελέγχου της σύμβασης παραχώρησης των λιμένων του Παναμά που έχει η εταιρεία CK Hutchison με έδρα το Χονγκ Κονγκ.
Παρότι η Κίνα φαίνεται να βρίσκεται σε μειονεκτική θέση στην περιοχή, αναλυτές προειδοποιούν ότι παρατεταμένη στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα ή επιδείνωση της κατάστασης ασφαλείας εκεί θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο στο Πεκίνο να επανεπιβεβαιώσει την παρουσία του.
Ο Ντάνιελ Ράσελ, πρώην ανώτερος αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και νυν στέλεχος της Asia Society, δήλωσε ότι η δραματική στροφή της Ουάσινγκτον υπό τον Τραμπ από μια προσέγγιση βασισμένη στο κράτος δικαίου σε μια «λογική σφαιρών επιρροής επικεντρωμένη στο Δυτικό Ημισφαίριο» θα μπορούσε να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα της Κίνας.
«Το Πεκίνο θέλει η Ουάσινγκτον να αποδεχθεί ότι η Ασία ανήκει στη σφαίρα επιρροής της Κίνας και αναμφίβολα ελπίζει ότι οι ΗΠΑ θα βαλτώσουν στη Βενεζουέλα», είπε.
Πηγή: Reuters
