Τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα έχει κάνει σημαντικά βήματα στον ψηφιακό μετασχηματισμό της δημόσιας διοίκησης. Η συγκέντρωση υπηρεσιών στο gov.gr, η ψηφιακή συνταγογράφηση, η ηλεκτρονική έκδοση πιστοποιητικών και η διαλειτουργικότητα βασικών μητρώων αποτελούν αναμφισβήτητα επιτεύγματα.
Ωστόσο, η ψηφιοποίηση από μόνη της δεν αρκεί για να εξαλειφθεί η γραφειοκρατία και να αλλάξει η λογική του κράτους. Συχνά απλώς μεταφέρει την ίδια διαδικαστική επιβάρυνση από το γκισέ στην οθόνη. Αν μια διαδικασία απαιτεί οκτώ δικαιολογητικά, θα τα απαιτεί και ψηφιακά. Αν μια υπηρεσία λειτουργεί με ασάφειες, καθυστερήσεις και πολλαπλές ερμηνείες, η ψηφιακή της εκδοχή θα αναπαράγει τα ίδια προβλήματα. Η απλοποίηση των διαδικασιών είναι κρίσιμη, γιατί η γραφειοκρατία δεν αποτελεί μόνο ταλαιπωρία αλλά πραγματικό αναπτυξιακό εμπόδιο καθώς επιβραδύνει την οικονομία, αυξάνει το κόστος για πολίτες και επιχειρήσεις, δημιουργεί αδιαφάνεια και υπονομεύει την εμπιστοσύνη στο κράτος.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο έρχεται να απαντήσει η κυβερνητική πρωτοβουλία για τη συστηματική μείωση της γραφειοκρατίας, αναγνωρίζοντας ότι ο πραγματικός εκσυγχρονισμός του κράτους δεν εξαντλείται στην ψηφιοποίηση των υφιστάμενων διαδικασιών, αλλά προϋποθέτει τον επανασχεδιασμό τους με γνώμονα την απλότητα, τη σαφήνεια και την αποτελεσματικότητα. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης παρουσίασε τις βασικές προβλέψεις του νομοσχεδίου «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στους πολίτες», το οποίο, έχοντας εγκριθεί από το Υπουργικό Συμβούλιο τον Ιανουάριο και σχεδιαστεί κεντρικά βάσει κατευθύνσεων του Κυριάκου Μητσοτάκη, εισηγήσεων των αρμόδιων υπουργείων και συστάσεων θεσμικών φορέων, στοχεύει μέσω 14 παρεμβάσεων στη μείωση της γραφειοκρατίας και στην ουσιαστική απλοποίηση των διοικητικών διαδικασιών προς ενίσχυση της ανάπτυξης.
Η προηγούμενη φάση μεταρρυθμίσεων είχε έντονο τεχνολογικό χαρακτήρα. Η δημόσια συζήτηση περιστρεφόταν γύρω από εφαρμογές, πλατφόρμες και ψηφιακές υπηρεσίες. Ήταν ένα αναγκαίο στάδιο. Η νέα φάση, όμως, απαιτεί κάτι διαφορετικό, απαιτεί πολιτική βούληση για κατάργηση περιττών διαδικασιών και ενιαία εφαρμογή κανόνων. Η απλοποίηση δεν είναι τεχνικό έργο. Είναι πολιτική επιλογή. Απαιτεί σύγκρουση με παγιωμένες πρακτικές, με διοικητικές αδράνειες και με θεσμικές ασάφειες που αναπαράγονται επί δεκαετίες.
Το νέο νομοσχέδιο εισάγει 14 παρεμβάσεις που στοχεύουν στην ουσιαστική απλοποίηση της καθημερινής συναλλαγής του πολίτη με το Δημόσιο. Μεταξύ άλλων προβλέπει αντικατάσταση δικαιολογητικών με υπεύθυνη δήλωση, ψηφιακή ενημέρωση για την πορεία αιτημάτων, υποχρεωτική ανάρτηση εγκυκλίων, ενιαία ερμηνεία της νομοθεσίας, αναβάθμιση του ρόλου των συμβολαιογράφων ως one–stop shop και εφαρμογή του μοντέλου ΕΦΚΑ σε συναλλαγές με το κράτος. Πρόκειται για παρεμβάσεις που αγγίζουν τον πυρήνα της διοικητικής λειτουργίας, ενισχύοντας τη σαφήνεια, τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα.
Η Ελλάδα έχει ήδη διανύσει μια σημαντική διαδρομή στον ψηφιακό μετασχηματισμό. Το νέο νομοσχέδιο επιχειρεί να κάνει το επόμενο, πιο δύσκολο και πιο ουσιαστικό βήμα: να απλοποιήσει τις διαδικασίες και να μειώσει τη γραφειοκρατία στην πηγή της.
*H Xριστίνα Κυρίτση είναι Οικονομολόγος
