Να αποστείλουν τα προγράμματα παρακολούθησης της ποιότητας του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης για το έτος 2026, το αργότερο έως τις 27 Φεβρουαρίου στις αρμόδιες υπηρεσίες, ζητάει εγκύκλιος του Υπουργείου Υγείας που απεστάλη πριν από λίγες ημέρες προς τους φορείς ύδρευσης της χώρας (ΔΕΥΑ, ΕΥΔΑΠ, ΕΥΑΘ, Δήμοι κτλ).
Στην ουσία, με βάση την εγκύκλιο, οι φορείς πρέπει να έχουν σχέδιο δειγματοληψιών και αναλύσεων για την ποιότητα νερού μέσα στο 2026, το οποίο καταρτίζεται με τις αρμόδιες υπηρεσίες Περιβαλλοντικής Υγιεινής, ενώ πρέπει να κοινοποιηθεί στο Υπουργείο Υγείας και τη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), ενώ αν αλλάξει, πρέπει να αποσταλεί ξανά.
Η παραπάνω υποχρέωση των φορέων ύδρευσης, την οποία «υπενθυμίζει» το Υπουργείο Υγείας, ζητώντας την αυστηρή τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων, σημαίνει για τους πολίτες πιο οργανωμένο προληπτικό έλεγχο, αλλά και θεσμική λογοδοσία για την ασφάλεια του νερού, η ποιότητα του οποίου πρέπει να ελέγχεται με συγκεκριμένο πρόγραμμα.
Σε συνέντευξή της στα Μακεδονικά Νέα, η Γενική Γραμματέας Δημόσιας Υγείας του Υπουργείου Υγείας, Χριστίνα-Μαρία Κράββαρη, υπογραμμίζει ότι η εγκύκλιος δεν εισάγει νέο κανονιστικό πλαίσιο, αλλά αποσαφηνίζει υποχρεώσεις και διαδικασίες ώστε να υπάρχει ενιαία εφαρμογή σε όλη τη χώρα, με έμφαση στην πρόληψη, την επιχειρησιακή ετοιμότητα των παρόχων και την ουσιαστική ενημέρωση των πολιτών.
Όπως επισημαίνει, το ελάχιστο επίπεδο ελέγχων καθορίζεται από σχετική ΚΥΑ, με βάση τον όγκο νερού ή τον εξυπηρετούμενο πληθυσμό ανά ζώνη υδροδότησης και τις κατηγορίες παραμέτρων που πρέπει να εξετάζονται.
Η στόχευση, σύμφωνα με την ίδια, είναι οι έλεγχοι να είναι τακτικοί και τεκμηριωμένοι, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα αποκλίσεις και να λαμβάνονται διορθωτικά μέτρα πριν δημιουργηθούν σοβαροί κίνδυνοι.
Η κ. Κράββαρη εξάλλου τονίζει ότι πέρα από την τυπική κοινοποίηση των προγραμμάτων, κρίσιμη είναι η ποιότητα του σχεδιασμού και η πραγματική εφαρμογή τους. Η ίδια επισημαίνει ότι για περιπτώσεις μη συμμόρφωσης, προβλέπονται οι κυρώσεις που ορίζει το θεσμικό πλαίσιο, ενώ η γενική εικόνα για την ποιότητα των υδάτων για το 2026, θα αποτυπωθεί μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας υποβολών από όλους τους φορείς.
Σε ό,τι αφορά τα ευρήματα των ελέγχων, αναφέρει ότι συχνότερα καταγράφονται υπερβάσεις σε ενδεικτικές παραμέτρους, ενώ κατά τόπους εμφανίζονται και μικροβιολογικές αποκλίσεις.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης της κ. Χριστίνας-Μαρίας Κράββαρη στον Αλέξανδρο Αλεξιάδη
H Γενική Γραμματέας Δημόσιας Υγείας Χριστίνα-Μαρία Κράββαρη
- Τι ακριβώς ζητά η νέα εγκύκλιος για το 2026, ποιο είναι το βασικό μήνυμα προς τους φορείς ύδρευσης και ποιος ο στόχος της;
Η εγκύκλιος του Υπουργείου Υγείας καλεί όλους τους υπεύθυνους φορείς ύδρευσης να αποστείλουν το πρόγραμμα παρακολούθησης της ποιότητας του πόσιμου νερού που έχουν καταρτίσει για το έτος 2026, έως τις 27 Φεβρουαρίου 2026.
Πρόκειται για υπενθύμιση εφαρμογής διατάξεων της ισχύουσας νομοθεσίας (άρθρο 13 παρ.2Ι της Δ1δ/ΓΠοικ.27829/2023 ΚΥΑ, Β΄ 3525) και όχι για εισαγωγή νέας ρύθμισης. Άλλωστε οι εγκύκλιοι δεν έχουν κανονιστικό χαρακτήρα αλλά αποσκοπούν στην παροχή οδηγιών για την ομοιόμορφη εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας από όλους τους υπόχρεους. Οι εγκύκλιοι δεν δύνανται να εισάγουν νέες ρυθμίσεις, να τροποποιούν ή να καταργούν διατάξεις νόμων ή κανονιστικών πράξεων.
Το βασικό μήνυμα της εγκυκλίου είναι η υπενθύμιση της υποχρέωσης των υπεύθυνων φορέων ύδρευσης να καταρτίζουν και να εφαρμόζουν προγράμματα παρακολούθησης της ποιότητας του παρεχόμενου νερού ανθρώπινης κατανάλωσης σύμφωνα τις προδιαγραφές της ισχύουσας νομοθεσίας. Και στόχος της η προστασία της δημόσιας υγείας μέσω του συστηματικού ελέγχου ποιότητας του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης από τους υπεύθυνους φορείς ύδρευσης
- Τι διασφαλίζεται για τον πολίτη όταν οι φορείς στέλνουν εγκαίρως τα προγράμματα παρακολούθησης;
Η εγκύκλιος απευθύνεται στους υπεύθυνους φορείς ύδρευσης και όχι άμεσα στους πολίτες. Ωστόσο, για τους πολίτες καθοριστικής σημασίας είναι η έγκαιρη και ορθή κατάρτιση των προγραμμάτων παρακολούθησης και, κυρίως, η συνεπής εφαρμογή τους με απώτερο σκοπό την ενίσχυση της ασφάλειας του πόσιμου νερού.
- Ποιο είναι το «ελάχιστο επίπεδο» παρακολούθησης που πρέπει να έχει κάθε περιοχή στην Ελλάδα; Αν δηλαδή υπάρχουν πανελλαδικά standards ανεξάρτητα από μέγεθος Δήμου/ΔΕΥΑ;
Ναι. Η ελάχιστη συχνότητα δειγματοληψίας και αναλύσεων για την παρακολούθηση της ποιότητας του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης καθορίζεται στον Πίνακα 1 του Μέρους Β΄ του Παραρτήματος ΙΙ της ΚΥΑ Δ1δ/ΓΠοικ.27829/2023 (Β΄ 3525).
Η ελάχιστη συχνότητα εξαρτάται από τον όγκο του νερού που διανέμεται ή παράγεται ημερησίως σε κάθε ζώνη υδροδότησης και από την ομάδα (Α ή Β) στην οποία κατατάσσεται η παράμετρος προς ανάλυση.
Για τον υπολογισμό της ελάχιστης συχνότητας είναι δυνατόν να χρησιμοποιείται, εναλλακτικά, ο αριθμός των κατοίκων που εξυπηρετεί η ζώνη υδροδότησης.
- Ποια είναι η εικόνα συμμόρφωσης μέχρι σήμερα, δηλαδή αν γενικά οι φορείς συνήθως ανταποκρίνονται έγκαιρα και τι γίνεται με όσους καθυστερούν ή δεν αποστέλλουν πλήρη προγράμματα;
Οι υπεύθυνοι φορείς ύδρευσης έχουν ξεκινήσει σιγά σιγά να στέλνουν τα προγράμματα παρακολούθησης. Δεν έχει σχηματιστεί εικόνα ακόμα. Σε γενικές γραμμές οι μεγαλύτεροι φορείς ύδρευσης ανταποκρίνονται πιο γρήγορα από τους μικρότερους.
Το σημαντικό δεν είναι η κοινοποίηση των προγραμμάτων αλλά η κατάρτισή τους σύμφωνα με τις προδιαγραφές της νομοθεσίας. Σε περίπτωση μη τήρησης των διατάξεων της Δ1δ/ΓΠοικ.27829/2023 ΚΥΑ, Β΄ 3525 εφαρμόζονται οι κυρώσεις του άρθρου 20 αυτής . Ειδικά στην περίπτωση μη τήρησης των διατάξεων του άρθρου 13 αυτής εφαρμόζονται οι κυρώσεις του άρθρου 14 της ΥΠΕΝ/ΓρΓΓΦΠΥ/103755/2994/2024 ΚΥΑ (Β΄ 5438)
- Ποιες είναι οι πιο κρίσιμες παράμετροι για τη δημόσια υγεία και ποια προβλήματα εμφανίζονται συχνότερα πανελλαδικά;
Αν τo ερώτημα αφορά σε θέματα ποιότητας του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης στην επικράτεια αναφέρονται τα εξής:
Σύμφωνα με τα στοιχεία ποιότητας νερού ανθρώπινης κατανάλωσης, τα οποία κοινοποιούνται από τους υπεύθυνους φορείς ύδρευσης, προκύπτει ότι συχνότερα καταγράφονται υπερβάσεις των παραμετρικών τιμών ενδεικτικών παραμέτρων όπως το αργίλιο, ο σίδηρος, το νάτριο, τα χλωριόντα, η αγωγιμότητα και τα κολοβακτηριοειδή.
Όπως επισημαίνεται στο σκεπτικό της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/2184 «οι ενδεικτικές παράμετροι δεν έχουν άμεση επίπτωση στη δημόσια υγεία. Ωστόσο, είναι σημαντικές για την άντληση συμπερασμάτων ως προς τη λειτουργία των εγκαταστάσεων παραγωγής και διανομής του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης και για την αξιολόγηση της ποιότητας του νερού. Οι παράμετροι αυτές μπορούν να συμβάλουν στον εντοπισμό ελλείψεων όσον αφορά την επεξεργασία του νερού και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση και τη διατήρηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών στην ποιότητα του νερού».
Επιπλέον σε ορισμένες -κυρίως μικρές- ζώνες παροχής νερού, έχουν κατά καιρούς εμφανιστεί υπερβάσεις των παραμετρικών τιμών των μικροβιολογικών παραμέτρων (E.Coli και κολοβακτηρίδια) και της ενδεικτικής παραμέτρου των κολοβακτηριοειδών που οφείλονται κυρίως στην ανεπαρκή υγειονομική προστασία των πηγών υδροληψίας και σε ασυνέχειες στη συστηματική χλωρίωση του νερού. Ο καθορισμός ζωνών προστασίας για όλα τα σημεία υδροληψίας αποτελεί βασικό μέτρο για την επαρκή προστασία του νερού από ρυπάνσεις και μολύνσεις.
Σε ορισμένες περιοχές έχουν κατά καιρούς καταγραφεί υπερβάσεις των παραμετρικών τιμών των χημικών παραμέτρων ποιότητας που οφείλονται σε παράγοντες που σχετίζονται με τη γεωγραφική θέση των ζωνών παροχής νερού, το είδος των πετρωμάτων, τις εφαρμοζόμενες μεθόδους επεξεργασίας και απολύμανσης του νερού καθώς και την ηλικία και την κατάσταση των δικτύων διανομής νερού, ενώ σε ελάχιστες περιπτώσεις δύναται να συνδέονται και με ανθρώπινες δραστηριότητες.
Επισημαίνεται ότι, σε περίπτωση υπερβάσεων οι υπεύθυνοι φορείς ύδρευσης αναλαμβάνουν άμεσα, όπως προβλέπεται στη νομοθεσία, τις αναγκαίες επανορθωτικές ενέργειες για την αποκατάσταση της ποιότητας του νερού. Παράλληλα το κοινό ενημερώνεται σχετικά και γίνεται περιορισμός ή διακοπή της χρήσης του νερού ως πόσιμο με απώτερο στόχο την διασφάλιση της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος.
- Σχετικά με τη διαφάνεια: Πού θα βρίσκει ο πολίτης τα αποτελέσματα ελέγχων;
Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 17 της Δ1δ/ΓΠοικ.27829/2023 (Β΄ 3525) ΚΥΑ 1.Οι υπεύθυνοι φορείς ύδρευσης υποχρεούνται να διαθέτουν στους καταναλωτές επαρκείς, επικαιροποιημένες πληροφορίες για το νερό ανθρώπινης κατανάλωσης, σύμφωνα με το παράρτημα IV, τηρουμένης παράλληλα της ισχύουσας νομοθεσίας περί προστασίας των δεδομένων» .
Οι υπεύθυνοι φορείς ύδρευσης διασφαλίζουν ότι όλα τα άτομα στα οποία παρέχεται νερό ανθρώπινης κατανάλωσης, λαμβάνουν τις ακόλουθες πληροφορίες τακτικά, και τουλάχιστον μία φορά ανά έτος, χωρίς να χρειαστεί να τις ζητήσουν και στην καταλληλότερη και πλέον προσβάσιμη μορφή, για παράδειγμα μαζί με τον λογαριασμό τους ή με ψηφιακά μέσα, όπως έξυπνες εφαρμογές:
Σε περίπτωση υπέρβασης των παραμετρικών τιμών των παραμέτρων ποιότητας οι υπεύθυνοι φορείς ύδρευσης σε συνεργασία με τις Υπηρεσίες Περιβαλλοντικής Υγιεινής των ΠΕ λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να ενημερώνεται άμεσα ο θιγόμενος πληθυσμός (πχ ανακοινώσεις, αναρτήσεις σε ψηφιακά μέσα, κτλ).
