Με όχημα τη φωτογραφία δρόμου, κυρίαρχη καλλιτεχνική τάση του φωτογραφικού μέσου στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, γεφυρώνει τρεις γενιές δημιουργών με κοινό σημείο αναφοράς τη σχέση τους με την Ελλάδα και τη συμμετοχή τους ως μέλη στο φημισμένο πρακτορείο Magnum Photos, που έγραψε από την ίδρυσή του το 1947 μέχρι σήμερα, σε ικανό βαθμό, την ιστορία του σύγχρονου κόσμου σε εικόνες.
Ο Ελληνοαμερικανός Constantine Manos τη δεκαετία του ΄60 ψηλαφεί τη χώρα σαν σύγχρονος Οδυσσέας, αναζητώντας να επουλώσει το λανθάνον τραύμα της μετανάστευσης. Ο Νίκος Οικονομόπουλος διασχίζει την Ελλάδα και τα Βαλκάνια τις τελευταίες δυο δεκαετίες του 20ού αιώνα εστιάζοντας σε μεγάλο βαθμό σε εύθραυστες μειονότητες και αναταραγμένες κοινότητες. Ο Ελληνοαλβανός Enri Canaj, αντίστοιχα, επισκέπτεται τη δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα μια πατρίδα που δεν γνώρισε κανονικά, αλλά έχει αποτυπωθεί βαθιά στις μνήμες των παιδικών χρόνων και η οποία κατοικεί ακόμη τις οικογενειακές αφηγήσεις.
Constantine Manos, Όλυμπος, Κάρπαθος/ Πηγή: © The Constantine Manos Foundation, Inc
Η ζωντανή εκφραστικότητα του στιγμιότυπου, η προσήλωση στον καθημερινό, μη προνομιούχο άνθρωπο, ο βαλκανικός χώρος ως μήτρα κοινών βιωμάτων και τραυμάτων, η μελαγχολική ενίοτε λιτότητα των ασπρόμαυρων τόνων σε έναν σύγχρονο κόσμο που ενδύεται πλέον με λαμπρά κορεσμένα χρώματα, ενώνουν τις τρεις γενιές δημιουργών, που διατήρησαν μεταξύ τους διαδοχικά σχέση στήριξης και/ή μαθητείας. Διασχίζοντας την έκθεση εντοπίζει κανείς επίσης αυθόρμητα ιστορικές, αισθητικές και κοινωνικές συνάφειες στο έργο των τριών φωτογράφων, καθώς αποστάζουν από τον κόσμο το ουσιώδες της ζωής και της φωτογραφίας.
Τα έργα των Constantine Manos και Νίκου Οικονομόπουλου προέρχονται από τη συλλογή των Φωτογραφικών Αρχείων του Μουσείου Μπενάκη, Αθήνα.
Επιμέλεια: Ηρακλής Παπαϊωάννου, Επιμελητής MOMUS-Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης
Νίκος Οικονομόπουλος, Κεντρική Ανατολία, Τουρκία, 1988/ Πηγή: © Nikos Economopoulos - Magnum Photos
Artists’ Talks
MOMUS-Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης (Αποθήκη Α’, Προβλήτα Α’, Λιμάνι Θεσσαλονίκης)
Παρασκευή, 20 Φεβρουαρίου 2026, 19:00-21:00
Οι φωτογράφοι Νίκος Οικονομόπουλος και Enri Canaj συζητούν με τον επιμελητή της έκθεσης, Ηρακλή Παπαϊωάννου, και το κοινό για το έργο τους και τις διαστάσεις της φωτογραφίας δρόμου στη σύγχρονη εποχή.
Η συζήτηση θα διεξαχθεί στα ελληνικά, χωρίς διερμηνεία.
Συμμετοχή με το εισιτήριο εισόδου στην έκθεση.
CV’s
Ο Constantine Manos (1934-2025) γεννήθηκε στην Κολούμπια της Νότιας Καρολίνας από Έλληνες γονείς. Σε ηλικία δεκαεννέα ετών προσλήφθηκε ως επίσημος φωτογράφος της Συμφωνικής Ορχήστρας της Βοστόνης. Σπούδασε αγγλική λογοτεχνία και εργάστηκε στη Νέα Υόρκη ως φωτογράφος για τα περιοδικά Esquire, Life και Look. Από το 1961 έως το 1963 έζησε στην Ελλάδα κάνοντας φωτογραφίες για τη σειρά A Greek Portfolio που εκδόθηκε ως λεύκωμα το 1972 και βραβεύτηκε στο Φεστιβάλ φωτογραφίας της Αρλ και την Έκθεση Βιβλίου της Λειψίας, ενώ η ίδια σειρά εξασφάλισε το 1963 την αποδοχή του Manos ως τακτικού μέλους στο πρακτορείο Magnum Photos. Φωτογραφίες του βρίσκονται σε συλλογές σημαντικών ιδρυμάτων όπως το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης, το Μουσείο Καλών Τεχνών της Βοστόνης, το Ινστιτούτο Τέχνης του Σικάγου, το Μουσείο Καλών Τεχνών του Χιούστον, το George Eastman House στο Ρότσεστερ, καθώς και το Μουσείο Μπενάκη. Το 1982 ο Manos πέρασε από την ασπρόμαυρη στην έγχρωμη φωτογραφία. Το 1995 κυκλοφόρησε το βιβλίο American Color, για να ακολουθήσει το 2000 το American Color 2. To 2003 απέσπασε το βραβείο Leica Medal of Excellence.
Ο Νίκος Οικονομόπουλος γεννήθηκε στην Πελοπόννησο το 1953. Σπούδασε νομικά και εργάστηκε ως δημοσιογράφος στην Πάρμα της Ιταλίας, πριν αφιερωθεί στη φωτογραφία. Έγινε μέλος του πρακτορείου Magnum Photos το 1990 μετά από πρόταση του Constantine Manos και οι φωτογραφίες του άρχισαν να δημοσιεύονται σε εφημερίδες και περιοδικά σε όλο τον κόσμο. Την ίδια περίοδο, άρχισε να ταξιδεύει και να φωτογραφίζει εκτεταμένα στα Βαλκάνια. Η σειρά αυτή κέρδισε το Mother Jones Award για έργο σε εξέλιξη. Ολοκληρώνοντας το πρότζεκτ των Βαλκανίων το 1994, ο Οικονομόπουλος έγινε πλήρες μέλος του Magnum Photos. Το βιβλίο του In the Balkans κυκλοφόρησε το 1995 στη Νέα Υόρκη και την Αθήνα. Τη δεκαετία 1990 ο Οικονομόπουλος άρχισε να δουλεύει με θέμα τα σύνορα και τη διέλευσή τους, φωτογραφίζοντας τους κατοίκους της «Πράσινης Γραμμής» στην Κύπρο, τους παράτυπους μετανάστες της ελληνοαλβανικής μεθορίου, και τη μαζική μετανάστευση των Αλβανών του Κοσόβου. Στα μέσα της δεκαετίας 1990 άρχισε να φωτογραφίζει κοινότητες Ρομά και άλλες μειονότητες. Το 2002 κυκλοφόρησε η αναδρομική έκδοση του έργου του Οικονομόπουλος, Φωτογράφος, που παρουσιάστηκε ως έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη το 2005. Ο Οικονομόπουλος έχει στραφεί στην έγχρωμη φωτογραφία και περνά τον περισσότερο χρόνο του εκτός Ελλάδας, ταξιδεύοντας, διδάσκοντας και φωτογραφίζοντας σε όλο τον κόσμο.
Ο Enri Canaj (γεν. 1980) στη σειρά Albania, A Homecoming (2011-2015) περιηγείται τη χώρα που γεννήθηκε και έζησε τα παιδικά του χρόνια, από την οποία μετανάστευσε σε μικρή ηλικία. Οι ασπρόμαυρες φωτογραφίες του ταλαντεύονται επιδέξια ανάμεσα στην απεικόνιση της τρέχουσας συνθήκης της χώρας και την αναδρομή σε μια πατρίδα που διατηρεί ανεξίτηλη τη θέση της στη μνήμη. Μέσα από αναπαραστάσεις καθημερινών τόπων και αξιοποιώντας την αισθητική του στιγμιότυπου, ο Canaj επιχειρεί να περιγράψει μια βαλκανική κοινωνία, παλαιότερα αποκλεισμένη, που σήμερα βρίσκεται σε μετάβαση, έχοντας απομακρυνθεί από ένα πολιτικό σύστημα χωρίς να έχει ακόμη ενσωματωθεί ουσιαστικά σε ένα άλλο. Διασχίζοντας χωρικά και χρονικά αυτόν τον παρατεταμένο μετεωρισμό, ο Canaj καταγράφει τη συντροφικότητα, την εμφανή έλλειψη επιτήδευσης, τη συχνά γυμνή ζωή στην οποία εισάγονται σταδιακά νέα στοιχεία και νοοτροπίες· ακόμη, εντοπίζει το νήμα της παράδοσης που διατρέχει τις τοπικές κοινότητες, τη συνθήκη της ημιτελούς ή στιβαρής αρχιτεκτονικής απέναντι στα αυστηρά ορεινά τοπία. Οι φωτογραφίες του συχνά ατμοσφαιρικές, ενίοτε σκόπιμα ακατάστατες, ακροβατούν ανάμεσα στην ευθύτητα της κυριολεξίας και τον λοξό υπαινιγμό, διαγράφοντας παράλληλα ένα προσωπικό οδοιπορικό στη σύγχρονη Αλβανία.
