Η έκθεση με τίτλο «Από το Σκιόφως στο Φως: Γυναικείες Διαδρομές» παρουσιάζεται στον χώρο της Govedarou Art Gallery και συνδυάζει την εικαστική έκφραση με την κοινωνική προσφορά, καθώς πραγματοποιείται προς ενίσχυση του Κέντρου Ενδυνάμωσης και Υποστήριξης Γυναικών IASIS/HYPATIA.
Η πρωτοβουλία ανήκει στην εικαστικό και επιμελήτρια της έκθεσης Νατάσα Γκοβεδάρου, σε συνεργασία με τη δομή Υπατία, η οποία λειτουργεί υπό την Αντιδημαρχία Κοινωνικής Πολιτικής του Δήμου Θεσσαλονίκης και προσφέρει δωρεάν υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής υποστήριξης, νομικής και επαγγελματικής συμβουλευτικής σε γυναίκες.
Στην έκθεση συμμετέχουν περισσότεροι από είκοσι καλλιτέχνες, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει και η παρουσία έργων γυναικών που συμμετέχουν στα καλλιτεχνικά εργαστήρια της δομής Υπατία, δίνοντας έναν ουσιαστικό κοινωνικό χαρακτήρα στη διοργάνωση.
Μεταξύ των καλλιτεχνών που συμμετέχουν στην έκθεση είναι και ο εικαστικός Βασίλης Γιαρεντζίδης, ο οποίος παρουσιάζει πέντε έργα εμπνευσμένα από τη θέση της γυναίκας στην ιστορία και την κοινωνία. Ο ίδιος μιλάει στα Μακεδονικά Νέα για τη θεματική των έργων του που αποτυπώνουν τη σκοτεινή ιστορική διαδρομή της γυναίκας, από τον κοινωνικό αποκλεισμό και τις προκαταλήψεις έως την πορεία προς την ελευθερία και την ισότητα, αλλά και για την ιδιαίτερη τεχνική τρισδιάστατης ελαιογραφίας που χρησιμοποιεί, τη σχέση της ζωγραφικής με τη συγγραφή και τον ρόλο της τέχνης ως εργαλείου κοινωνικής ευαισθητοποίησης.
Ο εικαστικός Βασίλης Γιαρεντζίδης
Ακολουθεί η συνέντευξη του Βασίλη Γιαρεντζίδη στον Κωστή Ουζούνογλου:
Συμμετέχετε με πέντε έργα στην ομαδική έκθεση «Από το Σκιόφως στο Φως: Γυναικείες Διαδρομές» στη Govedarou Art Gallery. Η έκθεση περιστρέφεται γύρω από τη γυναικεία εμπειρία και τη μετάβαση από το σκοτάδι στο φως. Πώς προσεγγίσατε εσείς, ως καλλιτέχνης, αυτή τη θεματική;
Είναι γνωστό ότι η γυναίκα, κατά τη διάρκεια της ανθρώπινης ιστορίας, σε πλείονες πολιτισμούς διάσπαρτους στην επιφάνεια του πλανήτη, αντιμετωπίσθηκε με διαφορετικούς τρόπους. Άλλοτε τιμητικά, ιδίως στις μητριαρχικές κοινωνίες, άλλοτε ισότιμα με το ανδρικό φύλο, κάποιες φορές απλώς με ανεκτικότητα παρέχοντάς της περιορισμένες αρμοδιότητες κι εξουσίες και ενίοτε δεσποτικά και καταπιεστικά σαν να επρόκειτο για ένα κατώτερο ανθρώπινο όν.
Υπήρξαν εποχές που το γυναικείο φύλο αποκλείσθηκε από την οικονομική και πολιτική ζωή κι αποτέλεσε αντικείμενο εξευτελισμού και κακοποίησης. Δυστυχώς τέτοια φαινόμενα συνεχίζουν να ενυπάρχουν σε ορισμένες σύγχρονες κοινωνίες και μάλιστα αποδεκτά, καλυπτόμενα κάτω από τις επιταγές της θρησκείας ή σεξιστικών και ρατσιστικών νόμων που δικαιολογούν ακόμη και την έμφυλη βία ή την ενδοοικογενειακή κακοποίηση.
Στα έργα μου, εκμεταλλευόμενος τη θεματική της συγκεκριμένης έκθεσης, παρουσιάζω εικόνες από την προμνημονευόμενη εποχή του σκοταδισμού και της δαιμονοποίησης του γυναικείου φύλου.
Το πρώτο μου έργο με τίτλο «Μάγισσα στην πυρά» είναι εμπνευσμένο από το κυνήγι και τις εκτελέσεις γυναικών μαγισσών στην Ευρώπη. Σε μια εποχή άκρατης δεισιδαιμονίας και σκοταδισμού, από τις αρχές του 16ου ως τα τέλη του 17ου αιώνα, διεξήχθησαν χιλιάδες δίκες-παρωδίες γυναικών που κατηγορήθηκαν για Μαγεία και στη συνέχεια αφού βασανίστηκαν, εκτελέστηκαν με τον πιο συνηθισμένο τρόπο εκείνο τον θάνατο στην πυρά. Οι δοκιμασίες γίνονταν σύμφωνα με τα οριζόμενα στο βιβλίο Malleus Maleficarum, γνωστό και ως «Το Σφυρί των Μαγισσών», που έγραψαν οι ιεροεξεταστές Heinrich Kramer και Jacob Sprenger τον 15ο αιώνα. Συγκεκριμένα, στο τρίτο μέρος αυτού περιγράφονταν με λεπτομέρειες οι μέθοδοι για τον εντοπισμό και την καταδίκη των μαγισσών και τα βασανιστήρια που αποτελούσαν τη βασική οδό για τις ομολογίες. Στο έργο διαφαίνεται με λεπτομέρεια η αγωνία της υποψήφιας προς εκτέλεση, καταδικασθείσας για Μαγεία, νεαρής γυναίκας, ενώ στο βάθος δύο πυρές ήδη έχουν κατακάψει άλλα δυο γυναικεία σώματα.
Μάγισσα στην πυρά
Στο δεύτερό μου έργο με τίτλο «Πέτρινα Σύνορα» , δύο γυναικείες υπάρξεις τελούν σε αιχμαλωσία μέσα σε μία πέτρινη φυλακή. Στο βλέμμα της νεαρής γυναίκας που ατενίζει το εξωτερικό περιβάλλον από το καγκελόφραχτο παράθυρο, διαφαίνεται η θλίψη αλλά και η δίψα της για ελευθερία. Το έργο συμβολίζει τη βία σε βάρος της γυναίκας, τον κοινωνικό αποκλεισμό, την ενδοοικογενειακή βιαιοπραγία, την ομηρία της μέσα σε στενούς κύκλους καταπίεσης και τον εγκλωβισμό της μέσα σε δυσάρεστες καταστάσεις έλλειψης αυτοδιάθεσης, φαινόμενα που υφίστανται ακόμη σε κάποιες γωνιές του σύγχρονου κόσμου όπως προαναφέρω.
Πέτρινα Σύνορα
Ομοίως, το τρίτο μου έργο με τίτλο «Σπασμένα Δεσμά» συμβολίζει την ρήξη των δεσμών που έχει επιβάλλει μία πατριαρχική κοινωνία ενός απομονωμένου χωριού σε βάρος μιας γυναίκας, με τον εγκλωβισμό της σε ανελεύθερες καταστάσεις και τον κοινωνικό αποκλεισμό της. Οι σπασμένες αλυσίδες στους καρπούς των χεριών πεσμένες στο κακοτράχαλο έδαφος, συμβολίζουν την αθέλητη αιχμαλωσία που είχε επιβληθεί, δυνάμει καταναγκαστικών κανόνων, ενώ η πορεία της γυναίκας προς το φως καταδεικνύει τη νέα της πολυπόθητη διαδρομή προς την ελευθερία.
Σπασμένα Δεσμά
Τα υπόλοιπα έργα συμβαδίζουν με τις παραπάνω περιγραφές και συμβολισμούς.
Έχετε αναπτύξει μια ιδιαίτερη τεχνική τρισδιάστατων στοιχείων στους πίνακές σας. Πώς γεννήθηκε αυτή η ιδέα και τι προσφέρει στον θεατή;
Είναι μία ιδιαίτερη τεχνική που έχω αναπτύξει και καλλιεργήσει ο ίδιος, και τη χρησιμοποιώ σχεδόν σε κάθε έργο μου, γεγονός που προσδίδει μία «καλλιτεχνική ταυτότητα» στις δημιουργίες μου. Στην τεχνική αυτή της τρισδιάστατης ελαιογραφίας χρησιμοποιώ ποικίλες επιφάνειες εκτός του κλασσικού καμβά, όπως ξύλο ή βιβλίο που έχω παλαιώσει τεχνητά ο ίδιος, και κάποια στοιχεία του θέματος είναι ανάγλυφα, εξέχουν της δισδιάστατης επιφάνειας και της κορνίζας και δίδουν στον θεατή μια βαθύτερη και πιο ζωντανή αίσθηση της προοπτικής και του βάθους τοπίου.
Κατά βάση ακολουθώ το ρεύμα της ρεαλιστικής ζωγραφικής με -ενίοτε- κάποια στοιχεία σουρεαλισμού. Μου αρέσουν τα dark και gothic θέματα. Στα τοπία μου επικρατεί η εγκατάλειψη, η φθορά και η παρακμή συνυπάρχει όμως ο συμβολισμός της αναγέννησης μέσα στη δυστοπία.
Υπάρχει κάποιο από τα πέντε έργα που παρουσιάζετε στην έκθεση που έχει για εσάς ξεχωριστή σημασία; Τι ιστορία κρύβεται πίσω από αυτό;
Το δεύτερό μου έργο τα Πέτρινα Σύνορα – όπως προαναφέρω- είναι εμπνευσμένο από το βιβλίο μου με τίτλο «ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΧΙΜΑΙΡΑ» το οποίο επίσης παραθέτω στην παρούσα έκθεση, μιας και συνάδει απόλυτα με τη θεματική της. Η τοποθέτηση του βιβλίου αποτελεί πρωτοβουλία της διοργανώτριας της έκθεσης και ιδιοκτήτριας του χώρου Νατάσας Γκοβεδάρου, διότι στις σελίδες του πέραν του αστυνομικού-παραφυσικού χαρακτήρα του, αποτυπώνεται και η αιχμαλωσία-ομηρία μιας γυναικείας ύπαρξης στα μπουντρούμια ενός σπιτιού, από την ίδια της την οικογένεια, κάτω από άθλιες συνθήκες διαβίωσης που δεν συνάδουν με την ανθρώπινη ύπαρξη και ζωή, εξαιτίας των ιδιαίτερων ψυχικών δυσλειτουργιών της.
Εκτός από εικαστικός, είστε και συγγραφέας. Πώς συνυπάρχουν μέσα σας η ζωγραφική και η γραφή;
Όπως προείπα, το πρώτο μου βιβλίο η «ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΧΙΜΑΙΡΑ» ήδη κυκλοφορεί από τις Πρότυπες Εκδόσεις ΠΗΓΗ, ενώ το δεύτερό μου βιβλίο ήδη βρίσκεται στο στάδιο της έκδοσης. Ως πρώην ανώτατος Αξιωματικός της Αστυνομίας, υπηρετώντας στο μεγαλύτερο μέρος της 33χρονης καριέρας μου σε κεντρικές υπηρεσίες δίωξης και εξιχνίασης εγκληματικών δραστηριοτήτων, αποφάσισα μετά την αποστρατεία μου να μεταφέρω τις μάχιμες εμπειρίες μου στην αστυνομική μυθοπλασία.
Η «ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΧΙΜΑΙΡΑ» είναι ένα σκοτεινό και σκληρό αστυνομικό θρίλερ, με έντονα στοιχεία παραψυχολογίας και υπερφυσικού τρόμου. Από τα ελάχιστα βιβλία στο χώρο του, που παντρεύει την κλασσική αστυνομική μυθοπλασία μ’ εκείνη του παραφυσικού. Εμπνευσμένο από το εγκαταλελειμμένο ανήλιο χωριό των Σκοτεινών Πιερίας (Μόρνα) με την ιστορία του να βρίθει από θρύλους, φαντάσματα, οπτασίες, στοιχειώματα και φοβικά φαινόμενα καθώς κι από τα τραγικά περιστατικά της υπόθεσης «Κωσταλέξι», που έγινε γνωστή σε ολόκληρο τον κόσμο κι αφορούσε τον εγκλεισμό σ’ ένα υπόγειο της Ελένης Κ. για 29 χρόνια από την ίδια της την οικογένεια, υπό απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης, στο ομώνυμο χωριό της Φθιώτιδας.
Το βιβλίο ήδη μεταφράστηκε στην Αγγλική υπό τον τίτλο: «DARK CHIMERA» και πλέον ταξιδεύει σε διεθνή ύδατα, σε printable έκδοση καθώς και σε e-book. Είναι διαθέσιμο σε όλα τα μεγάλα διεθνή διαδικτυακά βιβλιοπωλεία. (Amazon, Apple books, Kobo, Smashwords, Barnes& Nobles κλπ).
Από μαθητής του δημοτικού είχα μια έμφυτη κλίση προς την ζωγραφική. Σε γενικές γραμμές είμαι αυτοδίδακτος αν και παρακολούθησα κάποιες βασικές αρχές της ελαιογραφίας και μίξης χρωμάτων στο εργαστήρι ενός επαγγελματία ζωγράφου, στον τόπο καταγωγής μου στις Σέρρες. Η συγγραφή και η ζωγραφική συνυπάρχουν μέσα μου κι αποτελούν την ανάγκη να εξωτερικεύσω τις εμπειρίες μου, τα συναισθήματά μου και τον τρόπο που αντιλαμβάνομαι τον κόσμο που μας περιβάλλει, δίδοντας την ευκαιρία στον θεατή-αναγνώστη να δει, με μια διαφορετική ματιά, τους συμβολισμούς και την ελπίδα αναγέννησης που κρύβονται πίσω από δυσάρεστες, παρακμιακές και δυστοπικές καταστάσεις.
Υπάρχουν κοινά στοιχεία ανάμεσα στον τρόπο που δημιουργείτε έναν πίνακα και στον τρόπο που «χτίζετε» μια ιστορία σε ένα μυθιστόρημα;
Βασικά και στις δύο περιπτώσεις είναι θέμα έμπνευσης. Αρχικά, υπάρχει βέβαια μία βασική ιδέα, αλλά το πλάνο δεν είναι εξ’ αρχής προκαθορισμένο ή σχηματοποιημένο. Τολμώ να πω ότι τόσο στην δημιουργία ενός πίνακα -όσο βραχυχρόνια μπορεί να είναι- όσο και στην μακροχρόνια συγγραφή ενός πολυσέλιδου μυθιστορήματος, οι μετουσιώσεις και οι αλλαγές είναι καθημερινές. Η μυθοπλασία και καλλιτεχνική δημιουργία ενός κόσμου πάνω στον καμβά, είναι για μένα δύο διαδικασίες που εξελίσσονται αδιάλειπτα ανάλογα με την καθημερινή έμπνευση. Σ’ έναν πίνακα ίσως προσθέσω ή αλλάξω κάποια στοιχεία ακόμη και την τελευταία στιγμή, ανάλογα με τον συμβολισμό που θέλω να προσδώσω. Στο μυθιστόρημα υπάρχει μία συνεχής αναδόμηση και παρουσίαση διαπλεκόμενων στοιχείων καθώς και πολλές ανατροπές (μη προαποφασισμένες από την αρχή), μέχρι όλα να συνενωθούν και να επέλθει το τελικό plot twist και η οριστική «Αριστοτελική κάθαρση».
Η τέχνη μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο κοινωνικής ευαισθητοποίησης. Πιστεύετε ότι εκθέσεις όπως αυτή μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη συζήτηση για τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία;
Η τέχνη -σε όλες τις μορφές της- αποτυπώνει είτε το ρεαλιστικό (αυτό που είναι) είτε το ιδεατό (αυτό που επιθυμούμε να είναι).
Αναμφίβολα η τέχνη – σε όλες τις μορφές της- μπορεί να επηρεάσει και να αλλάξει σε ουσιαστικό βαθμό τις κοινωνικές αντιλήψεις και ιδιαίτερα στο θέμα της θέσης της γυναίκας στον κόσμο. Ο δημιουργός έχει την δυνατότητα να υμνήσει τη γυναίκα -το προικισμένο αυτό ανθρώπινο πλάσμα που γεννάει τη ζωή- και παράλληλα να εκφρασθεί και να διαμαρτυρηθεί ενάντια στις προκαταλήψεις, στο λανθασμένο τρόπο σκέψης, στην έμφυλη βία καθώς και στις αναχρονιστικές δεισιδαιμονίες.
Εικαστικές εκθέσεις, όπως η συγκεκριμένη στον φιλόξενο χώρο της Govedarou Art Gallery, μπορούν να δώσουν διαφορετικές οπτικές στο συγκεκριμένο ζήτημα που πραγματεύεται η θεματική και να αποτελέσουν βάση για κατανόηση, συναντίληψη κι ευαισθητοποίηση. Τέτοιες εκθέσεις, με την δυναμική τους και την ευρεία δημοσιοποίησή τους, δίνουν την ευκαιρία στην ίδια την τέχνη να μεταμορφώσει και να αλλοτριώσει παγιωμένες και πολλές φορές λαθεμένες ή ξεπερασμένες από τους καιρούς αντιλήψεις, μεταβάλλοντας τις ιδέες ολόκληρων κοινωνικών ομάδων, ωθώντας από τον σκοταδισμό στο φως και στον νεωτερισμό.
Πληροφορίες έκθεσης «Από το Σκιόφως στο Φως: Γυναικείες Διαδρομές»:
Διάρκεια: 12 έως 30 Μαρτίου 2026
Govedarou Art Gallery Γ.Παπανδρέου 5 (πρώην Ανθέων), στάση Γεωργίου
Ωράριο λειτουργίας χώρου για την έκθεση:
Δευτέρα, Τετάρτη, Παρασκευή και Σάββατο: 11:00 – 14:00
Τρίτη και Πέμπτη: 11:00 - 14:00 και 18:00 – 20:00
