Το διπλωματικό «ταμείο» της επίσκεψης αποτιμάται ως θετικό για την ελληνική πλευρά, αφού δεν είναι συνηθισμένη εικόνα ένας Έλληνας Πρωθυπουργός να αξιοποιεί την παρουσία του στην Άγκυρα και να μιλά ανοιχτά για την ανάγκη άρσης του casus belli από πλευράς Τουρκίας ή για να επισημάνει ρητά και κατηγορηματικά ότι η μουσουλμανική μειονότητα στη Θράκη είναι μόνο θρησκευτική, όπως ορίζει η Συνθήκη της Λωζάνης.
Στη μεγάλη εικόνα ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναχώρησε από την Τουρκία έχοντας πετύχει το «2 στα 2» εξασφαλίζοντας τη συνέχιση των «ήρεμων νερών», αλλά και διασφαλίζοντας ότι οι δίαυλοι επικοινωνίας θα παραμείνουν ανοιχτοί. Αμφότεροι στόχοι επιτεύχθηκαν στο ακέραιο, χωρίς να υπάρξει καμία μετατόπιση των «κόκκινων γραμμών» μας, όπως διατείνονταν η μονίμως ανησυχούσα αντιπολίτευση. Πέρα όμως από το γεωπολιτικό πλαίσιο, η συνάντηση παρήγαγε και μια εξέλιξη με έντονο οικονομικό και περιφερειακό αποτύπωμα. Η κοινή δήλωση για τη δρομολόγηση ακτοπλοϊκής σύνδεσης ανάμεσα στα λιμάνια της Θεσσαλονίκης και της Σμύρνης αποτελεί κεντρικό πυλώνα της λεγόμενης «θετικής ατζέντας» καθώς συνδυάζει το εμπορικό αποτέλεσμα με τις γεωοικονομικές προοπτικές. Επί της ουσίας πρόκειται για «επανεκκίνηση» της «γραμμής», εξέλιξη που αναβαθμίζει τον ρόλο της Θεσσαλονίκης ως πύλης των Βαλκανίων και περιφερειακού κόμβου logistics. Στον αντίποδα η Σμύρνη αναδεικνύεται ως ο «άξονας» που συνδέει τη γειτονική χώρα με την ευρωπαϊκή αγορά.
Το προηγούμενο εγχείρημα του 2022 δεν στέφθηκε με επιτυχία και τα καράβια έριξαν άγκυρα μετά από μόλις δυο μήνες δρομολογίων. Στην ουσία αναχωρούσαν σχεδόν άδεια και επέστρεφαν σχεδόν άδεια. Η ενεργειακή κρίση, το αυξημένο κόστος καυσίμων και η χαμηλή εμπορευματική και επιβατική κίνηση κατέστησαν τη γραμμή οικονομικά ασύμφορη. Αυτό σημαίνει ότι για πετύχει αυτήν τη φορά η προσπάθεια πρέπει να υπάρχουν ορισμένες σαφείς προϋποθέσεις.
Οι παράγοντες βιωσιμότητας του εγχειρήματος
Πρώτος κρίσιμος παράγοντας βιωσιμότητας της ακτοπλοϊκής σύνδεσης Θεσσαλονίκης-Σμύρνης είναι η ύπαρξη σταθερής εμπορευματικής κίνησης. Η τακτική επιβίβαση φορτηγών ελληνικών και τουρκικών μεταφορικών εταιρειών είναι κομβικής σημασίας, ώστε η γραμμή να παραμείνει «ζωντανή» σε βάθος χρόνου. Δεύτερος παράγοντας είναι η ανταγωνιστικότητά της έναντι της οδικής μεταφοράς. Με λίγα λόγια η θαλάσσια διαδρομή πρέπει να αποδειχθεί οικονομικότερη και πιο ελκυστική από άποψη χρόνου συγκριτικά με τα περίπου 900 χλμ. της χερσαίας διαδρομής. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς ότι σύμφωνα με εκτιμήσεις περίπου 40.000 φορτηγά διασχίζουν ετησίως τα ελληνοτουρκικά σύνορα. Εάν μέρος αυτής της κίνησης επιλέξει να μετακινηθεί μέσω θαλάσσης, αυτόματα θα μπορούσε να δημιουργηθεί μια σταθερή οικονομική βάση προς όφελος της γραμμής «φιλίας» που θα φέρει ακόμα πιο κοντά τις δυο πόλεις και κατ’ επέκταση τις δυο χώρες. Τρίτος παράγοντας είναι τα ευέλικτα τουριστικά πακέτα που μπορούν να ενισχύσουν την επιβατική ζήτηση.
Η πολιτική βούληση να γίνει επιχειρηματική επιτυχία
Ωστόσο, το «στοίχημα» της επόμενης ημέρας είναι η μετατροπή της πολιτικής βούλησης σε επιχειρηματική επιτυχία. Προφανώς η νέα προσπάθεια δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο στον συμβολισμό που εκπέμπει ή στη συγκυριακή διπλωματική προσέγγιση. Απαιτείται να υπάρχει μακροπρόθεσμος σχεδιασμός, συντονισμός και σταθερές συνεργασίες, ώστε το εγχείρημα να καταστεί βιώσιμο. Μόνο τότε η νέα «γραμμή φιλίας» θα μπορέσει να χαράξει σταθερή ρότα και να επιβεβαιώσει στην πράξη ότι η διπλωματία μπορεί να μετουσιωθεί σε απτά οφέλη για τις τοπικές οικονομίες και τις τοπικές κοινωνίες. Άλλωστε, όσο αυξάνονται οι εμπορικές και τουριστικές ροές και άρα τα έσοδα, τόσο μεγαλώνει το πολιτικό κόστος μιας ενδεχόμενης έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Αυτή η οικονομική αλληλεξάρτηση συχνά λειτουργεί ως «δίχτυ ασφαλείας» σε διπλωματικό επίπεδο.
