Η πορεία της συλλογής αποβλήτων ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού (ΑΗΗΕ) στην Ελλάδα αποτυπώνει μια δυναμική εξέλιξη, με το 2025 να καταγράφει εντυπωσιακά αποτελέσματα που αναδεικνύουν την ωρίμανση του κλάδου. Συγκεκριμένα, η Ανακύκλωση Συσκευών Α.Ε συνέλλεξε 70.024 τόνους αποβλήτων, σημειώνοντας μια αξιοσημείωτη αύξηση της τάξης του 8,6% σε σχέση με το 2024.
Όπως αναφέρει στα Μακεδονικά Νέα η ομάδα της Ανακύκλωση Συσκευών Α.Ε, αν και το ιστορικό ρεκόρ των 80.000 τόνων σημειώθηκε τη διετία 2022-2023, κυρίως λόγω των κρατικών προγραμμάτων απόσυρσης όπως το «Ανακυκλώνω, αλλάζω Συσκευή», η τρέχουσα σταθερή άνοδος δείχνει ότι η ανακύκλωση έχει ενταχθεί πλέον στην κουλτούρα των πολιτών. Σήμερα, μέσω ενός εκτεταμένου δικτύου 16.000 σημείων συλλογής σε όλη την επικράτεια, η εταιρεία διαχειρίζεται το 94% των συνολικών ποσοτήτων της εγχώριας αγοράς, διασφαλίζοντας ότι αυτοί οι πόροι δεν θα χαθούν στoυς ΧΥΤΑ.
Η πραγματική οικονομική αξία αυτής της προσπάθειας τεκμηριώνεται από τους δείκτες ανάκτησης, οι οποίοι για το 2024 άγγιξαν το εξαιρετικό ποσοστό του 91,05%. Αυτό το ποσοστό σημαίνει ότι σχεδόν το σύνολο των υλικών που συλλέγονται, μετατρέπεται ξανά σε αξιοποιήσιμη ύλη.
Όσον αφορά στο είδος των υλικών που επιστρέφουν στην παραγωγή, ο σίδηρος κατέχει τη μερίδα του λέοντος με 55%, ενώ ακολουθούν το πλαστικό με 18%, τα βασικά μέταλλα όπως ο χαλκός και το αλουμίνιο με 12,3%, και το γυαλί με 3,5%. Πριν όμως αυτά τα υλικά φτάσουν στη βιομηχανία, περνούν από το κρίσιμο στάδιο της απορρύπανσης σε εξειδικευμένες μονάδες, όπου απομακρύνονται επικίνδυνα ψυκτικά υγρά και έλαια, προστατεύοντας έτσι τον υδροφόρο ορίζοντα από μια ρύπανση που θα είχε τεράστιο οικονομικό και περιβαλλοντικό κόστος αποκατάστασης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η έννοια της «αστικής εξόρυξης», ειδικά στον τομέα των μικροσυσκευών και του εξοπλισμού πληροφορικής, όπου κρύβεται ένας ανεκμετάλλευτος θησαυρός πολύτιμων μετάλλων. Παρά το γεγονός ότι οι πλακέτες των κινητών και των υπολογιστών περιέχουν σπάνια μέταλλα όπως χρυσό και παλλάδιο, ένα μεγάλο μέρος τους παραμένει ανενεργό στα συρτάρια των καταναλωτών. Ωστόσο, η στροφή προς την επαναχρησιμοποίηση αποδίδει καρπούς, καθώς το 2024 (βλέπε πίνακα) περισσότερα από χίλια κινητά τηλέφωνα και εκατοντάδες laptops προετοιμάστηκαν για μια δεύτερη ζωή, ενώ πάνω από 121.000 δοχεία τόνερ και μελανιών βρήκαν ξανά τον δρόμο προς την αγορά. Αυτή η προσέγγιση μειώνει δραστικά την ανάγκη για νέες εξορύξεις και περιορίζει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, ενισχύοντας τη βιωσιμότητα του οικονομικού μοντέλου.
Κλείνοντας, η Ανακύκλωση Συσκευών Α.Ε. τονίζει στη συνέντευξή της ότι το έργο της έχει βαθύ κοινωνικό και εκπαιδευτικό αντίκτυπο, επενδύοντας στη νέα γενιά. Μέσα από περισσότερες από 2.000 εκπαιδευτικές δράσεις που έχουν αγγίξει 80.000 μαθητές τα τελευταία χρόνια, χτίζεται μια νέα γενιά ενεργών πολιτών που αντιλαμβάνονται την ανακύκλωση ως προσωπική και κοινωνική ευθύνη. Το όραμα του φορέα παραμένει ξεκάθαρο: Να μην υπάρχει ούτε μία ηλεκτρική συσκευή σε λάθος σημείο, ή στην άκρη του δρόμου, χωρίς τη σωστή περιβαλλοντική διαχείριση.
Τα Μακεδονικά Νέα καταγράφουν την εξέλιξη και τα μυστικά της ανακύκλωσης συσκευών μέσα από 8 ερωταπαντήσεις
- Ποια είναι η εξέλιξη της συλλογής Αποβλήτων Ηλεκτρικού και Ηλεκτρονικού Εξοπλισμού (ΑΗΗΕ) τα τελευταία χρόνια;
Κατά τα έτη 2022/2023 με τα προγράμματα του ΥΠ.ΕΝ «Ανακυκλώνω, αλλάζω Συσκευή» και « Ανακυκλώνω, αλλάζω Θερμοσίφωνα» τα οποία προέβλεπαν υποχρέωση των πολιτών για ανακύκλωση των παλαιών συσκευών, οδήγησαν στο ποσό συλλογής ΑΗΗΕ ρεκόρ των 80.000 τόνων!
Το 2025 το σύστημα συνέλλεξε 70.024 τόνους ΑΗΗΕ με αυξητική τάση +8.6% έναντι του 2024.
2. Τι ακριβώς γίνεται με τις συσκευές αφού τις παραλάβει η Ανακύκλωση Συσκευών ΑΕ; Ποια είναι τα βασικά στάδια μέχρι να γίνουν ξανά πρώτες ύλες;
Η Ανακύκλωση Συσκευών Α.Ε., με παρουσία 22 συνεχόμενων ετών, έχει αναπτύξει περισσότερα από 16.000 σημεία συλλογής σε καταστήματα ηλεκτρικών ειδών, Super Market, επιχειρήσεις, οργανισμούς, φορείς δήμους και σχολεία, δημιουργώντας το μεγαλύτερο δίκτυο συλλογής Αποβλήτων Ηλεκτρικού και Ηλεκτρονικού Εξοπλισμού (ΑΗΗΕ) στην Ελλάδα.
Οι υψηλού επιπέδου, εξειδικευμένες υπηρεσίες της, την έχουν καθιερώσει ως ηγέτιδα δύναμη στον κλάδο, διαχειριζόμενη περί του 94% της συλλεγόμενης ποσότητας ΑΗΗΕ της χώρας (πηγή WEEEforum 2024).
Για τη μεταφορά των ΑΗΗΕ από τα σημεία συλλογής στις αδειοδοτημένες μονάδες ενδεδειγμένης επεξεργασίας, λειτουργεί ένα οργανωμένο δίκτυο 34 συμβεβλημένων μεταφορικών εταιρειών που εξυπηρετούν το σύνολο της ελληνικής επικράτειας.
Οι συνεργασίες αυτές διέπονται από αυστηρούς περιβαλλοντικούς και κανονιστικούς όρους, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, ώστε να διασφαλίζεται η ασφαλής και περιβαλλοντικά ορθή μεταφορά, καθώς και η πλήρης συμμόρφωση με τις απαιτήσεις που αφορούν στην κλιματική αλλαγή και τη διαχείριση επικίνδυνων αποβλήτων.
Μετά την παραλαβή του προς απόσυρση εξοπλισμού, ακολουθεί μία πλήρως ελεγχόμενη διαδικασία, σύμφωνα με το κανονιστικό πλαίσιο, η οποία περιλαμβάνει:
- Παραλαβή και καταγραφή των ΑΗΗΕ
- Εκφόρτωση, αποσυσκευασία και κατηγοριοποίηση στις κατηγορίες που ορίζει η ισχύουσα νομοθεσία, αποθήκευση σε χώρους με τις απαιτούμενες προδιαγραφές και προώθηση στις γραμμές επεξεργασίας.
- Απορρύπανση και αποσυναρμολόγηση με αφαίρεση επικίνδυνων ή ειδικά ρυθμιζόμενων υλικών όπως ορίζει η ΚΥΑ 23615/2014, καθώς και ανάκτηση αξιοποιήσιμων υλικών.
- Περαιτέρω μηχανική επεξεργασία υλικών (π.χ. γυαλιού) για απορρύπανση και προετοιμασία προς ανάκτηση.
- Μηχανική επεξεργασία των παραγόμενων κλασμάτων (πλαστικών, μετάλλων κ.λπ.) με τεχνικές όπως τεμαχισμός και συμπίεση, ώστε να επιτυγχάνεται η μέγιστη αξιοποίησή τους ως δευτερογενείς πρώτες ύλες.
Όλα τα παραγόμενα κλάσματα οδηγούνται σε νόμιμους και αδειοδοτημένους τελικούς αποδέκτες, διασφαλίζοντας την περιβαλλοντικά ορθή διαχείριση, την προστασία της δημόσιας υγείας και την ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας.
Στο σκέλος της ενδεδειγμένης επεξεργασίας, η Ανακύκλωση Συσκευών Α.Ε. συνεργάζεται με 13 σύγχρονες, αδειοδοτημένες και πιστοποιημένες μονάδες διαχείρισης, όπου πραγματοποιούνται εργασίες επεξεργασίας ή προετοιμασίας για επαναχρησιμοποίηση. Όλες οι μονάδες διαθέτουν πιστοποίηση ISO 14001 και οι εργασίες διαχείρισης πραγματοποιούνται σε συμμόρφωση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα EN 50625.
Η Ανακύκλωση Συσκευών A.E. προωθεί και υποστηρίζει την επαναχρησιμοποίηση των συσκευών, ως την αποτελεσματικότερη μέθοδο διαχείρισης αποβλήτων. Με τον τρόπο αυτόν, η Εταιρεία προωθεί τις αρχές της κυκλικής οικονομίας και συμβάλει ενεργά στους εθνικούς στόχους για επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση συσκευών, όπως έχουν διαμορφωθεί στο Πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων.
Έχουν ήδη αναπτυχθεί τρεις μονάδες προετοιμασίας για επαναχρησιμοποίηση ΑΗΗΕ καλύτερα στην περιφέρεια Αττικής και Κεντρικής Μακεδονίας, τα οποία λειτουργούν υπό την εποπτεία της Ανακύκλωση Συσκευών A.E.
Οι υψηλοί συντελεστές ανάκτησης υλικών που επιτυγχάνονται αποτελούν σαφή απόδειξη της αποτελεσματικότητας του συστήματος ελέγχου και των συνεργασιών που εφαρμόζει η Ανακύκλωση Συσκευών Α.Ε.
3. Πόσο από το υλικό που συλλέγεται τελικά αξιοποιείται; Ποια είναι τα ποσοστά για μέταλλα, πλαστικά και άλλα υλικά;
Πρωταρχική επιδίωξη της Εταιρείας είναι η καθοριστική συμβολή της στην επίτευξη των εθνικών και ευρωπαϊκών στόχων σε σχέση με την ανακύκλωση των ΑΗΗΕ, καθώς και ο αποτελεσματικός έλεγχος του κόστους της Εναλλακτικής Διαχείρισης των ΑΗΗΕ. Το 2024 συλλέχθηκαν 64.496 τόνοι ΑΗΗΕ. Ο συνολικός συντελεστής ανάκτησης που πέτυχε η Ανακύκλωση Συσκευών τον 2024 ανήλθε στο 91,05%
Αναφορικά με τα υλικά που ανακτήθηκαν το 2024 :
- 55% Σίδηρος
- 18% Πλαστικό
- 12,3% Αλουμίνιο, Χαλκός, Άλλα μέταλλα
- 11,7% Λοιπά (πχ. Ψυκτικά, έλαια, υπολείμματα)
- 3,5% Γυαλί
To 2025 συλλέχθηκαν 70.024 τόνοι ΑΗΗΕ. Οι συντελεστές ανάκτησης θα είναι διαθέσιμοι στις 30/4/2026.
4. Ποιοι τύποι συσκευών κυριαρχούν στις ποσότητες που παραλαμβάνει η Ανακύκλωση; Πώς πήγε η ροή από κινητά, PC και μικροσυσκευές;
Παρακολουθώντας τη ροή των κατηγοριών των ΑΗΗΕ, για το 2024 προκύπτει ότι η μεγαλύτερη ροή προκύπτει από τις λευκές συσκευές , τα ψυγεία και οι μικροσυσκευές οικιακού τύπου και ΙΤ εξοπλισμό.
Τα ρεύματα ΑΗΗΕ που παρουσιάζουν τα μεγαλύτερα ποσοστό συλλογής για το 2024, λόγω του βάρους και του όγκου τους, είναι οι λευκές οικιακές συσκευές (π.χ. πλυντήρια, κουζίνες) με ποσοστό περίπου 39 %, τα ψυγεία με ποσοστό περίπου 22% και τα κλιματιστικά με ποσοστό περίπου 10%. Το ποσοστό συλλογής των μικροσυσκευών ήταν περίπου το 6% της συνολικής συλλογής ΑΗΗΕ από το δίκτυο της Ανακύκλωση Συσκευών Α.Ε. και του ΙΤ εξοπλισμού περίπου το 5%. Δεν είναι διακριτή η ποσότητα των PC, καθώς εντάσσονται σε γενικότερη κατηγορία ΑΗΗΕ που περιλαμβάνει το σύνολο του ΙΤ εξοπλισμού.
5. Τι συμβαίνει ειδικά με τα κινητά και τα PC; Πού καταλήγουν οι πλακέτες και τα υψηλής αξίας μέρη;
Τόσο τα κινητά όσα και ο ΙΤ εξοπλισμός, ακολουθούν τη ροή των ΑΗΗΕ που περιεγράφηκε και παραπάνω. Δυστυχώς είναι ρεύμα συσκευών που συλλέγεται με μεγαλύτερη δυσκολία, καθώς μεγάλο μέρος του πληθυσμού αποφασίζει να τα κρατήσει στα "συρτάρια" του, είτε γιατί φοβάται τη διαρροή δεδομένων, είτε γιατί είναι συναισθηματικά συνδεδεμένος μαζί τους, είτε ακόμα γιατί τα κρατάει ως back up σε κάποια ενδεχόμενη φθορά του υφιστάμενου εξοπλισμού του. Ανεξαρτήτως όμως των τυχόν δυσκολιών που αντιμετωπίζει η συλλογή τους, μετά την παραλαβή τους, όπως περιεγράφηκε και παραπάνω, οδηγούνται προς εργασίες ενδεδειγμένης επεξεργασίας (ανακύκλωση ή προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση) μία πλήρως ελεγχόμενη διαδικασία.
Σε περίπτωση που οδηγούνται προς εργασίες προετοιμασίας για επαναχρησιμοποίηση, ακολουθείται η παρακάτω διαδικασία:
- Οπτικός έλεγχος και αξιολόγηση καταλληλόλητας για προετοιμασία προς επαναχρησιμοποίηση
- Έλεγχος ασφαλείας και λειτουργίας της συσκευής
- Καταστροφή δεδομένων
- Επισκευή
- Διάθεση προϊόντων
Το σύνολο των συσκευών διαχειρίζονται εντός της Ελλάδος από τους αδειοδοτημένους συνεργάτες της Ανακύκλωση Συσκευών Α.Ε. όπως περιγράφηκε αναλυτικά παραπάνω. Ενδεικτικά υλικά που διαχειρίζονται εκτός Ελλάδος είναι οι πυκνωτές, μεταλλικά μέρη/στοιχεία, πλακέτες, μετασχηματιστές, συμπιεστές, γυαλί οθονών crt και fpd αλλά και μοτέρ, floppy disks και τροφοδοτικά.
6. Ανακτώνται στην πράξη πολύτιμα μέταλλα (π.χ. χρυσός,παλλάδιο κτλ) από κινητά και υπολογιστές; Αν ναι, η διαδικασία γίνεται στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό;
Τα πολύτιμα μέταλλα συναντιόνται σε εξοπλισμό πληροφορικής καθώς υπάρχουν στις πλακέτες τυπωμένων κυκλωμάτων, σε μικροεπεξεργαστές, σε μνήμες, δηλαδή σε υλικά που σε μεγάλο βαθμό οδηγούνται για επεξεργασία εκτός Ελλάδος.
Ωστόσο, στην Ελλάδα πραγματοποιείται διαχείριση ή επεξεργασία των σχετικών παραγόμενων υλικών από τα ΑΗΗΕ. Οι εγχώριες μονάδες διαχείρισης μπορούν να διαχειρίζονται μέρος αυτών των υλικών (π.χ. αποσυναρμολόγηση, διαχωρισμός, προετοιμασία για ανάκτηση), πριν αυτά οδηγηθούν σε εξειδικευμένες μονάδες τελικής ανάκτησης.
7. Πόσες συσκευές μπορούν να επισκευαστούν ή να επαναχρησιμοποιηθούν αντί να ανακυκλωθούν;
Η Ανακύκλωση Συσκευών A.E. προωθεί και υποστηρίζει την επαναχρησιμοποίηση των συσκευών, ως την αποτελεσματικότερη μέθοδο διαχείρισης αποβλήτων. Με τον τρόπο αυτό, η Εταιρεία προωθεί τις αρχές της κυκλικής οικονομίας και συμβάλει ενεργά στους εθνικούς στόχους για επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση συσκευών, όπως έχουν διαμορφωθεί στο Πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων. Έχουν ήδη αναπτυχθεί τρεις μονάδες προετοιμασίας για επαναχρησιμοποίηση ΑΗΗΕ στην περιφέρεια Αττικής και Κεντρικής Μακεδονίας, τα οποία λειτουργούν υπό την εποπτεία της Ανακύκλωση Συσκευών A.E. και σημαντικές ποσότητες συσκευών προετοιμάστηκαν ήδη για επαναχρησιμοποίηση εντός του 2024.
8. Πόσο σημαντική είναι η ανακύκλωση των συσκευών τόσο για το περιβάλλον, όσο και για την οικονομία γενικότερα;
Τελικά, η ανακύκλωση έχει δύναμη; Περισσότερη απ’ όση φανταζόμαστε!
Η ανακύκλωση των συσκευών συμβάλλει πολλαπλά στην προστασία του περιβάλλοντος, στην οικονομία και φυσικά στην ποιότητα της ζωής μας.
Κατά τη διαδικασία της απορρύπανσης απομακρύνονται τοξικές ουσίες που κρύβονται μέσα στις συσκευές και θα κατέληγαν στο έδαφος και τον υδροφόρο ορίζοντα.
Με την ανακύκλωση μειώνεται και ο όγκος των απορριμμάτων που οδηγούνται προς ταφή.
Οι συσκευές περιέχουν χρήσιμα υλικά που γίνονται όλο και πιο σπάνια. Όπως ο σίδηρος, ο χαλκός και το αλουμίνιο.
Αντί, λοιπόν, να αναζητάμε νέους φυσικούς πόρους, ανακτούμε υλικά από αυτές.
Έτσι, περιορίζουμε τις εξορύξεις που επιβαρύνουν το περιβάλλον, εξοικονομούμε ενέργεια και μειώνουμε τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.
Με απλά λόγια, μειώνουμε το αποτύπωμά μας στον πλανήτη.
Η ανακύκλωση βέβαια δεν αφορά μόνο το περιβάλλον αλλά και την οικονομία. Δημιουργούνται νέες θέσεις εργασίας σε όλο τον κύκλο εργασιών της διαχείρισης των αποβλήτων, σε όλη την Ελλάδα. Κάθε συσκευή που ανακυκλώνεται κάνει πράξη αυτό που ονομάζουμε, κυκλική οικονομία!
Στην Ανακύκλωση Συσκευών Α.Ε. η δράση δεν σταματάει στη συλλογή, καθώς επιδιώκεται να υπάρχει αντίκτυπος τόσο στο περιβάλλον όσο και στην κοινωνία. Στόχος είναι η συμμαχία με ενεργούς πολίτες που αναγνωρίζουν πως το μέλλον του πλανήτη περνάει και από τα δικά τους χέρια. Με εκπαιδευτικά προγράμματα σε σχολεία (Πάνω από 2.000 εκπαιδευτικές δράσεις σε 80.000 μαθητές από το 2016 εως 2024), δράσεις σε δήμους και επιχειρήσεις, η ανακύκλωση των συσκευών στοχεύει να γίνει μέρος της παιδείας.
