Με «πράσινο φως» από το Περιφερειακό Συμβούλιο, η Περιφέρεια προχωρά στην ίδρυση ενός ολοκληρωμένου, θεσμοθετημένου οικοσυστήματος καινοτομίας, που φιλοδοξεί να μετατρέψει τη γνώση σε επιχειρηματική αξία, να προσελκύσει επενδύσεις και να επιταχύνει την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, σε μια περιοχή που βρίσκεται στο επίκεντρο της Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης.
Στον πυρήνα της πρωτοβουλίας βρίσκεται η συγκρότηση ενός ενιαίου πλαισίου διακυβέρνησης και συντονισμού –του Strategic Hub– και η δημιουργία μιας χωρικά οριοθετημένης Ζώνης Καινοτομίας, ως θεματικού και χωρικού υποσυστήματος, με στόχο την υποδοχή και ανάπτυξη καινοτόμων δραστηριοτήτων και επενδύσεων.
Όπως υπογράμμισε ο Περιφερειάρχης Δυτικής Μακεδονίας, Γιώργος Αμανατίδης σε δηλώσεις του στα Μακεδονικά Νέα, «αυτό που έχει αξία και θα έχει τα επόμενα χρόνια είναι η νέα επιχειρηματικότητα, η οποία προϋποθέτει δομές και γνώση – και κυρίως τη διάχυση αυτής της γνώσης στους πολλούς».
Ένα οικοσύστημα καινοτομίας με θεσμική θωράκιση
Η πρόταση που εγκρίθηκε από το Περιφερειακό Συμβούλιο προβλέπει τη θεσμοθέτηση ενός Strategic Hub Δυτικής Μακεδονίας, το οποίο λειτουργεί ως το ανώτερο πλαίσιο διακυβέρνησης, συντονισμού και ολοκλήρωσης όλων των υφιστάμενων και νέων δράσεων και δομών καινοτομίας στην Περιφέρεια.
Παράλληλα, η Ζώνη Καινοτομίας Δυτικής Μακεδονίας (ΖΚΔΜ) ορίζεται ως θεσμοθετημένη, χωρικά καθορισμένη περιοχή, που θα φιλοξενεί Θύλακες Υποδοχής Καινοτόμων Δραστηριοτήτων (ΘΥΚΔ) και Ζωντανά Εργαστήρια (Living Labs), με δυνατότητα επέκτασης ή δημιουργίας νέων δομών, ανάλογα με τις επενδυτικές ανάγκες.
Ο συντονιστικός ρόλος ανατίθεται θεσμικά στο Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης Δυτικής Μακεδονίας, το οποίο διαθέτει ήδη εμπειρία και εξειδικευμένη ομάδα σε θέματα καινοτομίας και νέων τεχνολογιών. Παράλληλα, προβλέπεται η σύσταση Συμβουλίου Συντονισμού Strategic Hub, ως ανώτατου στρατηγικού οργάνου του οικοσυστήματος, καθώς και Διεύθυνσης Strategic Hub, με ευθύνη την καθημερινή λειτουργία και την υλοποίηση των δράσεων.
«Δεν ιδρύουμε μια νέα εταιρεία ειδικού σκοπού, γιατί αυτό θα σήμαινε καθυστερήσεις, πρόσθετα διοικητικά κόστη και γραφειοκρατία», τόνισε ο Περιφερειάρχης, προσθέτοντας ότι «Αντίθετα, αξιοποιούμε έναν ήδη στημένο μηχανισμό, κερδίζουμε χρόνο και εξασφαλίζουμε ευελιξία και ταχύτητα».
Χρηματοδότηση και χρονοδιάγραμμα: Έναρξη εντός του 2026
Το σχέδιο για την ίδρυση της Ζώνης Καινοτομίας έχει ήδη υποβληθεί στο Πρόγραμμα Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, με προϋπολογισμό 8,5 εκατ. ευρώ, που αφορά αποκλειστικά τη δημιουργία και λειτουργία των Living Labs. Παράλληλα, προβλέπονται σημαντικές συμπληρωματικές επενδύσεις όπως τα 11 εκατ. ευρώ για το Τεχνολογικό Πάρκο Κοζάνης με παράδοση έως το 2027, περίπου 27 εκατ. ευρώ για τη Β’ φάση του Τεχνολογικού Πάρκου και 19 εκατ. ευρώ για τον κόμβο υδρογόνου που υλοποιείται από το ΕΚΕΤΑ με παράδοση έως το 2027.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, αμέσως μετά την έγκριση της χρηματοδότησης, θα ξεκινήσει η λειτουργία των δύο πρώτων από τα έξι Living Labs, τα οποία θα αποτελέσουν και το «σημείο πρώτης επαφής» για επενδυτές, ερευνητές και επιχειρηματίες. Καθώς οι δομές θα φιλοξενηθούν μεταξύ άλλων και σε υφιστάμενες εγκαταστάσεις του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας στις τέσσερις πόλεις της Περιφέρειας, δεν απαιτούνται νέες κτηριακές επενδύσεις, παρά μόνο εξοπλισμός. Η έναρξη της εφαρμογής τοποθετείται χρονικά εντός του 2026, με σταδιακή ενεργοποίηση των επιμέρους δράσεων.
Οι τέσσερις πυλώνες του νέου μοντέλου
Το οικοσύστημα καινοτομίας της Δυτικής Μακεδονίας δομείται γύρω από τέσσερις βασικούς πυλώνες, που διασυνδέουν την έρευνα, την επιχειρηματικότητα, την απασχόληση και την κοινωνική οικονομία.
1. Ζώνη Καινοτομίας
Αποτελεί τον κεντρικό πυλώνα και περιλαμβάνει τρεις βασικούς θύλακες:
- Τεχνολογικό Πάρκο Κοζάνης, με Θύλακα Υποδοχής καινοτόμων και ερευνητικών δραστηριοτήτων, Κέντρο Επιχειρηματικότητας και Διεθνή Κόμβο Καινοτομίας.
- Hub Υδρογόνου στην Πτολεμαΐδα, με τη συμμετοχή του ΕΚΕΤΑ.
- Living Labs Υποδομής, έξι θεματικά εργαστήρια: Καθαρή Τεχνολογία, Αγροδιατροφή και οίνος, Οικονομία των Λιμνών, Οικονομία των Ορεινών Όγκων, Ανθεκτικότητα και Έξυπνη Διαβίωση. Η γεωγραφική κατανομή των Living Labs βασίζεται στα συγκριτικά πλεονεκτήματα κάθε περιοχής: αγροδιατροφή και οίνος στη Φλώρινα, ορεινός τουρισμός στα Γρεβενά, γούνα και οικονομία λιμνών στην Καστοριά, ενέργεια και υδρογόνο στην Πτολεμαΐδα, έξυπνες πόλεις και ανθεκτικότητα στην Κοζάνη.
2. Επιχειρηματικότητα
Προβλέπεται ένας ολοκληρωμένος μηχανισμός στήριξης της επιχειρηματικότητας, με θερμοκοιτίδες, δομές RIS, το Επιχειρηματικό Κέντρο Δυτικής Μακεδονίας και εργαλεία ενίσχυσης πολύ μικρών επιχειρήσεων, με έμφαση στις startups που προκύπτουν από την πανεπιστημιακή έρευνα.
3. Απασχόληση – Δεξιότητες
Η σύνδεση της έρευνας με την αγορά εργασίας αποτελεί κομβικό στόχο, μέσω κέντρων ανάπτυξης δεξιοτήτων, του συστήματος ERGASIA.DAM, co-working spaces και προγραμμάτων σε δεξιότητες αιχμής, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και το υδρογόνο.
4. Κοινωνική Οικονομία
Ενσωματώνεται ως τέταρτος τομέας, γεφυρώνοντας τη δημόσια και την ιδιωτική δράση, με ενιαίο κοινωνικό δίκτυο, κοινωνικές δομές και δράσεις πρόληψης και συνοχής.
Ο Περιφερειάρχης έκανε λόγο στα Μακεδονικά Νέα για μια «ιστορική πρόκληση», τονίζοντας ότι «η μετάβαση της Δυτικής Μακεδονίας δεν είναι πλέον θεωρία αλλά πράξη». Όπως επεσήμανε, το σχέδιο νόμου –18 άρθρων– αποτελεί το εργαλείο για να περάσει η περιοχή από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση, με θεσμική σταθερότητα αλλά και λειτουργική ευελιξία.
Από την πλευρά του Πανεπιστημίου, ο Αντιπρύτανης Έρευνας και Καινοτομίας Γεώργιος Χριστοφορίδης σημείωσε ότι το ίδρυμα «από την πρώτη στιγμή αγκάλιασε την προσπάθεια», βλέποντάς τη ως κρίσιμο εργαλείο για τη διασύνδεση της έρευνας με την επιχειρηματικότητα και για τη συγκράτηση φοιτητών και αποφοίτων στην περιοχή. «Ο στόχος είναι στρατηγικός: να βάλουμε το τρένο στις ράγες και να δώσουμε πραγματικές διεξόδους στη νέα γενιά», είπε χαρακτηριστικά.
Στην πρωτοβουλία συμμετέχουν φορείς, μεταξύ των οποίων το Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης, το Πανεπιστήμιο, το ΕΚΕΤΑ, τα Επιμελητήρια Κοζάνης, Φλώρινας, Καστοριάς και Γρεβενών, η Αναπτυξιακή Δυτικής Μακεδονίας, καθώς και τα τρία Επιστημονικά Επιμελητήρια (Τεχνικό, Γεωτεχνικό και Οικονομικό).
Από τον λιγνίτη στη γνώση
Το νέο οικοσύστημα καινοτομίας εντάσσεται στον ευρύτερο στρατηγικό στόχο της Περιφέρειας για τη μετάβαση σε ένα παραγωγικό μοντέλο μη εξαρτημένο από τον λιγνίτη, με έμφαση στη νέα οικονομία, την καθαρή ενέργεια, τον τουρισμό, την αγροδιατροφή και τις έξυπνες τεχνολογίες. «Ο κόσμος αλλάζει και πρέπει να αλλάξουμε κι εμείς», σημείωσε χαρακτηριστικά ο Περιφερειάρχης, υπογραμμίζοντας ότι η επιτυχία του εγχειρήματος θα κριθεί από την εφαρμογή του και τη βιωσιμότητά του στον χρόνο.
Με χρηματοδότηση, θεσμική κατοχύρωση, γεωγραφική ισορροπία και συμμετοχή όλων των κρίσιμων φορέων, η Ζώνη Καινοτομίας και το Strategic Hub φιλοδοξούν να αποτελέσουν το εφαλτήριο για μια νέα αναπτυξιακή ταυτότητα της Δυτικής Μακεδονίας – μια μετάβαση από την απολιγνιτοποίηση στη γνώση, την καινοτομία και την επιχειρηματική υπεραξία.
