Με έδρα την Κομοτηνή, η εταιρεία που ταυτίστηκε με τη μπύρα ΒΕΡΓΙΝΑ και τα τελευταία χρόνια με το brand TUVUNU, συμπληρώνει τρεις δεκαετίες συνεχούς παρουσίας, έχοντας διαμορφώσει ένα πλήρως καθετοποιημένο παραγωγικό μοντέλο και προχωρώντας πλέον στην είσοδο στο εμφιαλωμένο νερό – μια κίνηση στρατηγικής διαφοροποίησης που «κουμπώνει» με τη στροφή της αγοράς στα μη αλκοολούχα beverages.
Την ίδια στιγμή, η Ζυθοποιία Μακεδονίας Θράκης βρίσκεται στο επίκεντρο μιας ιστορικής νομικής διαδικασίας με ευρωπαϊκές προεκτάσεις, ενώ υλοποιεί ένα επενδυτικό πρόγραμμα που ξεπερνά τα 50 εκατ. ευρώ, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο της ως ενός από τους πλέον κρίσιμους βιομηχανικούς πυλώνες της Βόρειας Ελλάδας.
Από το 1996 στην «επανάσταση» της ελληνικής μπύρας
Η Ζυθοποιία Μακεδονίας Θράκης ιδρύθηκε επισήμως στις 21 Δεκεμβρίου 1995 και ξεκίνησε τη βιομηχανική της δραστηριότητα το 1996, σε μια περίοδο όπου, σύμφωνα με την εταιρεία, «η ελληνική αγορά μπύρας λειτουργούσε υπό συνθήκες μονοπωλίου». Το πρώτο τιμολόγιο εκδόθηκε τον Φεβρουάριο του 1998, χρονιά κατά την οποία κυκλοφόρησε και η ΒΕΡΓΙΝΑ Premium Lager – η πρώτη αμιγώς ελληνική μπύρα που παρήχθη στη χώρα από ελληνική εταιρεία.
Όπως σημείωσε σε δημοσιογραφική εκδήλωση ο Δημήτρης Πολιτόπουλος, Ιδρυτής και Διευθύνων Σύμβουλος της εταιρείας, η επιλογή της Κομοτηνής δεν ήταν τυχαία. «Είχαμε αναθέσει σε διεθνή εταιρεία να μας υποδείξει τις βέλτιστες τοποθεσίες για μια νέα ζυθοποιία. Οι δύο επικρατέστερες ήταν τα Χανιά και η Κομοτηνή. Επιλέξαμε τη Θράκη, γιατί ταίριαζε με το όνομα, αλλά και γιατί μας φάνηκε πιο ασφαλής επιλογή σε περίπτωση αποτυχίας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο Δημήτρης Κρις, Διευθυντής Επιχειρηματικής Ανάπτυξης και ο Δημήτρης Πολιτόπουλος, Ιδρυτής και Διευθύνων Σύμβουλος Ζυθοποιίας Μακεδονίας-Θράκης
Η απόφαση αυτή αποδείχθηκε καταλυτική, όχι μόνο για την ίδια την εταιρεία, αλλά και για τη συνολική εικόνα της ελληνικής ζυθοποιίας. Από το 1996 έως σήμερα, η Ζυθοποιία άνοιξε τον δρόμο για τη δημιουργία περισσότερων από 70 ανεξάρτητων ελληνικών ζυθοποιιών, συμβάλλοντας καθοριστικά στη διάσπαση του μονοπωλιακού μοντέλου.
Υπερσύγχρονες εγκαταστάσεις και καθετοποίηση παραγωγής
Οι εγκαταστάσεις της ΖΜΘ στη ΒΙΠΕ Κομοτηνής εκτείνονται σε έκταση 50 στρεμμάτων, με συνολική στεγασμένη επιφάνεια 12.500 τ.μ., και περιλαμβάνουν τόσο το ζυθοποιείο όσο και το βυνοποιείο. Η εταιρεία διαθέτει σήμερα 33 δεξαμενές στο παλαιό ζυθοποιείο και 13 νέες δεξαμενές στο νέο, τρεις γραμμές εμφιάλωσης και δυνατότητα παραγωγής έως 20.000 κουτιών μπύρας την ώρα.
Αν και βάσει παραγόμενου όγκου εξακολουθεί να κατατάσσεται στα μικρά ζυθοποιεία – με ετήσια παραγωγή περίπου 200.000 εκατόλιτρα – η συνολική δυναμικότητα έχει αυξηθεί πλέον στα 600.000 με 700.000 εκατόλιτρα. «Σήμερα έχουμε την παραγωγική ικανότητα. Αυτό που απομένει είναι η απόφαση για το πότε και πώς θα αξιοποιηθεί πλήρως, όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν», δήλωσε ο κ. Πολιτόπουλος.
Καθοριστικό στοιχείο της στρατηγικής της ΖΜΘ αποτελεί η καθετοποίηση. Από το 2006, η εταιρεία εισήγαγε πρώτη στην Ελλάδα τη συμβολαιακή καλλιέργεια κριθαριού, ενώ το 2014 εγκαινίασε το πρώτο βυνοποιείο ελληνικών συμφερόντων στη χώρα.
Αγροδιατροφικό οικοσύστημα με επίκεντρο τη Θράκη
Σήμερα, η ΖΜΘ εφαρμόζει συμβολαιακή καλλιέργεια σε περίπου 30.000 στρέμματα κριθαριού, συνεργαζόμενη με 1.500 αγρότες από τον Έβρο έως τη Θεσσαλονίκη και τη Λήμνο. Η ετήσια παραγωγή κυμαίνεται μεταξύ 14.000 και 15.000 τόνων κριθαριού, ενώ το βυνοποιείο παράγει 19 διαφορετικούς τύπους βύνης.
Το 33% της παραγόμενης βύνης χρησιμοποιείται για ίδια κατανάλωση, το 27% διοχετεύεται στις 79 μικροζυθοποιίες που δραστηριοποιούνται σήμερα στην Ελλάδα – καλύπτοντας περίπου το 95% των αναγκών τους – και το 40% εξάγεται σε χώρες όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Τουρκία και η Αλβανία.
Παράλληλα, το μοντέλο συμβολαιακής γεωργίας έχει επεκταθεί και στον σιδερίτη (τσάι του βουνού), με καλλιέργειες 100 στρεμμάτων σε Ξάνθη, Ροδόπη, Καστοριά και Κατερίνη, σε συνεργασία με 15 καλλιεργητές. «Η μεταποίηση αλλάζει τη γεωγραφία μιας περιοχής. Παίρνεις μια ιδέα και δημιουργείς εισόδημα εκεί που δεν υπήρχε», είπε μεταξύ άλλων ο κ. Πολιτόπουλος.
Οικονομικές επιδόσεις και εξαγωγές
Σε οικονομικό επίπεδο, η ΖΜΘ κατέγραψε το 2024 κύκλο εργασιών 31,24 εκατ. ευρώ, κέρδη προ φόρων 2,99 εκατ. ευρώ και EBITDA 5,68 εκατ. ευρώ. Το 2025 έκλεισε με πωλήσεις 30 εκατ. ευρώ και EBITDA 5 εκατ. ευρώ, ελαφρώς μειωμένα μεγέθη, σε μια αγορά όπου – όπως επισήμανε η διοίκηση – τα αλκοολούχα ποτά εμφανίζουν πτώση στην αγορά και τα μη αλκοολούχα ενισχύονται.
Το μερίδιο της ΖΜΘ στην ελληνική αγορά μπύρας ανέρχεται περίπου στο 7% (με 8 διαφορετικές ετικέτες) σε μια συνολική αγορά περίπου 3,7 εκατ. εκατόλιτρων, ενώ οι εξαγωγικές πωλήσεις μπύρας και προϊόντων TUVUNU αντιστοιχούν στο 4% έως 5% του συνολικού τζίρου. Τα προϊόντα της εταιρείας «ταξιδεύουν» σε αγορές όπως οι ΗΠΑ, η Γερμανία, η Βρετανία, η Ιταλία, ο Καναδάς, η Κύπρος και η Αυστραλία.
Η είσοδος στο νερό και το μέλλον των non-alcohol beverages
Η σημαντικότερη νέα επιχειρηματική κίνηση της ΖΜΘ αφορά την είσοδο στο εμφιαλωμένο επιτραπέζιο νερό. Μέχρι το τέλος Μαρτίου, η εταιρεία αναμένεται να κυκλοφορήσει νερό υπό το brand TUVUNU, αποκλειστικά σε γυάλινη συσκευασία και αρχικά για το κανάλι HORECA.
«Πιστεύουμε ότι το επιτραπέζιο νερό είναι εξίσου καλό με το νερό πηγής», τόνισε ο κ. Πολιτόπουλος, διευκρινίζοντας ότι η εμφιάλωση εντάσσεται στο επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 20 εκατ. ευρώ της περιόδου 2023–2025, το οποίο περιλαμβάνει το νέο ζυθοποιείο, νέες γραμμές εμφιάλωσης και ρομποτικά συστήματα logistics με εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.
Σύμφωνα με τον Δημήτρη Κρις, Διευθυντή Επιχειρηματικής Ανάπτυξης της εταιρείας, τα non-alcohol προϊόντα – μπύρες χωρίς αλκοόλ και beverages TUVUNU – θα αποτελέσουν την αιχμή της ανάπτυξης τα επόμενα χρόνια, καθώς οι νεότερες γενιές επιλέγουν κατά προτεραιότητα ποτά χωρίς αλκοόλ.
Νομική διαμάχη με ευρωπαϊκό αποτύπωμα
Παράλληλα με το αναπτυξιακό της πλάνο, η ΖΜΘ βρίσκεται στην τελική ευθεία μιας πολυετούς δικαστικής διαμάχης με τη Heineken. Βάσει της απόφασης της Επιτροπής Ανταγωνισμού του 2015, η οποία διαπίστωσε κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης από την Αθηναϊκή Ζυθοποιία και επέβαλε πρόστιμο άνω των 30 εκατ. ευρώ, η ΖΜΘ διεκδικεί αποζημίωση ύψους 213 εκατ. ευρώ μαζί με τόκους. Η απόφαση του διοικητικού δικαστηρίου του Άμστερνταμ αναμένεται στα τέλη Μαρτίου και θα είναι πρωτόδικη, με δυνατότητα έφεσης.
Όπως εξήγησε ο κ. Κρις, η υπόθεση δημιουργεί ευρωπαϊκό δεδικασμένο, καθώς για πρώτη φορά αναγνωρίζεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο η δυνατότητα ενός ιδιώτη να διεκδικήσει αποζημίωση μέσω private enforcement βάσει απόφασης εθνικής αρχής ανταγωνισμού. Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η αναφορά στη νέα καταγγελία που υπέβαλε η ΖΜΘ το 2022, βάσει της οποίας η Επιτροπή Ανταγωνισμού ελέγχει εκ νέου την Αθηναϊκή Ζυθοποιία για κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης στην ελληνική αγορά μπύρας για την περίοδο από το 2014 έως και σήμερα. Σύμφωνα με τη διοίκηση της ΖΜΘ, η Επιτροπή Ανταγωνισμού επιτέλεσε εξαιρετικό έργο στη συγκεκριμένη υπόθεση, ωστόσο παραμένει χρόνια υποστελεχωμένη, γεγονός που δυσχεραίνει τη συστηματική εποπτεία της αγοράς. Η υποστελέχωση αυτή αναδεικνύεται ως διαρθρωτικό πρόβλημα, με άμεσες επιπτώσεις στη λειτουργία του ανταγωνισμού και στη δυνατότητα μικρότερων παραγωγών να αναπτυχθούν.
Eμπόδιο για τη μετάβαση της ΖΜΘ στη μεγάλη κατηγορία ζυθοποιίας αποτέλεσε η αλλαγή της νομοθεσίας το καλοκαίρι του 2024. Με τη νέα ρύθμιση, κάθε μικρό ζυθοποιείο που υπερβαίνει το όριο των 200.000 εκατόλιτρων ετήσιας παραγωγής επιβαρύνεται άμεσα με τον πλήρη Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης, καταργώντας τη μεταβατική περίοδο που ίσχυε έως τότε και επέτρεπε προσαρμογή έως δύο έτη. Σύμφωνα με τον κ. Πολιτόπουλο, η αλλαγή αυτή ουσιαστικά «πάγωσε» το άλμα τη στιγμή που η εταιρεία είχε αποκτήσει την απαιτούμενη παραγωγική δυναμικότητα. Ο ίδιος επισήμανε ότι η συγκεκριμένη νομοθετική μεταβολή ακύρωσε μια δικλείδα ασφαλείας που ίσχυε και είχε θεσπιστεί ώστε μια επιχείρηση να μπορεί να ανέβει κατηγορία χωρίς απότομο φορολογικό σοκ. «Εκεί που ήμασταν έτοιμοι για το επόμενο βήμα, το πλεονέκτημα ακυρώθηκε», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η ΖΜΘ ήταν η μόνη ελληνική εταιρεία που θα ξεπερνούσε το συγκεκριμένο όριο.
Επενδύσεις, βιωσιμότητα και περιφερειακό αποτύπωμα
Τα τελευταία τρία χρόνια, η ΖΜΘ έχει επενδύσει πάνω από 20 εκατ. ευρώ, ενώ το επόμενο μεγάλο βήμα αφορά επένδυση 50 εκατ. ευρώ για τη δημιουργία εργοστασίου παραγωγής αλουμινένιων κουτιών, με προβλεπόμενη δυναμικότητα 500 εκατ. κουτιών ετησίως – με δυνατότητα επέκτασης στο 1 δισ. – και περισσότερες από 100 νέες θέσεις εργασίας.
Το χαρτοφυλάκιο TUVUNU ενισχύεται περαιτέρω με νέα προϊόντα, όπως τσάι του βουνού με μέλι και λεμόνι και ανθρακούχο νερό με λεμόνι και yuzu, ενώ το 2025 έγινε συνολικό relaunch του brand με νέα εταιρική ταυτότητα. Η επένδυση στο τσάι του βουνού απέκτησε έντονο κοινωνικό και περιφερειακό αποτύπωμα, καθώς δημιούργησε νέα παραγωγική δραστηριότητα στα Πομακοχώρια, προσφέροντας συμπληρωματικό εισόδημα και ενισχύοντας τη σύνδεση βιομηχανίας και πρωτογενούς τομέα σε απομακρυσμένες περιοχές.
Στον τομέα της βιωσιμότητας, η εταιρεία έχει εγκαταστήσει φωτοβολταϊκά συστήματα που καλύπτουν το σύνολο των ενεργειακών της αναγκών, επιτυγχάνοντας εξοικονόμηση ενέργειας 45%, ενώ από το 2021 έχει εξαλείψει τη χρήση πλαστικού στις συσκευασίες. Το 99,9% των συσκευασιών είναι ανακυκλώσιμες.
Στρατηγική επιλογή της ΖΜΘ παραμένει η αποφυγή εξαγορών. Όπως ξεκαθάρισε η διοίκηση, η εταιρεία δεν επενδύει στην αγορά έτοιμων σχημάτων, αλλά στη δημιουργία προϊόντων και brands από το μηδέν, με βάση ελληνικές πρώτες ύλες και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Η φιλοσοφία αυτή διαφοροποιεί τη ΖΜΘ από πρακτικές συγκέντρωσης που κυριαρχούν διεθνώς στον κλάδο.
Με περισσότερους από 160 εργαζόμενους, ισχυρούς δεσμούς με τον πρωτογενή τομέα και διαρκή επένδυση στην τοπική κοινωνία, η Ζυθοποιία Μακεδονίας Θράκης συνεχίζει – όπως υποστήριξε ο κ. Πολιτόπουλος – «με ταπεινότητα και υπομονή», διαμορφώνοντας όχι μόνο το μέλλον της ελληνικής μπύρας, αλλά και ένα ευρύτερο πρότυπο βιομηχανικής ανάπτυξης με περιφερειακό και εθνικό αποτύπωμα.
Σημειώνεται τέλος ότι είναι ιδρυτικό και ενεργό μέλος του Συνδέσμου Μικρών Ανεξάρτητων Ζυθοποιών Ελλάδας (ΣΜΑΖΕ), διοργανώνει διεθνή συνέδρια και συμβάλλει στην τοποθέτηση της Ελλάδας στον παγκόσμιο χάρτη παραγωγών και εξαγωγέων βύνης μέσω της Βύνης Θράκης.
