Ο Παναγιώτατος αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στα σοβαρά ζητήματα της κοινωνίας, στα προβλήματα που αντιμετωπίζει η μέση οικογένεια και τα οποία ωθούν τα μέλη της σε ακραίες συμπεριφορές, στο πώς η Εκκλησία οφείλει να προσεγγίσει περισσότερο τη νεολαία, στην επίσκεψη του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου στη Θεσσαλονίκη καθώς και στη συνάντησή του το προηγούμενο διάστημα με τη νέα πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ.
Μιλώντας για τη βία, ο κ. Φιλόθεος ξεκαθάρισε ότι η καταδίκη της δεν θα πρέπει να μένει μονάχα στα λόγια αλλά να γίνεται και στην πράξη. «Δεν αρκεί να καταδικάζουμε τη βία• πρέπει να θεραπεύσουμε τις ρίζες της. Να ξαναμάθουμε τι σημαίνει σχέση, συγχώρηση, διάλογος, αυτοθυσία. Να στηρίξουμε τους γονείς, να ακούσουμε τους νέους, να προστατεύσουμε τις γυναίκες όχι με λόγια μόνο, αλλά με πράξεις», είπε χαρακτηριστικά και πρόσθεσε ότι «η βία κατά της γυναίκας δεν είναι μόνο κοινωνικό έγκλημα• είναι βαθιά πνευματική αποτυχία».
Να στηρίξουμε τους γονείς, να ακούσουμε τους νέους, να προστατεύσουμε τις γυναίκες όχι με λόγια μόνο, αλλά με πράξειςΌσον αφορά στους νέους, ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης υποστήριξε πως ο κώδικας επικοινωνίας μαζί τους χρήζει διορθώσεων. «Οι περισσότεροι Ιεροί Ναοί, τουλάχιστον εδώ στην Θεσσαλονίκη, δεν είναι άδειοι από νέους• αντίθετα, σε πολλές ενορίες οι νέοι είναι περισσότεροι από παλαιότερα, απλώς δεν εκφράζονται όλοι με τον ίδιο τρόπο. Οι νέοι πηγαίνουν εκεί όπου νιώθουν ενδιαφέρον, αλήθεια και χώρο να υπάρξουν. Όπου υπάρχει ζωντανός λόγος, ειλικρινής σχέση, συμμετοχή και όχι έλεγχος, εκεί η νεολαία ήδη βρίσκεται. Ρόλος των επικεφαλής είναι να αναγνωρίσουν αυτή την πραγματικότητα και να τη στηρίξουν, όχι να τη μετρούν με κριτήρια παλαιοτέρων εποχών», τόνισε ο ίδιος.
Τέλος, δήλωσε ότι χαίρεται με τα καλά αποτελέσματα των αθλητικών ομάδων της Θεσσαλονίκης, αλλά ζήτησε η βία να εξαλειφθεί από τον αθλητισμό, καθώς όπως είπε, αυτός «είναι ομορφιά και ζωή και η βία δεν πρέπει να έχει καμία σχέση με τέτοιες δραστηριότητες».
Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη που παραχώρησε ο Παναγιώτατος Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης στον Γαβριήλ Χατζηνόπουλο:
Παναγιώτατε, έχουν περάσει πάνω από δύο χρόνια από την ημέρα της ενθρόνισής σας στον Μητροπολιτικό θώκο της Θεσσαλονίκης. Γυρνώντας πίσω τον χρόνο, ποια στιγμή έχει μείνει χαραγμένη στο μυαλό σας;
Η ζωή του κάθε Ιερέα είναι άμεσα συναρμοσμένη με τα ιερά Μυστήρια, ως κύρια έκφραση της Λατρείας όλης της εκκλησιαστικής κοινότητας. Αυτή η σχέση χαράσσεται κάθε φορά στον νου και στην καρδιά μου και αυτή πιστοποιεί την ενότητα της τοπικής Εκκλησίας μας.
Από τη στιγμή που περάσατε το κατώφλι της Ιεράς Μητρόπολης Θεσσαλονίκης μέχρι και σήμερα, έχει σχεδιαστεί και υλοποιείται ένα πλούσιο πλέγμα δράσεων που φέρνουν στο επίκεντρο όχι μόνο θέματα της χριστιανικής πίστης, αλλά σοβαρά κοινωνικά ζητήματα που ταλανίζουν μικρούς και μεγάλους. Ποιος είναι ο στόχος αυτών των δράσεων και πώς θα εξελιχθούν το επόμενο χρονικό διάστημα;
Στόχοι προσωπικοί δεν υπάρχουν. Υπάρχει η Αλήθεια της Εκκλησίας, δηλαδή ο Χριστός και η διδασκαλία Του, την οποία προσπαθώ ως λειτουργός του Θεού να προβάλω και να καλώ τους πιστούς να ανταποκρίνονται ελεύθερα σ’ αυτήν. Όλες οι δράσεις μας, φιλανθρωπικές, πολιτιστικές και ευρύτερες ποιμαντικές εκεί στοχεύουν. Ο Χριστός αγωνίστηκε κατά της βίας, αν και υπέστη ο ίδιος βία. Ο Χριστός μίλησε για την προσφορά τροφής στους πεινώντες, επισκέψεις στους ασθενείς, φροντίδα των αδυνάτων. Εκείνος ήταν που πρώτος δεν απέρριψε την πόρνη γυναίκα και τον αμαρτωλό τελώνη, αλλά τους προσέγγισε και τους ζήτησε να μετανοήσουν. Όσα, λοιπόν, με τους καλούς μας συνεργάτες κάνουμε -γιατί μόνος του κανένας δεν κάνει τίποτε- αποτελούν εντολή και προτροπή του Χριστού και φανερώνουν τον τρόπο της ζωής που Εκείνος θέλει. Αυτό φανερώνουν τα 17 συσσίτια που λειτουργούν, οι τρεις φοιτητικοί ξενώνες, οι υποτροφίες στους φοιτητές, η στήριξη των γερόντων και των ορφανών και των πολυτέκνων, η έμπρακτη στήριξη των νοσοκομείων μας και γενικά του δημόσιου συστήματος υγείας και κάθε άλλη δράση μας, η οποία αναπτύσσεται ανάλογα και με τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας.
Σε παλαιότερη συνέντευξή σας στα Μακεδονικά Νέα, είχατε δηλώσει ότι η έκρηξη της νεανικής βίας αποτελεί ένα από τα σημαντικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η Θεσσαλονίκη. Πώς εξελίσσεται αυτό το τόσο σοβαρό ζήτημα και με ποιον τρόπο η τοπική Εκκλησία μπορεί να βοηθήσει στην εξάλειψη της βίας;
Συνεργαζόμαστε με τους τοπικούς φορείς και ιδιαιτέρως με την εκπαιδευτική κοινότητα, με δράσεις και πρωτοβουλίες στις οποίες συμμετέχουν τα ίδια τα παιδιά. Παράλληλα, στα ενοριακά κέντρα αναπτύσσονται πολλές νεανικές δραστηριότητες (αθλητισμός, χορωδίες, χορευτικά συγκροτήματα, ιατρικές ομάδες κ.ά.), ενώ υπάρχουν και κατασκηνώσεις, ώστε με εναλλακτικό και ουσιαστικό τρόπο τα παιδιά να αντιληφθούν ότι η βία είναι αχρείαστη όπου υπάρχει πνεύμα συνεργασίας και σεβασμού των άλλων.
Ποια εκτιμάτε ότι είναι τα προβλήματα της μέσης ελληνικής οικογένειας που ωθούν τα μέλη της σε ακραίες κακοποιητικές ή βίαιες συμπεριφορές, όπως η παραβατικότητα ανηλίκων, η βία, η κακοποίηση παιδιών αλλά και οι γυναικοκτονίες;
Τα φαινόμενα που αναφέρετε αποτελούν καρπούς βαθύτερων τραυμάτων της σύγχρονης ελληνικής οικογένειας και, ευρύτερα, της κοινωνίας μας. Πρώτα απ’ όλα, η διάρρηξη των σχέσεων. Η οικογένεια δεν πάσχει μόνο οικονομικά• πάσχει κυρίως υπαρξιακά. Οι γονείς συχνά απουσιάζουν, όχι πάντα σωματικά, αλλά κυρίως ψυχικά. Η επικοινωνία αντικαθίσταται από οθόνες, η σιωπή από φωνές, και η αγάπη από έλεγχο ή αδιαφορία. Όταν το παιδί δεν νιώθει ότι το ακούνε και το αγαπούν άνευ όρων, αναζητά αλλού ταυτότητα, ακόμη και μέσα από τη βία. Δεύτερον, η απώλεια νοήματος και ο πνευματικός αποπροσανατολισμός. Πολλές οικογένειες ζουν χωρίς κοινό άξονα, χωρίς προσανατολισμό προς κάτι που υπερβαίνει το “εγώ”. Όταν ο άνθρωπος δεν μαθαίνει να βλέπει τον άλλον ως εικόνα Θεού, αλλά ως αντικείμενο επιθυμίας, εξουσίας ή εκτόνωσης, τότε ανοίγει ο δρόμος για την κακοποίηση. Η βία κατά της γυναίκας δεν είναι μόνο κοινωνικό έγκλημα• είναι βαθιά πνευματική αποτυχία. Τρίτον, τα άλυτα τραύματα που μεταφέρονται από γενιά σε γενιά. Πολλοί γονείς μεγαλώνουν παιδιά χωρίς να έχουν θεραπεύσει τα δικά τους τραύματα. Η καταπίεση, η βία ή η συναισθηματική εγκατάλειψη που βίωσαν, αν δεν μεταμορφωθούν σε συνείδηση και μετάνοια, επιστρέφουν ως θυμός, έλεγχος και επιθετικότητα. Τέταρτον, η σύγχυση γύρω από την έννοια της ελευθερίας και της ευθύνης. Ζούμε σε μια εποχή που είτε όλα επιτρέπονται είτε όλα επιβάλλονται. Ούτε τα όρια ούτε η αγάπη καλλιεργούνται σωστά. Χωρίς όρια, το παιδί χάνεται. Χωρίς αγάπη, σκληραίνει. Και τα δύο μαζί γεννούν εκρήξεις. Ασφαλώς και η Εκκλησία δεν στέκεται ως δικαστής, αλλά ως νοσοκομείο ψυχών. Δεν αρκεί να καταδικάζουμε τη βία• πρέπει να θεραπεύσουμε τις ρίζες της. Να ξαναμάθουμε τι σημαίνει σχέση, συγχώρηση, διάλογος, αυτοθυσία. Να στηρίξουμε τους γονείς, να ακούσουμε τους νέους, να προστατεύσουμε τις γυναίκες όχι με λόγια μόνο, αλλά με πράξεις.
-Τον περασμένο Σεπτέμβριο, η πόλη μας υποδέχθηκε τον Παναγιώτατο Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο. Στο πλαίσιο της επίσκεψής του εγκαινιάστηκε το εκκλησιαστικό οικοτροφείο της Μητρόπολης «Παναγία η Δεξιά». Ποιο είναι το πλάνο πρωτοβουλιών της Μητρόπολης Θεσσαλονίκης για τους φοιτητές και πώς συμβάλει σε αυτό το Οικουμενικό Πατριαρχείο;
Η παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου στην Πόλη μας αποτελεί ξεχωριστή ευλογία. Είναι ο Πρώτος του Γένους και της Πίστεως και μας περιποιεί τιμή η παρουσία του εδώ. Μάλιστα, θα έχουμε την ευλογία να τον υποδεχθούμε και πάλι στη Θεσσαλονίκη στις 29 Ιανουαρίου και θα παραμείνει κοντά μας έως την 3η Φεβρουαρίου, ως προσκεκλημένος της Φιλοπτώχου Αδελφότητος Ανδρών. Στα εγκαίνια του φοιτητικού ξενώνα της Παναγίας της Δεξιάς, ο Παναγιώτατος εξέφρασε τη χαρά του γι’ αυτήν την ευλογημένη πρωτοβουλία της τοπικής Εκκλησίας, η οποία αγκαλιάζει και φοιτητές από το εξωτερικό οι οποίοι έρχονται να μάθουν την ελληνική γλώσσα. Τους φοιτητές τους υποδεχόμαστε και πραγματοποιούμε συνεργασίες με τα Πανεπιστήμιά μας σε διάφορες εκδηλώσεις, χορηγούμε υποτροφίες σε όσους έχουν ανάγκη, ενώ και οι Ενορίες μας είναι πάντοτε φιλόξενος τόπος σε συνάξεις νέων, πολιτιστικές δραστηριότητες και κάθε είδους δράση που δίνει ευκαιρίες στους φοιτητές για να αξιοποιήσουν ουσιαστικά τον χρόνο των σπουδών τους στην πόλη μας. Παράλληλα, λειτουργούμε άλλους δύο φοιτητικούς ξενώνες, στον Άγιο Αντώνιο και στο Εκπαιδευτικό και Πολιτιστικό Ίδρυμα στην περιοχή Χαριλάου. Φιλοξενούμε συνολικά 80 φοιτητές.
Πώς εξελίσσεται το έργο του ιδρύματος «Αγκαλιά Κωνσταντίνου και Αναστασίας Μανούσογλου» της Ιεράς Μητρόπολης Θεσσαλονίκης; Σε ποιους τομείς επικεντρώνεται και ποιες είναι οι πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται;
Το Ίδρυμα αυτό, με τη μεγάλη δωρεά του Μεγάλου Ευεργέτου της Ιεράς Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης αοιδίμου Μανούσογλου και τη συνεργασία των έντιμων μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, ανακαίνισε τον Ξενώνα της Παναγίας Δεξιάς, ενισχύει οικονομικά Ιδρύματα και Φορείς της πόλης μας, κατασκευάζει Στέγη Υποστηριζόμενης Διαβίωσης ΑμεΑ σε ιδιόκτητο χώρο της Ιεράς Μητροπόλεως στη Θέρμη, ενώ σχεδιάζονται και άλλες πολιτιστικές δράσεις που αφορούν σε ευρύτερους τομείς της κοινωνίας.
Με ποιον τρόπο πιστεύετε ότι μπορεί η Εκκλησία της Ελλάδος στο σύνολό της να προσεγγίσει περαιτέρω τη νεολαία για να έρθει στους «κόλπους» της; Έχουν χαθεί οι δίαυλοι επικοινωνίας μεταξύ τους; Υπάρχουν όντως χαοτικές αποστάσεις ανάμεσά τους;
Οι ποιμένες της Εκκλησίας, αλλά και ευρύτερα η εκκλησιαστική κοινότητα μπορεί να προσεγγίσει τη νεολαία με αυθεντικότητα, διάλογο και παρουσία στην καθημερινότητά τους. Οι δίαυλοι επικοινωνίας δεν έχουν χαθεί, απλώς χρειάζονται ανανέωση: λιγότερος διδακτισμός, περισσότερη ακρόαση, σεβασμός στις αγωνίες και τα ερωτήματα των νέων και κυρίως ειλικρίνεια και αυθεντικότητα. Η προσωπική επικοινωνία, η κοινωνική προσφορά και η ζωντανή ενοριακή ζωή μπορούν να γίνουν γέφυρες. Οι αποστάσεις δεν είναι χαοτικές· γεφυρώνονται όταν η Εκκλησία μαρτυρεί έμπρακτα αγάπη, ελευθερία και ελπίδα, ιδίως όταν συμπορεύεται ταπεινά και ειλικρινά μαζί με τους νέους ανθρώπους στον σύγχρονο κόσμο.
Ποιον ρόλο μπορούν να διαδραματίσουν οι επικεφαλής σε Ναούς, Μητροπόλεις αλλά και γενικότερα στην Ελλαδική Εκκλησία, προκειμένου να γεμίσουν και πάλι οι Ιεροί Ναοί με νεολαία;
Όλοι μας καλούμαστε, πρώτα απ’ όλα, να διορθώσουμε τον κώδικα επικοινωνίας μας με τους νέους ανθρώπους. Αυτό είναι βασικό: να καταλαβαίνουμε όλοι τα ίδια πράγματα. Οι λέξεις να σημαίνουν τα ίδια για όλους. Επίσης, επιτρέψτε μου να πω ότι οι περισσότεροι Ιεροί Ναοί, τουλάχιστον εδώ στην Θεσσαλονίκη, δεν είναι άδειοι από νέους• αντίθετα, σε πολλές ενορίες οι νέοι είναι περισσότεροι από παλαιότερα, απλώς δεν εκφράζονται όλοι με τον ίδιο τρόπο. Οι νέοι πηγαίνουν εκεί όπου νιώθουν ενδιαφέρον, αλήθεια και χώρο να υπάρξουν. Όπου υπάρχει ζωντανός λόγος, ειλικρινής σχέση, συμμετοχή και όχι έλεγχος, εκεί η νεολαία ήδη βρίσκεται. Ρόλος των επικεφαλής είναι να αναγνωρίσουν αυτή την πραγματικότητα και να τη στηρίξουν, όχι να τη μετρούν με κριτήρια παλαιοτέρων εποχών.
Το προηγούμενο διάστημα είχατε συνάντηση με την πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ. Μάλιστα, της δωρίσατε την Ιερά Εικόνα του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Δημητρίου. Πού επικεντρώθηκε η συζήτησή σας και τι εντύπωση σας άφησε η ίδια;
Η επίσκεψη της πρέσβειρας κας Γκίλφοϊλ στην Μητρόπολη ήταν εθιμοτυπική και ήταν στο πλαίσιο των επισκέψεών της σε πρόσωπα της τοπικής κοινωνίας. Η επικοινωνία μας ήταν εγκάρδια, θέλω να πιστεύω ειλικρινής και χωρίς να έχει κάποια ιδιαίτερη θεματολογία, περιέλαβε την πλούσια ιστορία της Ορθόδοξης Εκκλησίας στη Θεσσαλονίκη και τις σπουδαίες μορφές της, όπως π.χ. ο Άγιος Δημήτριος και ο Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς.
Παρακολουθείτε αθλητικούς αγώνες; Σας ενδιαφέρουν οι ομάδες της Θεσσαλονίκης, υποστηρίζετε κάποια από αυτές;
Χαίρομαι να βλέπω αγώνες στην τηλεόραση, ιδίως όταν πρόκειται για μεγάλες και διεθνείς διοργανώσεις. Οι ομάδες της Θεσσαλονίκης με ενδιαφέρουν, ώστε να έχουν καλά αποτελέσματα, γιατί αυτό δίνει ελπίδα και δυνατότητες στην ίδια την πόλη. Αυτό που ζητώ από όλους είναι να μην επιλέγουμε για κανέναν απολύτως λόγο τη βία. Ο αθλητισμός είναι ομορφιά και ζωή και η βία δεν πρέπει να έχει καμία σχέση με τέτοιες δραστηριότητες.
-Τέλος, ποιες είναι οι αγαπημένες σας συνήθειες που απολαμβάνετε εδώ στη Θεσσαλονίκη και με ποιους ανθρώπους επιλέγετε να περνάτε τον ελεύθερό σας χρόνο;
Το έχω ξαναπεί, ότι απολαμβάνω το περπάτημα και μάλιστα στους δρόμους που έχουν κόσμο, γιατί έτσι συμπλέκεσαι με τους ανθρώπους στην καθημερινότητά τους. Οι άνθρωποι της καθημερινότητας μου είναι κυρίως οι συνεργάτες μου στην Μητρόπολη.
