Το ζητούμενο της συνάντησηςς είναι αν να δοθεί το «πράσινο φως» σε μια νέα, κοινή τιμολογιακή μεθοδολογία που φιλοδοξεί να αλλάξει τα δεδομένα βιωσιμότητας του έργου.
Νέα ενεργειακή πραγματικότητα και πίεση για αποφάσεις
Η συγκυρία μόνο τυχαία δεν είναι. Η αστάθεια στον εφοδιασμό φυσικού αερίου, ως απόρροια της έντασης στη Μέση Ανατολή και του πολέμου στο Ιράν, έχει επαναφέρει στο προσκήνιο την ανάγκη για εναλλακτικές και ασφαλείς ενεργειακές οδούς. Η αυξημένη ζήτηση LNG στην Ευρώπη λειτουργεί ως επιταχυντής εξελίξεων, ενισχύοντας το επιχείρημα ότι έργα όπως ο Κάθετος Διάδρομος δεν αποτελούν απλώς επιλογή, αλλά στρατηγική αναγκαιότητα.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε πρόσφατα και ο Επίτροπος Ενέργειας, Dan Jørgensen, καλώντας τα κράτη-μέλη να κινηθούν με μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση των αποθεμάτων φυσικού αερίου, δίνοντας έμφαση στην ασφάλεια εφοδιασμού χωρίς να διαταραχθεί η αγορά.
Η ελληνική παρουσία και το στοίχημα της ανταγωνιστικότητας
Από ελληνικής πλευράς, ενεργό ρόλο στη διαπραγμάτευση διαδραματίζει ο ΔΕΣΦΑ, ο οποίος συμμετέχει στην κοινή πρόταση των Διαχειριστών. Στόχος είναι η υιοθέτηση ενός νέου μοντέλου τιμολόγησης που θα αντικαταστήσει τις μέχρι σήμερα αποσπασματικές λύσεις.
Μέχρι πρόσφατα, η προσπάθεια ενίσχυσης της ελκυστικότητας του Διαδρόμου βασιζόταν κυρίως σε εκπτώσεις στα τέλη μεταφοράς. Ωστόσο, οι ενστάσεις της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού της Κομισιόν, λόγω των περιορισμών του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου, ανέδειξαν τα όρια αυτής της προσέγγισης.
Η νέα πρόταση επιχειρεί να δώσει μόνιμη λύση και ένα πιο εναρμονισμένο και διαφανές σύστημα τιμολόγησης κατά μήκος της διαδρομής, που θα μειώνει συνολικά το κόστος χωρίς να προσκρούει στους κανόνες περί μη διακριτικής τιμολόγησης. Κεντρικό ζητούμενο είναι η άρση του φαινομένου της σωρευτικής επιβάρυνσης τελών – του λεγόμενου «pancaking» – που μέχρι σήμερα λειτουργεί αποτρεπτικά για την εμπορική αξιοποίηση του Διαδρόμου.
Παρά τον τεχνικό χαρακτήρα της συζήτησης, το διακύβευμα είναι ευρύτερο. Η τελική στάση της Κομισιόν αποτυπώνει, σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές, μια λεπτή ισορροπία μεταξύ των συμφερόντων των χωρών της Κεντρικής και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Ωστόσο, η τρέχουσα ενεργειακή αβεβαιότητα φαίνεται να αναδιατάσσει τις προτεραιότητες, μετατοπίζοντας το βάρος προς την ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού. Σε αυτό το πλαίσιο, η προώθηση νέων διαδρομών μεταφοράς φυσικού αερίου αποκτά αυξημένη σημασία.
Το επόμενο βήμα και το διακύβευμα για την αγορά
Εφόσον η νέα μεθοδολογία λάβει την έγκριση των Βρυξελλών και των εθνικών Ρυθμιστικών Αρχών, ανοίγει ο δρόμος για την ανάπτυξη νέων εμπορικών προϊόντων μεταφοράς από τους Διαχειριστές. Ιδιαίτερη έμφαση αναμένεται να δοθεί σε μακροχρόνια συμβόλαια, που μπορούν να προσφέρουν μεγαλύτερη σταθερότητα και να προσελκύσουν ουσιαστικό ενδιαφέρον από την αγορά.
Μέχρι σήμερα, ο Κάθετος Διάδρομος παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανενεργός εμπορικά, με περιορισμένη ζήτηση και άγονες δημοπρασίες, κυρίως λόγω του κατακερματισμένου συστήματος χρεώσεων και της έλλειψης ανταγωνιστικών προϊόντων.
Η απόφαση της Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται, συνεπώς, να αποτελέσει σημείο καμπής. Είτε θα μετατρέψει τον Διάδρομο σε ουσιαστικό εργαλείο διοχέτευσης LNG από τις ελληνικές υποδομές προς την Κεντρική Ευρώπη, είτε θα επιβεβαιώσει ότι τα εμπόδια –τεχνικά και πολιτικά– παραμένουν ισχυρά.
Σε κάθε περίπτωση, το σημερινό αποτέλεσμα δεν αφορά μόνο έναν ενεργειακό άξονα, αλλά τη συνολική αρχιτεκτονική ασφάλειας εφοδιασμού της Ευρώπης σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Πηγή: liberal.gr / Μαργαρίτα Ασημακοπούλου
