Προβολές ταινιών από όλο τον κόσμο, θεατρικές παραστάσεις, συζητήσεις και παράλληλες δράσεις «φωτίζουν» την πραγματικότητα και τα εμπόδια που εξακολουθούν να θέτουν οι κοινωνίες στα άτομα με αναπηρία, αναδεικνύοντας την τέχνη ως χώρο ελεύθερης έκφρασης και ουσιαστικής κοινωνικής συμμετοχής για όλους.
43 ταινίες, θεατρικές ομάδες, συζητήσεις και συμμετοχή 1.000 μαθητών
Η επιστημονική υπεύθυνη του φεστιβάλ και καθηγήτρια Ειδικής Αγωγής στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Λευκοθέα Καρτασίδου, μιλά για τον θεσμό που χτίστηκε αρχικά μέσα από την ανάγκη εισαγωγής εννοιών στους πρωτοετείς φοιτητές και σήμερα αποτελεί ένα πεδίο συνειδητοποίησης, έκφρασης και επικοινωνίας για εκατοντάδες νέους ανθρώπους.
«Στα μαθήματά μου ως καθηγήτρια ειδικής αγωγής στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας στο Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής, χρησιμοποιώ -ειδικά στο πρώτο έτος- διάφορους τρόπους για να εισάγω τους νέους φοιτητές στις έννοιες που έχουν να κάνουν με την αναπηρία και γενικότερα την ειδική αγωγή. Ξεκίνησα από αυτό ως ιδέα. Δηλαδή ένα φεστιβάλ το οποίο ουσιαστικά απευθύνεται στην εκπαιδευτική κοινότητα. Στόχος του είναι η συνειδητοποίηση των νέων ανθρώπων κυρίως πάνω σε θέματα που αφορούν την αναπηρία και φυσικά το πλαίσιο αυτό που λέμε της κοινωνικής συμπερίληψης μέσω της τέχνης. Ένα φεστιβάλ που να αναδεικνύει διάφορα θέματα γύρω από την αναπηρία προάγοντας φυσικά την έμφαση στον αυτοπροσδιορισμό, στην χειραφέτηση των αναπήρων, στην ποιότητα ζωής», σημειώνει αρχικά.
Το φεστιβάλ άνοιξε με την performance «Οι Κηπουροί» της θεατρικής ομάδας Θέαμα από την Αθήνα, σε ένα συμπεριληπτικό δρώμενο με ταυτόχρονη διερμηνεία στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα. Η αυλαία θα πέσει με τη μουσικοθεατρική παράσταση «Γέφυρες» από τη νεανική ομάδα «2 Πρώτες Ώρες» της Θεσσαλονίκης, η οποία δημιουργεί συμπεριληπτικά έργα με συμμετοχή μαθητών με και χωρίς αναπηρία.
Το διαγωνιστικό τμήμα περιλαμβάνει 43 ταινίες μικρού μήκους από 615 συμμετοχές. Πέρα από τις ελληνικές, η επιλογή περιλαμβάνει έργα από την Ινδία, το Ιράν και πολλές ακόμη χώρες, που αναδεικνύουν τις κοινές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία σε διαφορετικά κοινωνικά πλαίσια.
Ιδιαίτερη θέση στο πρόγραμμα έχουν οι συζητήσεις μετά τις προβολές, με άτομα με αναπηρία και εκπαιδευτικούς. Το απόγευμα του Σαββατου (29/11) ακολούθησε συζήτηση για την τέχνη και την αναπηρία, ενώ την Τετάρτη (3/12) θα γίνει διαδικτυακή προβολή με θεματική τον αυτοπροσδιορισμό. Στο πρόγραμμα εντάσσεται και θεατρική παράσταση από το ΕΝΕΕΓΥΛ Κατερίνης, την ίδια ημέρα.
Παράλληλα, το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας θα φιλοξενήσει 1.000 μαθητές μέσα σε τέσσερις ημέρες, στο πλαίσιο πρωινών προβολών ειδικά διαμορφωμένων για σχολεία. Όπως λέει η κα καρτασίδου, «από την αρχή επιλέξαμε ταινίες κατάλληλες για μαθητές. Ενημερώθηκε η Διεύθυνση Εκπαίδευσης και έχουμε συμμετοχή γύρω στα 1.000 άτομα που θα έρθουν αυτές τις τέσσερις μέρες».
Ένα φεστιβάλ χωρίς χρηματοδότηση - Το μεγαλύτερο εμπόδιο η προσβασιμότητα
Παρότι το φεστιβάλ έχει αγκαλιαστεί από φορείς και έχει αποκτήσει διεθνή χαρακτήρα, τα προβλήματα παραμένουν σοβαρά. Κυριότερο, όπως τονίζει η κ. Καρτασίδου, είναι η έλλειψη οικονομικών πόρων για την πλήρη προσβασιμότητα των ταινιών.
«Δυστυχώς η ακουστική περιγραφή έχει ένα κόστος. Δεν μπορούμε να το καλύψουμε γιατί το φεστιβάλ είναι εξ ολοκλήρου εθελοντικό, δεν πληρώνεται κανένας από εμάς. Είναι από τον έξτρα χρόνο που διαθέτουμε και δυστυχώς δεν υπάρχει αντίστοιχη στήριξη για την κάλυψη αυτών των αναγκών όσο και αν έχουμε απευθυνθεί σε διάφορους φορείς. Δηλαδή το να γίνει ακουστική περιγραφή των ταινιών. Επίσης οι ταινίες οι περισσότερες είναι ξένες και τον υποτιτλισμό τον κάνουμε εμείς. Δεν έχουμε κονδύλια, χρήματα για να καλύψουμε όλες αυτές τις ταινίες για να είναι 100% προσβάσιμες. Υπάρχει μία ταινία που μας τη στείλανε μικρού μήκους προσβάσιμη και με ακουστική περιγραφή, αλλά είναι στα αγγλικά η ακουστική περιγραφή. Οπότε καταλαβαίνετε υπάρχει αυτή η δυσκολία. Χρειάζεται κάποια στήριξη για να μπορέσει να καλύψει αυτό ειδικά το κομμάτι», σημειώνει μεταξύ άλλων.
Είναι, τελικά, προσβάσιμη η τέχνη και ποιο είναι το έως τώρα αποτύπωμα της αναπηρίας σε αυτή;
«Πρέπει να γίνουν ακόμα πολλές προσπάθειες προς αυτήν την κατεύθυνση. Είναι πάντα όλα αυτά όταν στηρίζονται από κάποιες χορηγίες, από κάποια ιδρύματα που υποστηρίζουν τέτοιες δράσεις. Δυστυχώς όλο αυτό θα το δει κανείς πολύ πιο εύκολα, ας πούμε, στην Αθήνα. Λιγότερο στη Θεσσαλονίκη, ας το πούμε. Είναι το κέντρο, κατά κάποιον τρόπο, το οποίο είναι αυτός ο περιορισμός. Αλλά πρέπει να γίνουν αρκετά βήματα ακόμα για να μιλήσουμε για την προσβασιμότητα στην τέχνη. Τα εμπόδια υπάρχουν παντού. Δυστυχώς υπάρχει ακόμα η λογική της φιλανθρωπίας, αλλά και η λογική του “υπερήρωα”, που αποτελεί διάκριση». Δηλαδή, δεν είναι άτομα με ιδιαίτερες ικανότητες. Η αναπηρία δεν είναι ιδιαίτερη ικανότητα. Είναι μια ζώσα κατάσταση, μια διαφορετική διάσταση της ανθρώπινης ύπαρξης. Σιγά-σιγά βλέπουμε βήματα προς τα εμπρός και αυτό αλλάζει, αλλά χρειάζεται δουλειά», απαντά η καθηγήτρια
Όπως επισημαίνει η κ. Καρτασίδου καλούμενη να σχολιάσει τη συμμετοχή ΑμεΑ στον κινηματογράφο, την τηλεόραση και το θέατρο, «πλέον έχει βγει αυτό το “έλα να κάνουμε πώς είναι ο ανάπηρος”. Για παράδειγμα, για άτομα με νοητική αναπηρία ή διαταραχή αυτιστικού φάσματος, θεωρείται ότι η τέχνη είναι θεραπεία, ότι δεν αποτελεί ένα μέρος έκφρασης. Αυτό αλλάζει σιγά-σιγά».
Παρά τα εμπόδια, υπάρχει ένα στοιχείο που την κάνει αισιόδοξη:
«Το φεστιβάλ το έχουν αγκαλιάσει οι φορείς της Θεσσαλονίκης, έχουν κατανοήσει το πώς πρέπει πλέον όλοι να βλέπουμε την τέχνη για τα ανάπηρα άτομα. Με ικανοποιεί ότι υπάρχουν πολλοί νέοι άνθρωποι. Για μένα, ως ακαδημαϊκό, το μεγάλο κέρδος είναι ότι το φεστιβάλ το έχουν αγαπήσει οι φοιτητές και οι φοιτήτριες. Αυτή η κοινότητα που έχει δημιουργηθεί, εντός και εκτός πανεπιστημίου, είναι από μόνη της μια κατάκτηση».
Περισσότερες πληροφορίες για το πρόγραμμα του φεστιβάλ ΕΔΩ
