Αυτό θα επιδιώξουν την Παρασκευή οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεδομένου ότι οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου έχουν εκτοξευθεί από τότε που ξεκίνησαν οι αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, προκαλώντας ένα σοκ τιμών παρόμοιο με την ενεργειακή κρίση που βίωσε η Ευρώπη μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, ακόμη και αν οι χώρες της ΕΕ αντλούν πλέον πολύ περισσότερη ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές.
«Ο συντονισμός σε επίπεδο ΕΕ είναι απαραίτητος για την αποφυγή του κατακερματισμού της αγοράς και την αξιοποίηση των οικονομιών κλίμακας, μειώνοντας έτσι τη συνολική ανάγκη για παρέμβαση», όπως ανέφερε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε σημείωμα που αφορά στις συζητήσεις των υπουργών.
Ωστόσο, επειδή οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν γνωρίζουν πόσο θα διαρκέσει η διακοπή των μεταφορών πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, είναι επιφυλακτικές όσον αφορά στην εφαρμογή δημοσιονομικά δαπανηρών πολιτικών που ενδέχεται να καταστούν σύντομα περιττές, αλλά θα είναι δύσκολο να ανατραπούν.
Οι υπουργοί Οικονομικών της ΕΕ έχουν καλέσει τον επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, να τους ενημερώσει για τις τελευταίες εξελίξεις.
«Θα μπορούσαν να εξεταστούν βραχυπρόθεσμα μέτρα για την ανακούφιση των καταναλωτών (νοικοκυριών και βιομηχανιών)», ανέφερε η Επιτροπή. «Ωστόσο, ένα βασικό δίδαγμα από την ενεργειακή κρίση του 2022-2023 είναι ότι πολλά από αυτά τα μέτρα ήταν γενικά και αδιάκριτα, με αποτέλεσμα την αναποτελεσματικότητα και πολύ υψηλό δημοσιονομικό κόστος, προσέθεσε.
Η ΕΕ παραμένει «ευπαθής»
Η Επιτροπή ανέφερε ότι η θέση της ΕΕ έχει βελτιωθεί από το 2022, καθώς οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αντιπροσωπεύουν πλέον το 48% της ενέργειας της, από 36% το 2021.
Ωστόσο, τα περισσότερα αυτοκίνητα και φορτηγά στην Ευρώπη εξακολουθούν να κινούνται με βενζίνη, και σχεδόν το 20% του πετρελαίου της Ευρώπης προέρχονταν από τον Κόλπο, ο οποίος πλέον έχει αποκλειστεί σε μεγάλο βαθμό από τις εμπορικές συναλλαγές.
Για να μειωθεί ο αντίκτυπος του ακριβότερου πετρελαίου και φυσικού αερίου, η Επιτροπή πρότεινε οι κυβερνήσεις να υποστηρίξουν, ως προτιμώμενη επιλογή, το εισόδημα των πιο ευάλωτων νοικοκυριών, καθώς αυτό δεν θα στρεβλώσει υπερβολικά τα σήματα των τιμών της αγοράς.
Θα μπορούσαν επίσης να ενθαρρύνουν την εξοικονόμηση ενέργειας, όπως τη χρήση των δημόσιων μεταφορών, την ανακαίνιση κατοικιών και την ενεργειακή απόδοση στη βιομηχανία.
Οι χώρες της ΕΕ θα μπορούσαν επίσης να μειώσουν τους φόρους τους στην ηλεκτρική ενέργεια, αλλά αυτό το μέτρο θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί με προσοχή, καθώς θα μπορούσε να μειώσει τα έσοδα του προϋπολογισμού σε μια εποχή που οι περισσότερες χώρες της ΕΕ ήδη αντιμετωπίζουν υψηλό χρέος και σχετικά αργή ανάπτυξη.
Τέλος, οι κυβερνήσεις θα μπορούσαν να εξετάσουν το ενδεχόμενο παρεμβάσεων στις τιμές για ευάλωτους καταναλωτές και επιχειρήσεις, υπό τη μορφή τιμολόγησης δύο επιπέδων για την ηλεκτρική ενέργεια ή το φυσικό αέριο, ανέφερε η Επιτροπή.
Το πλεονέκτημα ενός μηχανισμού όπου η τιμή αυξάνεται ανάλογα με την κατανάλωση είναι ότι θα προσφέρει οικονομική ανακούφιση στους ευάλωτους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις, διατηρώντας παράλληλα το κίνητρο για εξοικονόμηση ενέργειας.
Η Επιτροπή ανέφερε ότι οποιαδήποτε τέτοια μέτρα θα πρέπει να περιλαμβάνουν σαφή ημερομηνία λήξης. Θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν από τα έσοδα του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών, καθώς και από τη φορολόγηση τυχόν έκτακτων κερδών των εταιρειών ενέργειας που συνδέονται με τις υψηλές τιμές της ενέργειας.
