Εύθραυστη, γεμάτη «σκιές» και χωρίς καμία εγγύηση μονιμότητας χαρακτηρίζει τη συμφωνία Ιράν – ΗΠΑ ο Δημήτριος Τσαϊλάς, ανώτερος αναλυτής του Research Institute for European and American Studies (RIEAS) και Υποναύαρχος ε.α., σε συνέντευξη του στα Μακεδονικά Νέα.
Ο ίδιος ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται για εκεχειρία, αλλά για μια κατάπαυση του πυρός που μπορεί να δίνει προσωρινές «ανάσες», χωρίς όμως να απαντά στα κρίσιμα ερωτήματα της επόμενης ημέρας, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα, τα Στενά του Ορμούζ, τον ρόλο του Ισραήλ, την περιφερειακή αστάθεια και το αν η σημερινή αποκλιμάκωση είναι πράγματι αρχή σταθεροποίησης ή απλώς μια σύντομη παύση πριν από νέο γύρο έντασης.
Ο κ.Τσαϊλάς συνδέει την ευθραυστότητα της συμφωνίας όχι μόνο με τη σχέση Ουάσιγκτον - Τεχεράνης, αλλά και με ένα πολύ ευρύτερο γεωπολιτικό πλέγμα, στο οποίο εμπλέκονται το Ισραήλ, η Ρωσία, η Κίνα, η Ευρώπη και οι ισορροπίες στον Ινδοειρηνικό. «Δεν εξαρτάται μόνο από το Ιράν και τις ΗΠΑ. Είναι πολυπαραγοντικό το σύστημα», τονίζει, προειδοποιώντας ότι ακόμη και ένα δευτερεύον θέατρο επιχειρήσεων μπορεί να πυροδοτήσει νέα δυναμική αστάθειας.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει και στο στρατηγικό βάρος της παγκόσμιας οικονομίας, την οποία χαρακτηρίζει ως το πραγματικό «κέντρο βάρους» της κρίσης, περισσότερο ακόμη και από τα καθαρά στρατιωτικά δεδομένα. Κατά τον Δημήτριο Τσαϊλά, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν βασικός μοχλός πίεσης της Τεχεράνης, ενώ η ενεργειακή ασφάλεια, η ναυσιπλοΐα και η συνολική ισορροπία στη Μέση Ανατολή εξακολουθούν να δοκιμάζονται, παρά τη σχετική ανακούφιση που έδειξαν αρχικά οι αγορές.
Παράλληλα, εστιάζει στα ανοιχτά ερωτήματα της επόμενης ημέρας: το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, οι κυρώσεις, ο ρόλος των πληρεξουσίων του στην περιοχή, αλλά και το αν η αποτροπή έχει πράγματι αποκατασταθεί ή αν απλώς αναβάλλεται μια νέα φάση αντιπαράθεσης. «Οι πόλεμοι δεν ορίζονται από το τέλος τους. Ορίζονται από αυτό που ακολουθεί το τέλος τους», σημειώνει χαρακτηριστικά, βάζοντας στο επίκεντρο όχι την πρόσκαιρη αποκλιμάκωση, αλλά το τι θα αφήσει πίσω της.
Σε ό,τι αφορά την Ευρώπη και την Ελλάδα, ο Δημήτριος Τσαϊλάς υπογραμμίζει ότι η νέα πραγματικότητα ενισχύει ακόμη περισσότερο την ανάγκη ανθεκτικότητας, συμμαχικής συνοχής και προστασίας των θαλάσσιων γραμμών εμπορίου και ενέργειας. Με φόντο τον ρόλο της ελληνόκτητης ναυτιλίας και την αυξανόμενη σημασία των θαλάσσιων οδών, προειδοποιεί ότι «οι πόλεμοι γίνονται για τον έλεγχο των θαλασσών», ενώ χωρίς συνεκτική στρατηγική ακόμη και η ισχυρότερη δύναμη κινδυνεύει να μετατραπεί, όπως λέει, σε «αμβλύ εργαλείο» που αντιδρά στα γεγονότα αντί να τα διαμορφώνει.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης του κ. Δ. Τσαϊλά, στον Αλέξανδρο Αλεξιάδη:
O ανώτερος αναλυτής στο Research Institute for European and American Studies, Υποναύαρχος ε.α, Δημήτριος Τσαϊλάς
- Η εκεχειρία ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν είναι ένα πραγματικό βήμα αποκλιμάκωσης ή απλώς μια προσωρινή παύση που δίνει χρόνο στις δύο πλευρές;
Το είπατε. Είναι μια παύση, δεν είναι εκεχειρία αυτό. Η εκεχειρία είναι το «Truce», η παύση είναι το «ceasefire». Αυτό έγινε. Έγινε μια παύση «συγκράτησης», ας πούμε, των δύο πλευρών.
Από αυτά που είχαμε και τις προηγούμενες ημέρες και από αυτήν την παύση πυρών - να το λέμε έτσι, δεν είναι εκεχειρία - βλέπουμε ότι οι Αμερικανοί, οι Ηνωμένες Πολιτείες κερδίσανε τη μάχη, αλλά χάσανε τον πόλεμο. Και βέβαια υπάρχει μια «προειδοποίηση» για την στρατηγική υπερεπέκταση που προσπάθησαν να εφαρμόσουν.
Ξέρετε, στο μυαλό μου μέσα υπάρχει μια, θα έλεγα διαύγεια, που προκύπτει από τη μελέτη της μακράς πορείας της ιστορίας, όσο και των άμεσων πιέσεων, αλλά και της σύγχρονης ασφάλειας. Τα κράτη, όπως και οι κυβερνήτες των πολεμικών πλοίων, σπάνια αποτυγχάνουν επειδή τους λείπει η ισχύς. Αποτυγχάνουν επειδή την κατανέμουν λανθασμένα. Πάντα έλεγα στο πλήρωμά μου, «προσέξτε πώς θα κατανείμουμε τα πυρά». Συγχέουν πολλοί την κίνηση με την πρόοδο. Δηλαδή τη δραστηριότητα με το σκοπό. Την τακτική επιτυχία με τη στρατηγική σοφία.
Αυτά είναι βασικά προβλήματα που πρέπει να ξεπερνάμε. Σήμερα λοιπόν καθώς οι εντάσεις βλέπετε να αυξάνονται σε πολλαπλά θέατρα επιχειρήσεων από την Ανατολική Ευρώπη ως τη Μέση Ανατολή και τον Ινδοειρηνικό, ο κίνδυνος αυτής της σύγχυσης δεν είναι πλέον θεωρητικός, είναι άμεσος. Έτσι λοιπόν ο πειρασμός μιας αποφασιστικής δράσης ιδίως για τις Ηνωμένες Πολιτείες ή και για οποιαδήποτε μεγάλη δύναμη είναι πολύ ισχυρός.
Η στρατιωτική υπεροχή δημιουργεί μια ψευδαίσθηση, ότι η ισχύς μπορεί να επιλύσει τα σύνθετα γεωπολιτικά προβλήματα γρήγορα και αποφασιστικά. Ωστόσο, η ιστορία συμπεριλαμβανομένης της δικής μας, της ελληνικής κληρονομιάς, διδάσκει το αντίθετο. Ότι η κακή χρήση της ισχύος και όχι η έλλειψή της, είναι συχνά η ρίζα της παρακμής. Δεν θα μιλήσω τώρα για τον Πελοποννησιακό Πόλεμο πάλι, ο οποίος είναι ένα λατρεμένο βιβλίο του Θουκυδίδη για μένα, το οποίο το έχω μελετήσει όχι δεκάδες, μπορεί και εκατοντάδες φορές.
Στην καρδιά λοιπόν αυτού του διλήμματος βρίσκεται μια έννοια τόσο παλιά όσο οι ελληνιστικοί πόλεμοι, αλλά εξίσου επίκαιρα είναι και τα πρωτοσέλιδα τα αυριανά που θα δούμε, για τους κινδύνους μιας δαπανηρής νίκης.
Με ρωτήσανε προχθές δημοσιογράφοι, ποιο είναι το κέντρο βάρους. Και τους είπα ότι το κέντρο βάρους αυτή τη στιγμή είναι η παγκόσμια οικονομία. Δεν είναι ο στρατός του Ιράν, δεν είναι πχ το αεροπλανοφόρο των ΗΠΑ, αλλά η παγκόσμια οικονομία.
Ένα κράτος μπορεί να επιτύχει τους στόχους του στο πεδίο της μάχης και παρόλα αυτά να υπονομεύσει τη συνολική στρατηγική του θέση. Αυτό έπαθαν οι ΗΠΑ.
Αυτό δεν είναι απλώς μια φιλοσοφική ξέρετε ανησυχία. Είναι η πρακτική. Με άμεσες επιπτώσεις, στη συνοχή των συμμαχιών - που βλέπετε τι συμβαίνει μέσα στο ΝΑΤΟ - την αξιοπιστία της αποτροπής και τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα. Ποιος θα πιστέψει τώρα το άρθρο 5 πχ;
- Τώρα πόσο εύθραυστη θεωρείτε ότι είναι αυτή η κατάπαυση του πυρός και ποιοι παράγοντες μπορούν να την «τινάξουν» πρώτοι στον αέρα;
Από τη σκοπιά ενός ναυτικού «στοχαστή» , το ζήτημα αυτό δεν είναι σαφές. Δεν βλέπω σαφήνεια. Ξέρετε, η ισχύς δεν αφορά μόνο όπλα. Αφορά παρουσία, αντοχή και ικανότητα προβολής της ισχύος σε μεγάλες αποστάσεις, μέχρι εξάντλησης εθνικών πόρων.
Σήμερα οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν ακριβώς αυτή την πρόκληση. Ενώ διαθέτουν απαράμιλλες στρατιωτικές δυνατότητες, παγκόσμιες συμμαχίες και τεχνολογική υπεροχή, ωστόσο, είναι ταυτόχρονα εκτεθειμένες σε πολλαπλές δεσμεύσεις, κάθε μία της οποίας απαιτεί προσοχή, πόρους και πολιτική βούληση.
Τώρα ειδικά για τη Μέση Ανατολή. Επί μακρόν, το επίκεντρο της Αμερικανικής εμπλοκής ανταγωνιζόταν και άλλες ανερχόμενες προτεραιότητες, όπως είναι ο Ινδοειρηνικός. Αποτελεί αυτό ένα κεντρικό πεδίο ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων. Η Ευρώπη επίσης παραμένει κρίσιμη, ιδίως υπό το πρίσμα των συνεχιζόμενων εντάσεων που δοκιμάζουν την ανθεκτικότητα της διατλαντικής Συμμαχίας. Δηλαδή, θέλω να πω ότι αυτή η παύση πυρών που γίνεται σήμερα, και όχι εκεχειρία - επιμένω σε αυτό - δεν εξαρτάται μόνο από το Ιράν και τις ΗΠΑ. Είναι πολυπαραγοντικό το σύστημα. Είναι η Κίνα, ο Ινδοειρηνικός, η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ρωσία…. Λοιπόν, σε αυτό το πλαίσιο κάθε απόφαση για ανάληψη μιας μεγάλης κλίμακας στρατιωτικών επιχειρήσεων, ακόμα και σε έναν δευτερεύον θέατρο -γιατί μπορεί να ανοίξει ένα δευτερεύον θέατρο επιχειρήσεων, έτσι; - πρέπει να εξετάζεται με πολύ μεγάλη προσοχή πλέον.
- Είδαμε ότι το Ισραήλ φαίνεται να μην συμφωνεί ότι κατάπαυση του πυρός περιλαμβάνει το μέτωπο στον Λίβανο – κάτι που επιβεβαίωσε και ο Αμερικανός πρόεδρος χθες το βράδυ - και συνεχίζει τις επιχειρήσεις.
Το Ισραήλ αγωνίζεται για την επιβίωσή του. Βέβαια αυτό που λέω ηχεί αντιφατικό αν θέλετε, με τη σκέψη της ηθικής. Αλλά και απ' την άλλη μεριά, όλοι, η Χεζμπολά, οι Χούθι, η Χαμάς και το Ιράν, θέλουν τον αφανισμό του Ισραήλ. Εδώ λοιπόν καθίσταται απαραίτητη η στρατηγική πειθαρχία. Η πειθαρχία δηλαδή σε αυτή την έννοια, δεν είναι αυτοσκοπός. Είναι η ικανότητα ευθυγράμμισης μέσων και σκοπών. Δηλαδή αποτελεσματικής ιεράρχησης και αντίστασης στον πειρασμό των άμεσων κερδών που υπονομεύουν τους μακροπρόθεσμους στόχους.
Αυτό απαιτεί απ' τους ηγέτες να σκέφτονται όχι μόνο την επόμενη μάχη, αλλά την επόμενη δεκαετία.
- Το μεγάλο «ερώτημα» της επόμενης ημέρας είναι το πυρηνικό πρόγραμμα, οι κυρώσεις, ο περιφερειακός ρόλος του Ιράν μέσω των συμμαχικών και παραστρατιωτικών του δικτύων; Γιατί είδαμε ότι για αρκετά από αυτά δεν συμπεριλαμβάνεται κάποια συγκεκριμένη δέσμευση σε βάρος του Ιράν, στους όρους που συνόδευαν την κατάπαυση.
Είναι όλα αυτά μαζί. Δεν είναι κάτι ξεκομμένο. Όπως είναι και η παγκόσμια οικονομία που λέω πολλές φορές που παίζει σημαντικό ρόλο. Το Ισραήλ με το Ιράν έχουν το «παιχνίδι του μηδενικού αθροίσματος» που λέμε.
Δηλαδή, δεν μπορεί να υπάρξει μια συμφωνία αμοιβαίου συμφέροντος. Δεν διαφαίνεται κάτι τέτοιο.
- Το Ιράν φέρεται να ζήτησε πολεμικές επανορθώσεις και αντί αυτού βλέπουμε ότι θέλει να προχωρήσει σε επιβολή δασμών στα πλοία που περνάνε από το Στενά του Ορμούζ. Τα Στενά παραμένουν ο βασικός μοχλός πίεσης της Τεχεράνης;
Σαφέστατα και παραμένουν ένας μοχλός πίεσης. Δεν είναι μόνο μοχλός πίεσης για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Είναι μοχλός πίεσης για την παγκόσμια οικονομία.
Κοιτάξτε να δείτε… Κάποια στιγμή θα τελειώσει αυτός ο πόλεμος. Θα υπάρξουν, όπως και τώρα βλέπετε, προσεκτικές, στημένες δηλώσεις επιτυχίας. Δηλαδή και ο Τραμπ αλλά και οι Ιρανοί, οι Φρουροί της Επανάστασης, λένε ότι νίκησαν. Πολλοί θα λένε ότι η αποτροπή έχει αποκατασταθεί, γιατί ο εχθρός έχει αποδυναμωθεί και γιατί η αξιοπιστία έχει επιβεβαιωθεί. Αν έχει επιβεβαιωθεί. Για μένα δεν έχει επιβεβαιωθεί.
Αλλά οι πόλεμοι γενικώς, δεν ορίζονται από το τέλος τους. Ορίζονται από αυτό που ακολουθεί το τέλος τους. Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι ποιος θα κερδίσει από αυτή την εκστρατεία κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Είναι αυτό που θα ακολουθήσει. «Η ιστορία γίνεται αγενής», λέω πολλές φορές, προς όσους μπερδεύουν την κυριαρχία στο πεδίο της μάχης με την πολιτική επίλυση.
Ξέρετε, τα καθεστώτα δεν δέχονται επίθεση μονάχα για την επίθεση. Αλλά όταν την δεχτούν, επαναπροσδιορίζουν την επιβίωση ως νίκη. Δηλαδή το Ιράν δεν είχε τίποτα να χάσει παρά μόνο την επιβίωσή του. Και τώρα, σε αυτή την ιστορία, ο ορισμός της νίκης είναι τελείως διαφορετικός. Π.χ για το Ισραήλ, επί δεκαετίες οι Ιρανοί ηγέτες και οι πληρεξούσιοι τους είχαν τη ρητορική της εξόντωσης. Και την έχουν ακόμα, έτσι δεν είναι; Άρα για την Ιερουσαλήμ, το μέτρο της επιτυχίας δεν είναι μια συμβολική υποβάθμιση της απειλής, αλλά η απομάκρυνση της απειλής που συνίσταται στο να μην υπάρχουν Ιρανικοί πύραυλοι, στο να υπάρξει διακοπή του δικτύου πληρεξουσίων και να υπάρξει αποκλεισμός πυρηνικών οδών. Οτιδήποτε λιγότερο θα κινδυνεύει από έναν πιο πικραμένο αντίπαλο που θα ανοικοδομείται σε σκιές.
Για την Ουάσιγκτον, ο υπολογισμός της νίκης είναι πολυεπίπεδος. Είδαμε τον πρόεδρο Τραμπ να ανακηρύσσει τον θρίαμβό του κατά τη διάρκεια αυτών των περίπου δύο μηνών επανειλημμένως. Κάθε μέρα νικούσε. Έτσι δεν είναι; Αλλά τα οικονομικά συμφέροντα δεν ικανοποιούνται από τη ρητορική. Εξαρτώνται από το αν μια εκστρατεία παράγει διαρκή αποτροπή, σταθεροποιεί τις αγορές ενέργειας, ενισχύει τις συμμαχίες και αποφεύγει την παράσυρση των Αμερικανικών δυνάμεων σε μια ακόμη ανοιχτή δέσμευση στη Μέση Ανατολή.
- Τώρα με την ανακοίνωση της κατάπαυσης του πυρός είδαμε ότι οι αγορές «ανάσαναν». Η εξέλιξη αυτή για την Ευρώπη και ειδικά για την Ελλάδα σε επίπεδο ενέργειας, ναυτιλίας και συνολικής ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο, τι σημαίνει;
Δεν διασφαλίζεται αυτό από τη μια μέρα στην άλλη, έτσι; Πρέπει να περάσει χρόνος.
Το στενό του Ορμούζ, περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου διέρχεται από αυτό το πέρασμα, το οποίο είχε σταματήσει. Αυτό για να αποκατασταθεί θέλει καιρό. Και είδατε ότι η Τεχεράνη δεν χρειαζόταν να κλείσει εντελώς τα στενά για να αλλάξει η παγκόσμια ισορροπία. Αρκεί να εισάγει κίνδυνο, είτε με μια νάρκη, είτε με έναν πύραυλο, είτε με μη επανδρωμένα ναυτικά συστήματα. Δηλαδή, να εισάγει τον φόβο.
Έτσι είδαμε ότι οι αγορές πανικοβάλλονται πιο γρήγορα από ό,τι μπορεί να ελιχθούν οι στρατοί.
Τώρα για την παγκόσμια κοινότητα τι σημαίνει νίκη; Εάν το καθεστώς επιβιώσει, αποδυναμωμένο, θα διεκδικήσει τη δικαίωση του. Εάν καταρρεύσει - που δεν φαίνεται, γιατί είναι πολυεπίπεδο το καθεστώς - χωρίς έναν συνεκτικό διάδοχο, η περιοχή θα μπορούσε στο Ιράν να αντιμετωπίσει ένα κατακερματισμό, πόλεμο δια αντιπροσώπων και μια ανθρωπιστική καταστροφή.
Εάν η μετάβαση γίνει με ελεγχόμενο τρόπο, η Μέση Ανατολή θα μπορούσε να βιώσει μια, θα έλεγα, επακόλουθη γεωπολιτική μετατόπιση, πράγμα το οποίο θα πάρει χρόνια για να γίνει.
Βλέπετε κάθε σενάριο από αυτά έχει κινδύνους. Κανένα από αυτά δεν είναι «τακτοποιημένο»», που λέμε. Αυτή είναι η δυσάρεστη αλήθεια για έναν σύγχρονο πόλεμο. Η τεχνολογία έχει καταστήσει τις «επιθέσεις αποκεφαλισμού» που έγιναν το πρώτο 48ωρο και τη βαθιά στόχευση, εκπληκτικά αποτελεσματικές, αλλά δεν κάνει τις συνέπειες προβλέψιμες. Γιατί, βλέπετε, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να συγχωνεύσει ροές πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο, δεν μπορεί όμως να μοντελοποιήσει - λέω πολλές φορές - την ανθρώπινη θέληση για αντοχή, για προσαρμογή ή αντίποινα. Έτσι δεν είναι;
- Προσαρμόζεται και ο άνθρωπος εξάλλου στα νέα δεδομένα.
Βέβαια. Δηλαδή τώρα, θα βρουν 90 εκατομμύρια Ιρανοί μεγαλύτερη ελευθερία και ευημερία; Ή μήπως θα νιώσει το Ισραήλ πιο ασφαλές σε πέντε χρόνια από τώρα, από ότι πριν από το πρώτο χτύπημα; Θα είναι οι συμμαχίες της Αμερικής ισχυρότερες ή θα επηρεαστούν από αυτούς τους ενεργειακούς κραδασμούς και την παρατεταμένη αστάθεια;
Δηλαδή, βάζουμε αυτά τα ερωτήματα στο μυαλό μας και ψάχνουμε τις απαντήσεις. Θα αποκατασταθεί η αποτροπή ή θα μελετήσουν οι αντίπαλοι την εκστρατεία και θα προσαρμοστούν αναλόγως;
- Οπότε βλέπετε πως έχουμε δρόμο μπροστά μας;
Πολύ δρόμο. Θυμάστε τι έγινε το 2003 στο κατάστρωμα του αεροπλανοφόρου USS Abraham Lincoln; Τότε που ο Τζορτζ Μπους ο νεότερος είχε πει το «Mission Accomplished»; Κήρυξε την ολοκλήρωση των μεγάλων πολεμικών επιχειρήσεων στο Ιράκ, σηματοδότησε την πτώση του καθεστώτος του Σαντάμ Χουσεΐν, αλλά η δήλωση αυτή αποδείχτηκε πρόωρη καθώς η σύγκρουση συνεχίστηκε για σχεδόν εννέα ακόμη χρόνια.
- Και στο Αφγανιστάν είδαμε κάτι αντίστοιχο με τις αμερικανικές δυνάμεις να μένουν χρόνια.
Δεν είναι οι πόλεμοι, που λέγανε πολλοί, «θα κάνουν αποβατικές ενέργειες». Οι αποβατικές ενέργειες δεν θα ήταν τύπου Ίβο Τζίμα ή τύπου Νορμανδίας. Πλέον αλλάζουν αυτά τα δεδομένα.
- Ανακεφαλαιώνοντας τώρα, αν έπρεπε να κάνετε μια εκτίμηση, πιστεύετε ότι τις επόμενες ημέρες θα δούμε σταθεροποίηση, παράταση της αβεβαιότητας ή επιστροφή σε νέα κλιμάκωση;
Ξέρετε, οι συμφωνίες αυτές, όπως έγινε με τις Μινσκ 1, Μινσκ 2, οι οποίες δεν τηρήθηκαν πιστεύω ότι δεν θα τηρηθούν επίσης. Θα κερδίσουν χρόνο και οι δύο για την ανασύνταξή τους.
Δεν μπορούμε να κάνουμε προβλέψεις σε αυτό το ρευστό περιβάλλον. Από τη μεριά του Προέδρου Τραμπ χρειαζόταν αυτή η «ανάπαυλα» να το πω έτσι, χρειαζόταν αυτές οι «ανάσες» για να βγει και να πει «Νικήσαμε» κτλ, ώστε να μην πιέζεται από την παγκόσμια οικονομία. Βέβαια, άκουσα ότι και η Κίνα θα προμηθεύεται πετρέλαιο από τους Αμερικανούς. Ίδωμεν... Δηλαδή, ακόμα είναι πάρα πολύ ρευστά τα πράγματα. Και ξέρετε, και οι σύμμαχοι διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο σε αυτήν την εξίσωση.
Τα συστήματα συλλογικής ασφάλειας έχουν σχεδιαστεί ακριβώς για να κατανέμουν τα βάρη και να ενισχύουν την ανθεκτικότητα. Δηλαδή, τώρα με αυτό που είδαμε, με αυτά που γίνανε, καταλαβαίνετε ότι εμείς στην Ευρώπη πχ, θα μας κατανείμουν ακόμα μεγαλύτερα βάρη για να ενισχύσουμε αυτό που λέμε ανθεκτικότητα, το οποίο μέχρι τώρα δεν υπήρχε στο λεξιλόγιό μας. Η ανθεκτικότητα, το resilience, δεν υπήρχε πουθενά στην Ευρώπη. Και στην Ελλάδα τη μετράγαμε την ανθεκτικότητα με ΗΘΕ (Ημέρες Θεάτρου Επιχειρήσεων).
Βλέπετε ότι αυτά όλα, και στο μέτωπο το Ρώσο-Ουκρανικό, αλλά και στο μέτωπο πολύ περισσότερο της Μέσης Ανατολής, έχουν καταρριφθεί σαν τραπουλόχαρτα. Έχουν διαλυθεί. Δεν υπάρχει κάτι τέτοιο. Σε έναν παρατεταμένο πόλεμο η ανθεκτικότητα παίζει τον σημαντικότερο ρόλο.
Τώρα, τι βλέπω εγώ και τι θα έλεγα αν ήμουν ενεργός στους προϊσταμένους μου ηγέτες; Χρειάζεται ενδυνάμωση των περιφερειακών εταίρων και ενίσχυση των συνεργειακών πλαισίων, θα έλεγα. Αλλιώς, δεν μπορεί η Ευρωπαϊκή Ένωση να επιτύχει τους στόχους της πιο αποδοτικά και πιο βιώσιμα. Πρέπει να βρει έναν κοινό τόπο η Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν γίνεται αλλιώς.
Η ασφάλειά μας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις ευρύτερες δομές συνεργασίας. Ξέρετε, είτε στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, είτε της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και αυτά που λένε «Έξω από το ΝΑΤΟ», «Έξω από την Ευρώπη», ανεξάρτητη πολιτική... Αυτά είναι αστεία για ένα μικρό κράτος όπως η Ελλάδα. Ούτε η Αμερική δεν μπορεί να το κάνει αυτό.
- Και για την Ελλάδα πχ, τα συμφέροντα που έχουμε στη Μέση Ανατολή για τη ναυσιπλοΐα λόγω και των ελληνόκτητων πλοίων, φαντάζομαι πως μόνο μέσω συνεργασιών μπορούμε να τα διατηρούμε…
Ανοίγετε ένα άλλο μεγάλο κεφάλαιο τώρα με τα πλοία. Σαφέστατα λοιπόν - νομίζω πως το έχουμε ξαναπεί - διάγουμε τον αιώνα των θαλασσών. Πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι το 90% της μεταφοράς πληροφοριών, ενέργειας και εμπορίου, γίνεται μέσω των θαλασσών.
Πλέον οι πόλεμοι δεν γίνονται για να κατακτήσουν εδάφη άλλων χωρών, για να τα κατανείμουν στους δικούς τους. Οι πόλεμοι γίνονται για τον έλεγχο των θαλασσών. Για τον έλεγχο του εμπορίου, για τον έλεγχο των ροών της πληροφορίας. Πόσο πιο καθαρά να το πούμε αυτό;
Ποιο είναι το δίδαγμα από όλα τα παραπάνω; Ότι η ισχύς πρέπει να ασκείται με σκοπό.
Διότι εδώ σε αυτόν τον πόλεμο, είδαμε ότι δεν υπήρχαν σκοποί. Δεν υπήρχαν στόχοι δηλαδή. Ξέρετε, χωρίς συνεκτική στρατηγική, ακόμα και ο ισχυρότερος στρατός μετατρέπεται σε «αμβλύ εργαλείο», αντιδρώντας στα γεγονότα, αντί να τα διαμορφώνει.
Δηλαδή, όλοι περιμέναμε μια παγκόσμια ισχύς όπως οι ΗΠΑ, να διαμορφώνει τα γεγονότα. Όχι να αντιδρά.
