«Σε αντίθεση με την ατμόσφαιρα που δημιουργείται από τον τεχνητό πόλεμο των μέσων ενημέρωσης, η διαμόρφωση μιας δομής για διαπραγματεύσεις βρίσκεται σε εξέλιξη», έγραψε ο Λαριτζανί, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.
Αξίζει να σημειωθεί ότι την Παρασκευή, και ενώ η τεράστια αρμάδα των ΗΠΑ έφτανε στη Μέση ανατολή, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εκτίμησε ότι το Ιράν θέλει να «συνάψει μια συμφωνία» με τις ΗΠΑ.
«Μπορώ να σας πω ότι θέλουν να συνάψουν μια συμφωνία», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος στους δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο. Όταν τον ρώτησαν εάν είχε δώσει στους Ιρανούς μια προθεσμία, ο Τραμπ απάντησε "ναι" χωρίς περισσότερες διευκρινίσεις.
Αφού πρώτα προειδοποίησε ότι ο «χρόνος τελειώνει» πριν από μια επίθεση κατά της Τεχεράνης, ο Τραμπ δήλωσε επίσης ότι "ελπίζει" να μην πρέπει να πλήξει το Ιράν, το οποίο πιέζεται ταυτόχρονα να συνάψει μια συμφωνία για τα πυρηνικά.
Σύμφωνα με τον αμερικανικό ειδησεογραφικό ιστότοπο Axios που επικαλείται Αμερικανούς αξιωματούχους, οποιαδήποτε συμφωνία με την Τεχεράνη θα πρέπει να περιλαμβάνει την απόσυρση όλου του εμπλουτισμένου ουρανίου από τη χώρα, τον περιορισμό του αποθέματος των πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς και την αλλαγή πολιτικής έναντι ορισμένων ένοπλων ομάδων στην περιοχή.
CNN - Το αποδυναμωμένο καθεστώς του Ιράν γίνεται πιο επικίνδυνο - Οι απειλές της Τεχεράνης στη Δύση
Παρά ο γεγονός ότι η εξωτερική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ χαρακτηρίζεται από τη θέλησή του για γρήγορα αποτελέσματα, στην περίπτωση του Ιράν δεν φαίνεται να ισχύει το ίδιο, σύμφωνα με ανάλυση του CNN, καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ εμφανίζεται διστακτικός με αποτέλεσμα να δίνεται χρόνος στο θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης να προετοιμαστεί για ένα ενδεχόμενο χτύπημα. Την ίδια στιγμή, ο Μασούν Πεζεσκιάν δήλωσε ότι Ισραηλινοί και Ευρωπαίοι ηγέτες εκμεταλλεύτηκαν τα οικονομικά προβλήματα του Ιράν, υποκινώντας τις ταραχές που ξέσπασαν τον Ιανουάριο.
Η εξωτερική πολιτική του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ χαρακτηρίζεται από έμφαση στο άμεσο αποτέλεσμα και απόρριψη των παρατεταμένων εμπλοκών σε σύνθετες και ασταθείς καταστάσεις. Ελάχιστα στοιχεία θεωρούνται προβλέψιμα στη λειτουργία του Λευκού Οίκου, γεγονός που ενδέχεται να αποτελεί συνειδητή επιλογή σύμφωνα με ανάλυση του CNN.
Όμως τα διδάγματα του Τραμπ από τις διαδηλώσεις του Ιανουαρίου στο Ιράν, καθώς και από τις προηγούμενες εμπλοκές του, δείχνουν ότι οι στρατιωτικές επιλογές του στον Περσικό Κόλπο είναι περιορισμένες, και κάθε άλλο παρά ελκυστικές.
Η συγκέντρωση ναυτικών δυνάμεων στα ανοικτά και γύρω από τις ακτές του Ιράν είναι εμμονική. Ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει για πιθανή στρατιωτική δράση εδώ και περίπου 20 ημέρες, από τότε που δημοσίευσε το μήνυμα «Η ΒΟΗΘΕΙΑ ΕΡΧΕΤΑΙ» και ακύρωσε συναντήσεις με Ιρανούς αξιωματούχους λόγω της βίαιης σφαγής διαδηλωτών. Τότε, δεν διέθετε επαρκή δύναμη πυρός στην περιοχή για να οργανώσει μια σημαντική επίθεση.
Αυτή η εκτίμηση αλλάζει σταδιακά. Η επίθεσή του τον Ιούνιο στις πυρηνικές εγκαταστάσεις στην πόλη Νατάνζ εμπεριείχε δύο αεροπλανοφόρα στην περιοχή, περισσότερο ως αντίβαρο σε τυχόν ιρανικά αντίποινα παρά για να συμμετάσχουν άμεσα στην επίθεση. Προς το παρόν, οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν ένα αεροπλανοφόρο και πολλά άλλα μέσα, πολλά από τα οποία είναι εύκολα ανιχνεύσιμα από ανοιχτές πηγές παρακολούθησης.
Η συγκέντρωση ναυτικών δυνάμεων έχει στερήσει από το Πεντάγωνο το στοιχείο της έκπληξης, αλλά αυτό μπορεί να μην έχει μεγάλη σημασία. Το ιρανικό καθεστώς βρίσκεται σε υψηλό συναγερμό, σίγουρα, για τους επτά μήνες που έχουν περάσει από την εκτεταμένη και καταστροφική επίθεση 12 ημερών από το Ισραήλ. Και ενώ σίγουρα έχει καταφέρει κάποια ανάκαμψη, τα αποθέματα πυραύλων και η δομή διοίκησης του έχουν αναμφίβολα εξαντληθεί. Ο Τραμπ αντιμετωπίζει έναν αποδυναμωμένο αντίπαλο, αλλά αυτό δεν βελτιώνει τις επιλογές του. Μπορεί μάλιστα να τις κάνει περισσότερο περίπλοκες.
Ασαφής η εποχή μετά τον Χαμενεΐ
Το CNN επισημαίνει στην ίδια ανάλυση πως ένα μάθημα που μας δίδαξε ο Ιανουάριος είναι ότι μπορεί να μην συμβεί τίποτα. Πολλές αναλύσεις των φανερά παράνομων ισχυρισμών του Τραμπ για τη Γροιλανδία υποδείκνυαν ότι είχε στριμωχτεί σε μια γωνία από την οποία έπρεπε να βγει με κάποιο τρόπο. Ωστόσο, η «σκληροπυρηνική» στάση του υποχώρησε πιο γρήγορα από ό,τι χρειάστηκε ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε για να ψιθυρίσει τη μοιραία λέξη: «Μπαμπά».
Πεζεσκιάν: Τραμπ, Νετανιάχου και Ευρωπαίοι ηγέτες υποδαύλισαν τις διαδηλώσεις στο Ιράν
Από την πλευρά του, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε το Σάββατο ότι οι Αμερικανοί, Ισραηλινοί και Ευρωπαίοι ηγέτες εκμεταλλεύτηκαν τα οικονομικά προβλήματα του Ιράν, υποκινώντας ταραχές και παρέχοντας σε ανθρώπους τα μέσα για να «διαλύσουν το έθνος» στις πρόσφατες διαδηλώσεις.
Οι κινητοποιήσεις για δύο εβδομάδες σε πανεθνικό επίπεδο, οι οποίες ξέσπασαν στα τέλη Δεκεμβρίου με αφορμή οικονομική κρίση που σηματοδοτείτο από υψηλό πληθωρισμό και αυξανόμενο κόστος διαβίωσης, κόπασαν ύστερα από αιματηρή καταστολή των διαδηλώσεων από τις αρχές, κατά την οποία, σύμφωνα με την οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων HRANA που έχει έδρα στις ΗΠΑ, σκοτώθηκαν τουλάχιστον 6.563 άνθρωποι, εκ των οποίων 6.170 διαδηλωτές και 214 μέλη των δυνάμεων ασφαλείας.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε στο CNN Turk ότι σκοτώθηκαν 3.100 άνθρωποι, εκ των οποίων 2.000 μέλη των δυνάμεων ασφαλείας.
Οι Αμερικανοί, Ισραηλινοί και Ευρωπαίοι ηγέτες προσπάθησαν να «προκαλέσουν, να δημιουργήσουν διχασμό και παρείχαν πόρους, προσελκύοντας κάποιους αθώους ανθρώπους σε αυτό το κίνημα», σημείωσε ο Πεζεσκιάν σε απευθείας μετάδοση από το κρατικό τηλεοπτικό δίκτυο.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει εκφράσει επανειλημμένως την υποστήριξή του για τους διαδηλωτές, λέγοντας ότι οι ΗΠΑ είναι προετοιμασμένες να αναλάβουν δράση αν το Ιράν συνεχίσει να σκοτώνει διαδηλωτές. Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν χθες, Παρασκευή, ότι ο Τραμπ εξετάζει τις επιλογές του, αλλά δεν έχει αποφασίσει αν θα προχωρήσει ή όχι σε πλήγματα στο Ιράν.
Ο ισραηλινός ειδησεογραφικός ιστότοπος Ynet μετέδωσε χθες ότι αντιτορπιλικό του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού κατέπλευσε στο λιμάνι Εϊλάτ του Ισραήλ.
Ο Τραμπ, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου και Ευρωπαίοι «εκμεταλλεύτηκαν τα προβλήματά μας, προκάλεσαν και επεδίωκαν –και εξακολουθούν να επιδιώκουν—να κατακερματίσουν την κοινωνία», σημείωσε ο Πεζεσκιάν.
«Τους έβγαλαν στους δρόμους και ήθελαν, όπως είπαν, να διαλύσουν αυτήν τη χώρα, να σπείρουν τη σύγκρουση και το μίσος ανάμεσα στους ανθρώπους και να δημιουργήσουν διχασμό», τόνισε ο Πεζεσκιάν.
«Όλοι γνωρίζουν ότι το ζήτημα δεν ήταν μόνον μια κοινωνική διαμαρτυρία», πρόσθεσε.
Περιφερειακές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και της Σαουδικής Αραβίας, επιδίδονται σε διπλωματικές προσπάθειες για να αποτραπεί μια στρατιωτική αντιπαράθεση ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη.
Οι ΗΠΑ αξιώνουν το Ιράν να περιορίσει το πυραυλικό του πρόγραμμα αν οι δύο χώρες πρόκειται να επαναλάβουν τις συνομιλίες, αλλά το Ιράν έχει απορρίψει το αίτημα αυτό.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αραγτσί δήλωσε στην Τουρκία ότι οι πύραυλοι δεν θα αποτελέσουν ποτέ αντικείμενο οποιωνδήποτε διαπραγματεύσεων.
Απαντώντας στις αμερικανικές απειλές για στρατιωτική δράση, ο Αραγτσί πρόσθεσε ότι η Τεχεράνη είναι έτοιμη είτε για διαπραγματεύσεις είτε για πόλεμο, και ότι είναι επίσης έτοιμη να συνεργαστεί με περιφερειακές χώρες για την προώθηση της σταθερότητας και της ειρήνης.
«Η αλλαγή καθεστώτος είναι ένα απόλυτο αποκύημα της φαντασίας. Κάποιοι πίστεψαν αυτήν την ψευδαίσθηση», σημείωσε ο Αραγτσί σε δηλώσεις που έκανε στο CNN Turk. «Το σύστημά μας είναι τόσο βαθιά ριζωμένο και τόσο καλά εδραιωμένο που αυτοί που έρχονται και αυτοί που φεύγουν δεν κάνουν καμία διαφορά», κατέληξε.
BBC - Το Ισραήλ ποντάρει στον Τραμπ για αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν
Με τη σκιά ενός νέου πολέμου να πλανάται ξανά πάνω από τη Μέση Ανατολή, το Ισραήλ κρατά χαμηλούς τόνους δημόσια, ενώ κινείται έντονα στο παρασκήνιο, την ώρα που η Ουάσιγκτον ζυγίζει επιλογές από διαπραγματεύσεις έως στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ιράν. Για την ισραηλινή ηγεσία, η αδυναμία της Τεχεράνης μοιάζει με μια ιστορική ευκαιρία.
Πέρα από ορισμένες δηλώσεις στήριξης στις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στο Ιράν τις τελευταίες εβδομάδες, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ έχει αποφύγει κάθε δημόσιο σχόλιο για την ενεδεχόμενη αμερικανική επίθεση στην Τεχεράνη, αναφέρει σε ανάλυσή του το BBC. Την ίδια στάση κρατά και η κυβέρνησή του.
«Αυτό δείχνει πόσο κρίσιμη θεωρεί αυτή τη στιγμή ο Νετανιάχου», σημειώνει ο Ντάνι Σιτρίνoβιτς, ο οποίος υπηρέτησε επί 25 χρόνια στη Στρατιωτική Υπηρεσία Πληροφοριών του Ισραήλ και σήμερα είναι ανώτερος ερευνητής για το Ιράν στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ.
«Για τον Νετανιάχου, το γεγονός ότι οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει τόσο ισχυρές δυνάμεις στον Κόλπο και βρίσκονται τόσο κοντά στο ενδεχόμενο επίθεσης κατά του Ιράν συνιστά μια χρυσή στιγμή, μια ευκαιρία που, κατά τη δική του οπτική, δεν μπορεί να αφήσει να χαθεί».
Ο Άσαφ Κοέν, πρώην αναπληρωτής διευθυντής της μονάδας σημάτων της ισραηλινής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών, εκτιμά ότι πίσω από τη σιωπή του Ισραήλ υπάρχει σαφής στρατηγική.
«Η ισραηλινή ηγεσία πιστεύει ότι αυτή τη φορά πρέπει να αφήσουμε τους Αμερικανούς να ηγηθούν, γιατί είναι ισχυρότεροι, διαθέτουν περισσότερες δυνατότητες και έχουν μεγαλύτερη διεθνή νομιμοποίηση», σημειώνει.
Ο Μπένιαμιν Νετανιάχου θεωρεί εδώ και χρόνια το Ιράν ως τη βασική απειλή για το Ισραήλ και τον μεγαλύτερο παράγοντα αποσταθεροποίησης στη Μέση Ανατολή. Η δημόσια σιωπή του, ωστόσο, δεν σημαίνει απουσία παρασκηνιακών επαφών με τον βασικό σύμμαχο της χώρας του, τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αυτή την εβδομάδα, ο αρχηγός της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών του Ισραήλ, Σλόμι Μπίντερ, συναντήθηκε στην Ουάσιγκτον με αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών. Σύμφωνα με ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκαν οι πιθανοί στόχοι στο Ιράν.
Σύμφωνα με τον Ντάνι Σιτρίνoβιτς, ο Νετανιάχου πιέζει παρασκηνιακά τις Ηνωμένες Πολιτείες για πλήγματα μεγάλης κλίμακας, με στόχο ακόμη και την αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν. Όταν, νωρίτερα αυτόν τον μήνα, φέρεται να ζήτησε από τον Ντόναλντ Τραμπ να δείξει αυτοσυγκράτηση, δεν ήταν, όπως λέει, επειδή διαφωνούσε με μια επίθεση, αλλά επειδή τη θεωρούσε «πολύ μικρή».
Ο Νετανιάχου έχει επανειλημμένα καλέσει τους Ιρανούς να «αντισταθούν» απέναντι στο καθεστώς τους. Σε συνέντευξή του στο Fox News πέρυσι, είχε απευθύνει ανοιχτό μήνυμα στήριξης στις αντικαθεστωτικές φωνές στο Ιράν.
Ο Αμερικανός πρόεδρος εξετάζει αυτή την περίοδο ένα ευρύ φάσμα επιλογών έναντι της Τεχεράνης, από περιορισμένα, συμβολικά πλήγματα έως πλήρη αλλαγή καθεστώτος. Δημοσίως, ο Τραμπ εναλλάσσει τις στρατιωτικές απειλές με προτάσεις για νέες διαπραγματεύσεις.
Ενώ πολλοί σύμμαχοι των ΗΠΑ προειδοποιούν ότι η απομάκρυνση της ιρανικής ηγεσίας εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους αποσταθεροποίησης για ολόκληρη την περιοχή, στο Ισραήλ αρκετοί θεωρούν ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ενισχύσει ουσιαστικά την ασφάλειά του.
Η αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη, εκτιμούν, θα μπορούσε να αποδυναμώσει την απειλή που συνιστούν οι ιρανικοί βαλλιστικοί πύραυλοι, αλλά και το ενδεχόμενο απόκτησης πυρηνικών όπλων. Παράλληλα, θα αποδυνάμωνε τα φιλοϊρανικά ένοπλα δίκτυα στην περιοχή, όπως τη Χεζμπολάχ, η οποία, σύμφωνα με το ισραηλινό ερευνητικό κέντρο Alma Research Institute, διαθέτει ακόμη έως και 25.000 πυραύλους και ρουκέτες κατά μήκος των συνόρων με τον Λίβανο.
