Οι δυνάμεις ασφαλείας στην Τεχεράνης προχώρησαν σε χρήση αληθινών πυρών εναντίον των διαδηλωτών, ενώ ήδη σύμφωνα με το Reuters οι επιβεβαιωμένοι νεκροί είναι έξι. Ακόμη, υπάρχει μεγάλος αριθμός τραυματιών και οι συλλήψεις είναι δεκάδες.
Αρχικά, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ απείλησε ότι η Ουάσινγκτον θα παρέμβει υπέρ των διαδηλωτών στο Ιράν σε περίπτωση που οι δυνάμεις ασφαλείας χρησιμοποιήσουν βία εναντίον τους, καθώς το κύμα διαμαρτυριών για την εκτίναξη του πληθωρισμού κλιμακώνεται και αφήνει πίσω του νεκρούς.
Οι ταραχές συνιστούν τη σοβαρότερη εσωτερική πρόκληση για την ιρανική ηγεσία των τελευταίων ετών, την ώρα που η Τεχεράνη προειδοποιεί για αποσταθεροποίηση ολόκληρης της περιοχής.
«Είμαστε οπλισμένοι και έτοιμοι να δράσουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι η Ουάσινγκτον παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις.
Η ανάρτηση καταλήγει με τη φράση «ευχαριστώ για την προσοχή σας σε αυτό το ζήτημα», υπογραμμίζοντας το μήνυμα αποτροπής που επιχείρησε να στείλει προς την Τεχεράνη.
Υπενθυμίζεται ότι, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν πλήξει ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις τον Ιούνιο, συμμετέχοντας σε αεροπορική εκστρατεία του Ισραήλ που στόχευσε το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και τη στρατιωτική της ηγεσία.
Από την πλευρά του, ο ανώτατος Ιρανός αξιωματούχος, ο Αλί Λαριτζανί, απάντησε στις δηλώσεις Τραμπ προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε αμερικανική παρέμβαση σε εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν θα ισοδυναμούσε με αποσταθεροποίηση ολόκληρης της περιοχής. Το Ιράν στηρίζει ένοπλες ομάδες στον Λίβανο, το Ιράκ και την Υεμένη.
Οι δηλώσεις έγιναν την ώρα που τοπικός αξιωματούχος στο δυτικό Ιράν, όπου έχουν αναφερθεί αρκετοί θάνατοι, προειδοποιούσε μέσω κρατικών μέσων ότι κάθε αναταραχή ή παράνομη συγκέντρωση θα αντιμετωπιστεί «αποφασιστικά και χωρίς επιείκεια», πυροδοτώντας τον κίνδυνο κλιμάκωσης.
Οι δυνάμεις ασφαλείας πυροβολούν διαδηλωτές
Την ίδια ώρα, νέα βίντεο που επαλήθευσε το BBC τεκμηριώνουν τη χρήση πραγματικών πυρών από τις ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας εναντίον διαδηλωτών σε τουλάχιστον τρεις πόλεις της χώρας.
Σε ένα βίντεο, το οποίο μαγνητοσκοπήθηκε την Πέμπτη στη νότια πόλη Φάσα, διακρίνονται δύο αστυνομικοί να πυροβολούν προς την κατεύθυνση διαδηλωτών. Το υλικό έχει καταγραφεί σε κεντρικό δρόμο της πόλης και δείχνει τους αστυνομικούς να πυροβολούν συνολικά επτά φορές, χρησιμοποιώντας όπλα που μοιάζουν με επαναληπτικές καραμπίνες.
Πάνω από 700 χιλιόμετρα μακριά, στη δυτική πόλη Κουχντασίτ, το βρετανικό δίκτυο επαλήθευσε την Πέμπτη παρόμοιο βίντεο, στο οποίο φαίνεται ομάδα αστυνομικών να πυροβολεί επανειλημμένα.
Σε τρίτο βίντεο που αναρτήθηκε την Πέμπτη και το οποίο τραβήχτηκε στην πόλη Λορντεγκάν, φαίνεται πλήθος διαδηλωτών με καλυμμένα πρόσωπα έξω από κυβερνητικό κτίριο. Στο βάθος ακούγονται δύο ισχυρές εκρήξεις, ενώ ένας άνδρας φωνάζει: «Πυροβολούν».
Όπως σημειώνει το BBC, πραγματοποίησε αντίστροφες αναζητήσεις, οι οποίες δείχνουν ότι κανένα από τα συγκεκριμένα βίντεο δεν είχε εμφανιστεί στο διαδίκτυο πριν από αυτή την εβδομάδα.
Οι μεγαλύτερες διαδηλώσεις των τελευταίων τριών ετών
Οι διαδηλώσεις αυτής της εβδομάδας για την εκτόξευση του πληθωρισμού έχουν εξαπλωθεί σε ολόκληρο το Ιράν, με τις πιο αιματηρές συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και δυνάμεων ασφαλείας να σημειώνονται στις δυτικές επαρχίες.
Κρατικά και φιλοκυβερνητικά μέσα, καθώς και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κάνουν λόγο για τουλάχιστον έξι νεκρούς από την Τετάρτη, μεταξύ των οποίων και ένας άνδρας που, σύμφωνα με τις αρχές, ήταν μέλος της παραστρατιωτικής οργάνωσης Basij, η οποία συνδέεται με τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Το Ιράν έχει αντιμετωπίσει επανειλημμένα κύματα μαζικών διαμαρτυριών τις τελευταίες δεκαετίες, συχνά καταστέλλοντάς τα με αυστηρά μέτρα ασφαλείας και μαζικές συλλήψεις. Ωστόσο, τα σοβαρά οικονομικά προβλήματα ενδέχεται να καθιστούν τις αρχές πιο ευάλωτες αυτή τη φορά.
Οι τρέχουσες διαδηλώσεις είναι οι μεγαλύτερες εδώ και τρία χρόνια, από τις πανεθνικές κινητοποιήσεις που προκάλεσε ο θάνατος μιας νεαρής γυναίκας υπό κράτηση στα τέλη του 2022, οι οποίες παρέλυσαν τη χώρα για εβδομάδες, με οργανώσεις δικαιωμάτων να κάνουν λόγο για εκατοντάδες νεκρούς.
Βίντεο που επαληθεύτηκαν από το Reuters δείχνουν δεκάδες ανθρώπους συγκεντρωμένους μπροστά σε φλεγόμενο αστυνομικό τμήμα κατά τη διάρκεια της νύχτας, με πυροβολισμούς να ακούγονται κατά διαστήματα και το πλήθος να φωνάζει «ντροπή, ντροπή» προς τις αρχές.
Στη νότια πόλη Ζαχεντάν, όπου πλειοψηφεί η μειονότητα των Μπαλούχων, η οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων Hengaw ανέφερε ότι οι διαδηλωτές φώναζαν συνθήματα όπως «Θάνατος στον δικτάτορα».
Η Hengaw έχει καταγράψει μέχρι στιγμής 29 συλλήψεις, κυρίως στα δυτικά της χώρας, μεταξύ των οποίων 14 μέλη της κουρδικής μειονότητας. Η κρατική τηλεόραση μετέδωσε επίσης τη σύλληψη άγνωστου αριθμού ατόμων στην πόλη Κερμανσάχ, με την κατηγορία της κατασκευής μολότοφ και αυτοσχέδιων όπλων.
Οι θάνατοι που αναγνωρίζονται από επίσημα ή ημιεπίσημα ιρανικά μέσα σημειώθηκαν στις μικρές δυτικές πόλεις Λορντεγκάν και Κουχνταστ.
Η Hengaw ανέφερε επίσης ότι ένας άνδρας σκοτώθηκε στην επαρχία Φαρς στο κεντρικό Ιράν, κάτι που διαψεύστηκε από κρατικά ειδησεογραφικά μέσα.
Ο πρόεδρος του Ιράν αναγνωρίζει ευθύνες
Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιαν έχει υιοθετήσει πιο συμφιλιωτικό τόνο, δεσμευόμενος για διάλογο με τους επικεφαλής των διαδηλωτών σχετικά με την κρίση του κόστους ζωής, την ώρα που οργανώσεις δικαιωμάτων αναφέρουν ότι οι δυνάμεις ασφαλείας άνοιξαν πυρ κατά διαδηλωτών.
Μιλώντας την Πέμπτη, πριν από τις απειλές του Τραμπ, ο Πεζεσκιαν παραδέχθηκε ότι τα προβλήματα οφείλονται σε αποτυχίες των Αρχών.
«Εμείς φταίμε… Μην αναζητάτε ευθύνες στην Αμερική ή οπουδήποτε αλλού. Πρέπει να υπηρετούμε σωστά ώστε ο λαός να είναι ικανοποιημένος από εμάς… Εμείς οφείλουμε να βρούμε λύση σε αυτά τα προβλήματα», δήλωσε.
Η κυβέρνηση Πεζεσκιαν επιχειρεί πρόγραμμα οικονομικής απελευθέρωσης, ωστόσο ένα από τα μέτρα της – η απορρύθμιση μέρους της αγοράς συναλλάγματος – συνέβαλε στην απότομη πτώση της αξίας του ριάλ.
Η διολίσθηση του νομίσματος επιδείνωσε τον πληθωρισμό, ο οποίος, ακόμη και σύμφωνα με επίσημες εκτιμήσεις, παραμένει πάνω από το 36% από τον Μάρτιο, σε μια οικονομία που πλήττεται από τις δυτικές κυρώσεις.
«Ο αμερικανικός λαός πρέπει να γνωρίζει ότι ο Τραμπ ξεκίνησε αυτόν τον τυχοδιωκτισμό. Ας προσέχουν τους στρατιώτες τους», δήλωσε ο Λαριτζανί, επικεφαλής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν και κορυφαίος σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Jerusalem Post: Θα επέμβει η Δύση στο Ιράν;
Αυτή η έκρυθμη κατάσταση στο Ιράν έχει επαναληφθεί πολλές φορές τα τελευταία 25 χρόνια: οι φοιτητικές διαδηλώσεις του 1999-2000, το Κίνημα των Πράσινων το 2009-2010, οι οικονομικές διαμαρτυρίες 2017-2018, η εξέγερση για τις τιμές των καυσίμων το 2019, οι διαδηλώσεις για νερό και ψωμί το 2021 και, πιο δραματικά, το κίνημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» το 2022-2023 μετά τον θάνατο της Μάσα Αμινί.
Ωστόσο, κάθε φορά, η ίδια ερώτηση τίθεται σε Ουάσινγκτον, Ιερουσαλήμ και ευρωπαϊκές πρωτεύουσες: πώς να εκφράσουν την υποστήριξή τους στον διαμαρτυρόμενο λαό χωρίς να επικρατήσει καταστροφή;
Όπως αναφέρει η Jerusalem Post, αυτό το ζήτημα έχει τις ρίζες του στο στη συλλογική μνήμη των Ιρανών: την ανατροπή του πρωθυπουργού Μοχάμεντ Μοσαντέκ από την CIA το 1953.
Για τους Ιρανούς, δεν πρόκειται για ένα ιστορικό γεγονός, αλλά για μια τραυματική εμπειρία που επισκιάζει κάθε δυτική χειρονομία στήριξης.
Σημειώνεται ότι, ο Ομπάμα το 2009 επέλεξε την σιωπή. Ο Τραμπ, αντίθετα, δήλωσε ανοιχτή στήριξη προς τους διαδηλωτές κατά την πρώτη του θητεία, προκαλώντας διχασμό ως προς το όφελος αυτής της στάσης.
Ο Μπάιντεν το 2022 προχώρησε σε πιο έντονη δημόσια υποστήριξη, συνδυάζοντας δηλώσεις υπέρ των γυναικών με στοχευμένες κυρώσεις και ενίσχυση πρόσβασης στο Διαδίκτυο.
Για το Ισραήλ, η κατάσταση είναι ακόμη πιο λεπτή. Η αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη θα ήταν ευνοϊκή, αλλά οποιαδήποτε εμφανής εμπλοκή ενδέχεται να επιτρέψει στο καθεστώς να παρουσιάσει την εξέγερση ως ξένη συνωμοσία. Ο Νετανιάχου τόνισε ότι η αλλαγή πρέπει να προέλθει από το εσωτερικό του Ιράν, δείχνοντας κατανόηση για τα δεινά του λαού χωρίς να επεμβαίνει.
Συνεπώς, για να ενεργήσει η Δύση υπέρ των διαδηλωτών πρέπει να το κάνει έμμεσα και αθέατα. Και πώς θα μπορούσε να γίνει αυτό;
Η ανάλυση της Jerusalem Post αναφέρει ότι αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί μέσω οικονομικών πιέσεων, στοχευμένων κυρώσεων, τεχνικής υποστήριξης στους διαδηλωτές για πρόσβαση στο Διαδίκτυο, στοχευμένων κυρώσεων κατά μονάδων καταστολής όπως η Ισλαμική Φρουρά (IRGC), χωρίς στρατιωτική επέμβαση και μέσω υποστήριξης οργανισμών της ιρανικής διασποράς για χρηματοδότηση, νομική και ηθική βοήθεια.
