Η υπόθεση εξετάζεται μετά από αγωγή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο υποστηρίζει ότι η Επιτροπή παραβίασε τους δικούς της κανόνες αποδεσμεύοντας τη χρηματοδότηση πριν ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις για το κράτος δικαίου.
Οι ευρωβουλευτές κατηγορούν την Επιτροπή για πολιτική σκοπιμότητα, σημειώνοντας ότι η απόφαση ελήφθη την παραμονή σημαντικής συνόδου κορυφής, όπου η ΕΕ επιζητούσε τη συνεργασία του Ούγγρου πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν για την αποστολή βοήθειας στην Ουκρανία.
Η γνωμοδότηση της Γενικής Εισαγγελέα Tamara Capeta για την ακύρωση της απόφασης αναμένεται να καθοδηγήσει τους δικαστές στην τελική απόφαση, η οποία αναμένεται σε λίγους μήνες. Οι γενικοί εισαγγελείς παρέχουν νομική καθοδήγηση, χωρίς να λαμβάνουν οι ίδιοι αποφάσεις.
Η γνωμοδότηση έρχεται σε πολιτικά ευαίσθητη στιγμή για τον Όρμπαν, καθώς οι δημοσκοπήσεις δείχνουν επιστροφή της δημοτικότητάς του ενόψει των εκλογών του Απριλίου στην Ουγγαρία. Διπλωμάτες της ΕΕ παραδέχονται ότι η Επιτροπή απέφυγε μέχρι τώρα αυστηρές ενέργειες κατά της Βουδαπέστης, φοβούμενη ότι οποιαδήποτε πίεση θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως υλικό προεκλογικής εκστρατείας.
Σε δήλωσή της προς το Poltico, η Επιτροπή τόνισε ότι η απόφαση βασίστηκε σε «διεξοδική αξιολόγηση» των ουγγρικών μεταρρυθμίσεων για την αντιμετώπιση των ελλείψεων στη δικαστική ανεξαρτησία.
Ωστόσο, η γνωμοδότηση του Capeta αναφέρει ότι η Επιτροπή εφάρμοσε «λανθασμένα» τις δικές της απαιτήσεις, παραλείποντας να αξιολογήσει σωστά την ανεξαρτησία του Ουγγρικού Ανωτάτου Δικαστηρίου και του Συνταγματικού Δικαστηρίου, ενώ έλλειπε διαφάνεια σχετικά με την απόφαση αποδέσμευσης των κεφαλαίων.
Ο Ρενέ Ρεπάσι, Γερμανός ευρωβουλευτής και καθηγητής δικαίου της ΕΕ, δήλωσε ότι η ακύρωση της απόφασης θα σήμαινε ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να ζητήσει επιστροφή των χρημάτων ή να μειώσει μελλοντικές εκταμιεύσεις κατά το ίδιο ποσό. Οι τελικές αποφάσεις του Δικαστηρίου θα δημιουργήσουν προηγούμενο για το εύρος της διακριτικής ευχέρειας της Επιτροπής στην αξιολόγηση παραβιάσεων του κράτους δικαίου, ιδίως σύμφωνα με τον Κανονισμό περί Κοινών Διατάξεων.
Ο ευρωβουλευτής Ντάνιελ Φρόιντ τόνισε ότι τα κεφάλαια της ΕΕ πρέπει να εκταμιεύονται μόνο όταν ο παραλήπτης τηρεί τις ευρωπαϊκές αξίες και το κράτος δικαίου, ενώ η Επιτροπή δεν πρέπει να επιτρέπει να χειραγωγείται από αυταρχικούς ηγέτες όπως ο Όρμπαν.
