Παρόλο που τα ακροδεξιά κόμματα αρχίζουν συσσωρεύονται ακόμα και εδώ στην Ελλάδα, την θεραπαινίδα του διαμαρτυρόμενου αριστερισμού, το χαμηλό επίπεδο ενός διπλώματος είναι το στοιχείο που οδηγεί σ’ αυτή τη στροφή της νεολαίας.
Από τη μια υπάρχουν οι νικητές του σχολικού συστήματος που κατακτούν την συνείδηση της αξίας τους και αισθάνονται νομιμοποιημένοι, διαθέτουν φιλελεύθερες ιδέες και αριστερίζουσες αποκλίσεις, και από την άλλη υπάρχουν «οι νικημένοι που νιώθουν νικημένοι και αποδιοπομπαίοι, κινούνται στα λαϊκίστικα κόμματα και απεχθάνονται τις ελίτ. Αυτές τις διαφορές τις καταδεικνύει περίτρανα το διεθνές εξεταστικό αξιολογικό σύστημα (Pisa), κάτι που αντιπαθούν οι εκπαιδευτικοί καθώς θέτει σε αμφισβήτηση τις ικανότητές τους.
Ακόμη πιο επιβαρυντικό είναι, ότι η κοινωνική προέλευση σκάβει τις ανισότητες σε κάθε εκπαιδευτικό επίπεδο. Το 1\3 των παιδιών της εργατικής τάξης παίρνει ένα χαρτί από ένα ασθενές τεχνικό λύκειο και τα 2\3 των παιδιών της μεσαίας τάξης προχωρούν με μεγαλύτερη ασφάλεια. Στις περιζήτητες σχολές, εισέρχονται συνήθως παιδιά των εύπορων τάξεων, που έχον εξασφαλίσει πανάκριβα φροντιστήρια ή έχουν ήδη γίνει δεκτά σε πανάκριβες σχολές του εξωτερικού. Ιεραρχίες υπάρχουν ακόμα και στο γενικό λύκειο. Η ειδικότητα των μαθηματικών που τουλάχιστον στο εξωτερικό θεωρείται ελιτίστικη, διαθέτει μεγάλο αριθμό φοιτητών από εύπορες οικογένειες.
Οι ανισότητες που προαναφέραμε ενισχύονται από τις στρατηγικές που διαθέτουν οι γονείς οι οποίοι κατέχουν τους κωδικούς επιλογής της καλύτερης σχολής. Τα παιδιά που η διαδρομή τους είναι πιο χαοτική, οδηγούνται σε μια σχέση «απόστασης και εναντίωσης» απέναντι στο σχολείο. Ακολουθούν μια πορεία με εμπόδια, με απουσίες, καταστάσεις που δύσκολα βιώνονται. Ήδη κυκλοφορεί η ιδέα της «επανάληψης της τάξης» καθώς πολλά παιδιά τελειώνουν το σχολείο, χωρίς να γνωρίζουν επαρκώς γραφή και αριθμητική. Αυτό αποτελεί μια σχολική λογική, που λίγες λαϊκές οικογένειες κατανοούν και οι οποίες αντιμετωπίζουν το σχολείο, σαν το πυκνό και αδιαπέραστο όριο ενός κοινωνικού κόσμου που υποπτεύονται πως κινείται με αδιαφανείς κανόνες.
Η δυσφορία μεγαλώνει στους νικημένους του σχολικού συστήματος, καθώς σήμερα η κοινωνική θέση κάποιου συσχετίζεται με σχολική επιτυχία και σωστό δίπλωμα. Αυτή η δυσαρέσκεια κυριαρχεί πλέον και σε ένα μέρος της μεσαίας τάξης που πιέζεται για επιμήκυνση σπουδών οι οποίες σήμερα δυστυχώς δεν αποφέρουν όπως παλαιότερα τους καρπούς της επιτυχίας.
Οι γενιές της σχολικής μαζικοποίησης αποτελούν πλέον γενιές μιας ενδημικής ανεργίας που οδηγεί σε αντίσταση ενάντια στις υπεσχημένες αξίες. Αυτό καταλήγει να επηρεάζει και τους διδάσκοντες των οποίων η εξουσία και η γνώση αμφισβητούνται. Και έτσι η σχολική κοινότητα οδηγείται σε μια δυσπιστία απέναντι στους ιθύνοντες της συγκεκριμένης κουλτούρας. Είναι λυπηρό ότι κανένα από τα λαϊκίστικα κόμματα δεν προσέρχεται με θετικές προτάσεις για όλα τα παραπάνω. Δεν θα έπρεπε άραγε να φτιάξουμε ένα σχολείο μη νικημένων.
Ο κ. Κρίτων Χριστιανόπουλος MD Ψυχίατρος – Παιδοψυχίατρος
