Ζούμε σε μια εποχή ταχύτατων αλλαγών, ραγδαίων κοινωνικών ανακατατάξεων και ασύγκριτων ταχυτήτων διάδοσης πληροφοριών. Στο κέντρο αυτών των αλλαγών βρίσκονται οι νέοι και η πρόσκληση να δημιουργήσουν και να ενταχθούν οργανικά μέσα σε έναν κόσμο που έχει αφθονία ευκαιριών, αλλά και πολλές προκλήσεις.
Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, η Εκκλησία δεν πρέπει να αναπαύεται αμέριμνα. Αντίθετα, έχει χρέος να σταθεί δίπλα στους νέους και να λειτουργεί ως φωνή αλήθειας και αγάπης, ελπίδας και ουσιαστικής συμπαράστασης. Οι σημερινοί νέοι αναζητούν νόημα ύπαρξης, ουσιώδη τρόπο ζωής, αυθεντικότητα και ουσιαστικές συνδέσεις. Γι’ αυτούς, τα κενά λόγια, οι βερμπαλισμοί και ο ανούσιος διδακτισμός όπως και οι θεσμοί οι οποίοι βρίσκονται σε βαθιά κρίση, τους κάνουν να δυσπιστούν, τους απογοητεύουν, τους απομακρύνουν από μορφές συλλογικής κοινωνικής δράσης με αποτέλεσμα τον αναχωρητισμό σε μια περίκλειστη εικονική πραγματικότητα και την περιθωριοποίηση. Αλλά υπάρχει κάτι περισσότερο που μπορεί να προσφέρει η Εκκλησία: μια ζωντανή σχέση με τον Χριστό. Και ο Χριστός δεν περιορίζεται σε ποικιλίες και μορφές ή τύπους, αλλά απευθύνεται προσωπικά σε κάθε άτομο, ανεξαρτήτως ηλικίας.
Μπορούμε να κατανοήσουμε μια ζωντανή πραγματικότητα στο παρόν μέσα από το πλαίσιο της παράδοσης που δεν πρέπει να περιορίζεται στη σφαίρα της μνήμης του παρελθόντος. Άλλωστε καθετί παραδοσιακό δεν είναι απλώς τα κατάλοιπα περασμένων μορφών ζωής, δεν είναι το παρελθόν ως κάτι τελειωμένο, ξεπερασμένο ή ανασχετικό. Κάθε ιστορική, παραδοσιακή και πολιτιστική βίωση περικλείει μέσα της δυο μορφές: την επιβίωση και την αναβίωση. Η πρώτη, ως άμεση και καθολική ιστορική μνήμη, έχει οργανικό χαρακτήρα μέσα σε όλες τις ανθρώπινες κοινωνίες και από ψυχική και πνευματική άποψη είναι κατ’ εξοχήν κοινωνικοπλαστική δύναμη. Η δεύτερη, η αναβίωση, είναι έμμεση μορφή ιστορικής μνήμης, συνειδητό ξαναζωντάνεμα, που γίνεται με αφετηρία να εξιδανικεύσουμε το παλιό και να το υψώσουμε σε κανόνα ζωής. Η επιβίωση είναι άμεση μετάγγιση των μορφών ζωής από γενιά σε γενιά. Με την επιβίωση το χθες ζει οργανικά μετουσιωμένο μέσα στο σήμερα. Με την αναβίωση το παλιό υψώνεται σε πρότυπο και με τη μιμητική υποβολή του προσπαθεί να διεισδύσει στη νέα ζωή, για να την επηρεάσει καθοδηγητικά και εξυψωτικά. Και οι δύο μορφές πάντως πρέπει να βρίσκονται σε οργανική λειτουργία για τη διαμόρφωση της ιστορικής συνείδησης και της πολιτιστικής μας ταυτότητας και διάρκειας.
Η λατρευτική ζωή, η κατήχηση, ο εθελοντισμός και η φιλανθρωπία μπορούν να ανοίξουν χώρους για σημαντική συμμετοχή και έκφραση. Αν οι νέοι μπορούν να αισθανθούν ότι η Εκκλησία τους ακούει, τους σέβεται και τους εμπιστεύεται, μπορούν να δημιουργήσουν μια πραγματική, δημιουργική σύνδεση με την Εκκλησία. Και η θέση της Εκκλησίας στο διαδίκτυο έχει σημασία επίσης. Τα κοινωνικά μέσα, το διαδίκτυο και τα νέα εργαλεία και τεχνολογίες είναι πλέον ο κύριος χώρος συγκέντρωσης για τους νέους. Εκεί η εκκλησιαστική διακονία πρέπει να είναι κατανοητή, ουσιαστική και ενημερωτική, χωρίς να αλλοιώνει το βάθος και την αλήθεια του Ευαγγελίου. Όχι ως απάντηση σε μια κατηγορία αλλά ως πρόσκληση για διάλογο και εμπειρία ζωής.
Η Εκκλησία πάντα πορεύθηκε με τους νέους. Οι Άγιοι της Ορθοδοξίας, πολλοί εκ των οποίων έζησαν και αγίασαν σε νεαρή ηλικία, είναι οι ζωντανές απεικονίσεις του θάρρους, της ελευθερίας και της αγάπης. Οι νέες ψυχές ακούν το μήνυμα της Εκκλησίας όχι του φόβου, αλλά της ελπίδας, όχι του περιορισμού αλλά της πληρότητας.
Οι νέοι σήμερα περισσότερο από ποτέ χρειάζονται να ξέρουν ότι δεν είναι μόνοι. Η Εκκλησία μπορεί και πρέπει να είναι το σπίτι τους, ο τόπος όπου διαπαιδαγωγούνται, υποβάλλουν ερωτήσεις, αναζητούν και, τελικά, βρίσκουν το φως της αλήθειας.
*Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κίτρους, Κατερίνης και Πλαταμώνος κ. Γεώργιος είναι Καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
