Η έκθεση φωτίζει το έργο των Αδελφών Μανάκια, πρωτοπόρων φωτογράφων και κινηματογραφιστών από την Αβδέλλα Γρεβενών, οι οποίοι κατέγραψαν με τον φακό τους την καθημερινότητα, τα πρόσωπα και τις μεγάλες κοινωνικές και ιστορικές αλλαγές των Βαλκανίων στις αρχές του 20ού αιώνα. Μέσα από τις φωτογραφίες τους αναδύεται ένας ολόκληρος κόσμος ανθρώπων, τόπων και στιγμών που διαμορφώνουν τη μνήμη μιας εποχής.
Αναφερόμενος στη σημασία της παρουσίασης της έκθεσης στην Ξάνθη, ο Διευθυντής του Ιδρύματος Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης Ανδρέας Ματζάκος σημειώνει:
Αποτελεί σημαντικό γεγονός το ότι μια έκθεση φωτογραφιών των πρωτοπόρων φωτογράφων Αδελφών Μανάκια έρχεται στην Ξάνθη ως αποτέλεσμα της συνεργασίας του Ιδρύματος Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα και της Νεότερης Ιστορίας της Μακεδονίας και του Ιδρύματος Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης. Οι Αδελφοί Μανάκια απαθανάτισαν μια κρίσιμη καμπή στην ιστορία του 20ου αιώνα που ήταν η διάλυση αυτοκρατοριών και η δημιουργία εθνών-κρατών. Την έκθεση αυτή έχει την ευκαιρία το κοινό της Ξάνθης να επισκεφθεί στην πόλη του.
Η έκθεση του ΙΜΜΑ από το 2023 ταξιδεύει σε πολλές πόλεις της Ελλάδας, ενώ έχει παρουσιαστεί και στην Πρίστινα, δημιουργώντας νέες συνεργασίες και ανοίγοντας έναν διάλογο με διαφορετικά κοινά.
Όπως επισημαίνει η Διευθύντρια του ΙΜΜΑ Αθηνά Παυλίδου: Η έκθεση «Γιάννης και Μίλτος Μανάκια. Τα πρόσωπα πίσω από τον φακό» αποτελεί μία από τις πιο επιτυχημένες εκθέσεις του ΙΜΜΑ και έχει αναδειχθεί σε ένα σημαντικό εργαλείο εξωστρέφειας, ανάπτυξης κοινού και δημιουργίας ουσιαστικών συνεργασιών με άλλους πολιτιστικούς φορείς. Τα τελευταία
τρία χρόνια η έκθεση έχει ταξιδέψει σε πολλές πόλεις της Ελλάδας, όπως τα Γρεβενά, η Λάρισα, η Φλώρινα, η Καστοριά και η Πάτρα, καθώς και στο εξωτερικό, με σταθμό την Πρίστινα. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιοδείας είχαμε την ευκαιρία να συναντήσουμε και να γνωρίσουμε νέο κοινό, να ανοίξουμε έναν γόνιμο διάλογο γύρω από το πλούσιο έργο των Αδελφών Μανάκια και να συνεργαστούμε στενά με μουσεία, πολιτιστικούς φορείς και επαγγελματίες του χώρου, δημιουργώντας νέες συνέργειες. Ιδιαίτερη χαρά μας δίνει το γεγονός ότι ο επόμενος σταθμός της έκθεσης είναι στην Ξάνθη στο Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης, ένας φορέας με τον οποίο έχουμε ήδη ξεκινήσει μια πολυεπίπεδη και ιδιαίτερα δημιουργική συνεργασία.
Από την πλευρά της επιστημονικής επιμέλειας, η Σταυρούλα Μαυρογένη, Καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και Διευθύντρια του Κέντρου Έρευνας Μακεδονικής Ιστορίας και Τεκμηρίωσης του ΙΜΜΑ, τονίζει τη σημασία του έργου των Αδελφών Μανάκια για την κατανόηση της ιστορίας και της κοινωνίας των Βαλκανίων:
Η έκθεση «Γιάννης και Μίλτος Μανάκια. Τα πρόσωπα πίσω από τον φακό» αναδεικνύει το έργο και τη συμβολή δύο εμβληματικών μορφών της πρώιμης βαλκανικής φωτογραφίας και κινηματογραφίας. Μέσα από τον φακό τους κατέγραψαν την καθημερινότητα, τα πρόσωπα και τις κοινωνικές συνθήκες μιας εποχής έντονων ιστορικών μεταβολών στα Βαλκάνια, δημιουργώντας ένα πολύτιμο οπτικό αρχείο με σημαντική ιστορική και κοινωνιολογική αξία. Το έργο τους ξεπερνά τα όρια της καλλιτεχνικής δημιουργίας και λειτουργεί ως γέφυρα πολιτιστικής μνήμης και επικοινωνίας, αναδεικνύοντας τον ρόλο
της τέχνης ως φορέα πολιτιστικής διπλωματίας και ως μέσο κατανόησης μεταξύ λαών.
Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος του Συλλόγου Φίλων του ΙΘΤΠ, Νίκος Κοσμίδης, με καταγωγή από τα Γρεβενά, σημειώνει:
Είναι ιδιαίτερη χαρά η υποδοχή της έκθεσης στην Ξάνθη, που δημιουργεί έναν διάλογο ανάμεσα στη Μακεδονία και τη Θράκη μέσα από το έργο των Αδελφών Μανάκια. Ως Γρεβενιώτης στην καταγωγή, με τη γιαγιά μου από τη
Σαμαρίνα, και με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη φωτογραφία ως ιστορικό τεκμήριο, πιάνοντας τις φωτογραφίες αισθάνθηκα πως κρατούσα ένα κομμάτι της ιστορίας των προγόνων μου. Είχα ακούσει για τη γνωριμία του
προπάππου μου Αθανασίου Τζιότζορα με τους Αδελφούς Μανάκια, από τους οποίους είχε αγοράσει τη φωτογραφία από την κηδεία του Μητροπολίτη Γρεβενών Αιμιλιανού, την οποία αργότερα ο παππούς μου, δάσκαλος Νικόλαος Κοσμίδης, δώρισε στη Μητρόπολη Γρεβενών.
Η παρουσίαση της έκθεσης στη Θράκη συνεχίζει τη συνεργασία με το Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα, η οποία ξεκίνησε το περασμένο φθινόπωρο με τη φιλοξενία στη Θεσσαλονίκη της έκθεσης «Χώροι Μνήμης, Τόποι Μαρτυρίου»,
που υλοποιήθηκε σε συνεργασία με το πρόγραμμα Δράσεις Ιστορίας Μνήμης Πολιτισμού και με την υποστήριξη του ΙΘΤΠ.
Τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν με ελεύθερη είσοδο για το κοινό.
Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 2 Απριλίου 2026 και θα είναι επισκέψιμη από το κοινό, ενώ σχολεία μπορούν να την επισκεφθούν στο πλαίσιο εκπαιδευτικών δράσεων κατόπιν συνεννόησης.
Επισκέψεις:
Δευτέρα έως Παρασκευή 09:00–13:00 (κατόπιν ραντεβού) / 17:00–21:00
Τηλ. επικοινωνίας:
25410 29282 (Δευτέρα έως Παρασκευή 09:00–13:00)
