Το ΕΒΕΠ, που παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, επισημαίνει ότι ιστορικά οι πολεμικές εντάσεις στην περιοχή έχουν επιφέρει μείωση του παγκόσμιου ΑΕΠ από -0,2% έως και -1%, αύξηση του πληθωρισμού κατά περίπου 1%, ενίσχυση των επιτοκίων και κάμψη των επενδύσεων λόγω αποφυγής ρίσκου. Καθοριστικός παράγοντας, σύμφωνα με την ανάλυση, είναι η διάρκεια και η γεωγραφική διασπορά της σύρραξης.
Οι επιπτώσεις ανά τομέα
Μια ανάλυση των επιπτώσεων ανά τομείς είναι η ακόλουθη:
1. Ενεργειακή ασφάλεια και τιμές πετρελαίου.
Η αβεβαιότητα στον Περσικό Κόλπο δημιουργεί συνθήκες απότομης αύξησης τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, με πιθανή βραχυπρόθεσμη τιμή άνω των 80 δολαρίων ανά βαρέλι. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η απειλή για τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται, περίπου, το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου. Μια τέτοια εξέλιξη θα επιβάρυνε το κόστος καυσίμων για μεταφορές, παραγωγή και θέρμανση, ειδικά σε Ευρώπη και Ασία, επαναφέροντας ισχυρές πληθωριστικές πιέσεις.
2. Εμπόριο και ναυτιλία
Οι ναυτιλιακές καθυστερήσεις ή ακόμη και αποκλεισμοί στον Περσικό Κόλπο, καθώς και οι επιθέσεις εμπορικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα, αυξάνουν ναύλα, ασφάλιστρα και κόστη logistics. Οι εισαγωγές πρώτων υλών, σιτηρών και πετροχημικών επηρεάζονται άμεσα, ενώ η ελληνική ναυτιλία αντιμετωπίζει αυξημένα λειτουργικά και ασφαλιστικά κόστη.
3. Χρηματοπιστωτικές αγορές
Οι αγορές αντιδρούν με πτώση μετοχών, κυρίως σε κλάδους υψηλής ενεργειακής έντασης, άνοδο του χρυσού και του δολαρίου ως «ασφαλή καταφύγια» και πιέσεις στα νομίσματα των αναδυόμενων οικονομιών.
4. Τοπική και περιφερειακή οικονομία
Η γεωπολιτική ένταση οδηγεί σε πτώση επενδύσεων, μείωση τουριστικών ροών και εξαγωγών, πιθανή αντίστροφη μετανάστευση, περιορισμό ροών πετρελαίου και αυξημένο κόστος για στρατιωτική επιτήρηση.
Οι 5 σημαντικότερες επιπτώσεις για την Ελλάδα
Σύμφωνα με τον κ. Κορκίδη, οι βασικοί τομείς που θα επηρεαστούν περισσότερο στην Ελλάδα είναι ο τουρισμός, η ναυτιλία, το εμπόριο, το ενεργειακό κόστος και η γεωπολιτική σταθερότητα.
1. Πλήγμα στον τουρισμό της Ανατολικής Μεσογείου
Η Ελλάδα ενδέχεται να θεωρηθεί «γειτονική ζώνη αστάθειας», ιδιαίτερα από επισκέπτες εκτός ΕΕ, κυρίως από ΗΠΑ και Ασία. Πιθανές ακυρώσεις κρουαζιέρων και πακέτων πολυπροορισμών (Ελλάδα-Τουρκία-Ισραήλ-Αίγυπτος), αυξημένα ασφαλιστικά κόστη και επιβάρυνση της τουριστικής εικόνας μπορεί να περιορίσουν τις κρατήσεις, ιδίως σε νησιά της Ανατολικής Μεσογείου.
2. Επιβάρυνση της ελληνικής ναυτιλίας
Ενδεχόμενες εμπλοκές στα Στενά του Ορμούζ και στην Ερυθρά Θάλασσα οδηγούν σε αύξηση ναύλων και ασφαλίστρων, αναδρομολόγηση πλοίων μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας και καθυστερήσεις στις παραδόσεις. Οι ελληνόκτητες εταιρείες θα δουν αύξηση λειτουργικού κόστους και πιθανές πιέσεις στις ναυλώσεις.
3. Διατάραξη εμπορίου και εισαγωγών
Καθυστερήσεις εμπορευμάτων από την Ασία μέσω Σουέζ επηρεάζουν την εφοδιαστική αλυσίδα, τη μεταποίηση και το λιανεμπόριο. Το κόστος εισαγωγών σε ενέργεια, πρώτες ύλες και τεχνολογικά προϊόντα αυξάνεται, ενώ ενισχύεται η αβεβαιότητα για εξαγωγές προς χώρες της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής.
4. Ενεργειακή αναστάτωση και κόστος καυσίμων
Η αύξηση τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου επηρεάζει άμεσα μεταφορές (οδικές, ακτοπλοϊκές, αεροπορικές), κόστος παραγωγής και τιμές ηλεκτρικής ενέργειας. Η επιβάρυνση του πληθωρισμού θα είναι αισθητή κυρίως σε τρόφιμα και ενέργεια, δεδομένης της εξάρτησης της χώρας από εισαγωγές.
5. Γεωπολιτική και διπλωματική πίεση
Η Ελλάδα καλείται να διατηρήσει ισορροπία μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και αραβικών χωρών, ενισχύοντας ταυτόχρονα τον ρόλο της ως ενεργειακού και γεωπολιτικού κόμβου στην Ανατολική Μεσόγειο (LNG, αγωγοί). Δεν αποκλείεται αύξηση στρατιωτικής επιτήρησης σε Αιγαίο και Κύπρο.
