Την ίδια ώρα, οι ΗΠΑ εξετάζουν την αντίδρασή τους και ο πρόεδρος Τραμπ κλιμακώνει τη ρητορική και την πίεση προς την Τεχεράνη, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης.
Συγκεκριμένα, εντείνοντας τις απειλές στρατιωτικής δράσης, ο Τραμπ ανακοίνωσε αργά τη Δευτέρα ότι κάθε χώρα που διατηρεί εμπορικές συναλλαγές με το Ιράν, έναν από τους μεγάλους παραγωγούς πετρελαίου, θα αντιμετωπίσει νέο δασμό 25% στις εξαγωγές της προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Η εντολή αυτή είναι τελική και αμετάκλητη», δήλωσε ο Τραμπ σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χωρίς να δώσει περαιτέρω διευκρινίσεις σχετικά με τη νομική βάση επιβολής των δασμών ή αν αυτοί θα στοχεύουν όλους τους εμπορικούς εταίρους του Ιράν. Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.
Η μόνιμη αντιπροσωπεία του Ιράν στα Ηνωμένα Έθνη στη Νέα Υόρκη αρνήθηκε να σχολιάσει την ανακοίνωση Τραμπ. Το Ιράν, που ήδη τελεί υπό αυστηρές αμερικανικές κυρώσεις, εξάγει μεγάλο μέρος του πετρελαίου του στην Κίνα, ενώ μεταξύ των βασικών εμπορικών του εταίρων συγκαταλέγονται επίσης η Τουρκία, το Ιράκ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Ινδία.
Από την πλευρά της, η κινεζική πρεσβεία στην Ουάσινγκτον επέκρινε την προσέγγιση του Τραμπ, δηλώνοντας ότι η Κίνα θα λάβει «όλα τα απαραίτητα μέτρα» για να διασφαλίσει τα συμφέροντά της και ότι αντιτίθεται σε «κάθε παράνομη μονομερή κύρωση και στην εξωεδαφική δικαιοδοσία».
Ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει την ηγεσία του Ιράν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επιτεθούν εάν οι δυνάμεις ασφαλείας ανοίξουν πυρ εναντίον διαδηλωτών. Την Κυριακή δήλωσε ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να συναντηθούν με Ιρανούς αξιωματούχους και ότι βρίσκεται σε επαφή με την ιρανική αντιπολίτευση.
Υπενθυμίζεται ότι, η ιρανική ηγεσία, με τη περιφερειακή της επιρροή σημαντικά μειωμένη, βρίσκεται αντιμέτωπη με σφοδρές διαδηλώσεις που ξεκίνησαν από διαμαρτυρίες για τη δεινή οικονομική κατάσταση και εξελίχθηκαν σε ανοιχτές εκκλήσεις για την ανατροπή του βαθιά εδραιωμένου θεοκρατικού καθεστώτος.
Η οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων HRANA, με έδρα τις ΗΠΑ, ανέφερε ότι έως αργά τη Δευτέρα είχε επιβεβαιώσει τον θάνατο 646 ανθρώπων, μεταξύ των οποίων 505 διαδηλωτές, 113 μέλη του στρατού και των δυνάμεων ασφαλείας και επτά περαστικοί, ενώ διερευνούσε άλλους 579 αναφερόμενους θανάτους.
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, από την έναρξη των διαδηλώσεων στις 28 Δεκεμβρίου έχουν συλληφθεί 10.721 άτομα. Το Reuters δεν ήταν σε θέση να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα τα στοιχεία.
Η HRANA ανέφερε επίσης ότι έλαβε τη Δευτέρα αναφορές και βίντεο από το νεκροταφείο Μπεχεστ-ε Ζάχρα στην Τεχεράνη, όπου συγγενείς θυμάτων «συγκεντρώθηκαν στους τάφους και φώναζαν συνθήματα διαμαρτυρίας».
Παρότι οι αεροπορικές επιδρομές συγκαταλέγονται μεταξύ των επιλογών που έχει στη διάθεσή του ο Τραμπ, «η διπλωματία είναι πάντα η πρώτη επιλογή για τον πρόεδρο», δήλωσε τη Δευτέρα στους δημοσιογράφους η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λίβιτ.
«Αυτά που ακούγονται δημόσια από το ιρανικό καθεστώς διαφέρουν αρκετά από τα μηνύματα που λαμβάνει κατ’ ιδίαν η κυβέρνηση, και νομίζω ότι ο πρόεδρος έχει ενδιαφέρον να τα διερευνήσει», πρόσθεσε.
BBC: Συγκλονιστικές μαρτυρίες Ιρανών διαδηλωτών - «Απλώς συνέχιζαν να σκοτώνουν»
«Το είδα με τα ίδια μου τα μάτια – πυροβολούσαν ευθέως μέσα στα μπλοκ των διαδηλωτών και οι άνθρωποι έπεφταν νεκροί εκεί που στέκονταν».
Η φωνή του Ομίντ έτρεμε καθώς μιλούσε, φοβούμενος μήπως εντοπιστεί. Το να σπάσει κανείς το τείχος της σιωπής ανάμεσα στο Ιράν και τον υπόλοιπο κόσμο απαιτεί τεράστιο θάρρος, δεδομένου του κινδύνου αντιποίνων από τις αρχές.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του BBC, o Ομίντ, στις αρχές της τέταρτης δεκαετίας της ζωής του και με το όνομα να έχει αλλάξει για λόγους ασφαλείας, συμμετείχε τις τελευταίες ημέρες σε διαδηλώσεις στους δρόμους μιας μικρής πόλης στη νότια περιοχή του Ιράν, διαμαρτυρόμενος για την επιδεινούμενη οικονομική δυσπραγία.
Όπως είπε, οι δυνάμεις ασφαλείας άνοιξαν πυρ εναντίον άοπλων διαδηλωτών στην πόλη του, χρησιμοποιώντας αυτόματα όπλα τύπου Καλάσνικοφ.
«Αγωνιζόμαστε απέναντι σε ένα βάναυσο καθεστώς με άδεια χέρια», ανέφερε.
Μια νεαρή γυναίκα από την Τεχεράνη περιέγραψε την περασμένη Πέμπτη ως «ημέρα της Κρίσεως».
«Ακόμη και απομακρυσμένες γειτονιές της Τεχεράνης ήταν γεμάτες διαδηλωτές – μέρη που δεν θα το πίστευες», είπε.
«Όμως την Παρασκευή, οι δυνάμεις ασφαλείας μόνο σκότωναν και σκότωναν και σκότωναν. Βλέποντάς το με τα ίδια μου τα μάτια αρρώστησα τόσο πολύ που έχασα εντελώς το ηθικό μου. Η Παρασκευή ήταν μια αιματηρή μέρα».
Όπως ανέφερε, μετά τις δολοφονίες της Παρασκευής, ο κόσμος φοβόταν να βγει στους δρόμους και πολλοί πλέον φώναζαν συνθήματα μέσα από σοκάκια και από τα σπίτια τους.
Η Τεχεράνη έμοιαζε με πεδίο μάχης, είπε, με διαδηλωτές και δυνάμεις ασφαλείας να παίρνουν θέσεις και να καλύπτονται στους δρόμους.
Ωστόσο, πρόσθεσε: «Στον πόλεμο και οι δύο πλευρές έχουν όπλα. Εδώ, ο κόσμος μόνο φωνάζει συνθήματα και σκοτώνεται. Είναι ένας πόλεμος μονόπλευρος».
Αναφορές για συνθήματα διαμαρτυρίας από οικογένειες θυμάτων
Την ίδια ώρα, το Ιράν, που δεν έχει δώσει επίσημο απολογισμό νεκρών, αποδίδει την αιματοχυσία σε αμερικανική παρέμβαση και σε αυτό που χαρακτηρίζει τρομοκράτες με στήριξη από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης εστιάζουν στους θανάτους μελών των δυνάμεων ασφαλείας.
Όπως αναφέρει το πρακτορείο Reuters, η ροή πληροφοριών από την Ισλαμική Δημοκρατία έχει παρεμποδιστεί από τη διακοπή του διαδικτύου από την Πέμπτη, αν και ορισμένοι Ιρανοί εξακολουθούν να έχουν πρόσβαση μέσω της δορυφορικής υπηρεσίας Starlink του Ίλον Μασκ, σύμφωνα με τρεις πηγές εντός της χώρας.
Το υπουργείο Πληροφοριών του Ιράν ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι συνέλαβε «τρομοκρατικές» ομάδες υπεύθυνες για ενέργειες όπως τη δολοφονία παραστρατιωτικών εθελοντών πιστών στο καθεστώς, τον εμπρησμό τζαμιών και επιθέσεις σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις, σύμφωνα με ανακοίνωση που μετέδωσαν τα κρατικά μέσα.
Ο Τραμπ δήλωσε την Κυριακή ότι το Ιράν επικοινώνησε για διαπραγματεύσεις σχετικά με το αμφιλεγόμενο πυρηνικό του πρόγραμμα. Το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες βομβάρδισαν ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις σε έναν πόλεμο 12 ημερών τον Ιούνιο.
«Δρομολογείται μια συνάντηση, αλλά ενδέχεται να χρειαστεί να δράσουμε λόγω όσων συμβαίνουν πριν από αυτή», δήλωσε στους δημοσιογράφους στο Air Force One.
Οι επιλογές των ΗΠΑ μπορεί να περιλαμβάνουν κυβερνοεπιθέσεις και στρατιωτικά πλήγματα
Ταυτόχρονα, ο Τραμπ επρόκειτο να συναντηθεί την Τρίτη με ανώτερους συμβούλους του για να συζητήσει τις επιλογές των ΗΠΑ έναντι του Ιράν, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο.
Η Wall Street Journal ανέφερε ότι μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται στρατιωτικά πλήγματα, η χρήση μυστικών κυβερνοόπλων, η διεύρυνση των κυρώσεων και η παροχή διαδικτυακής υποστήριξης σε αντικυβερνητικές πηγές.
Η στοχοποίηση στρατιωτικών εγκαταστάσεων θα ήταν ιδιαίτερα επικίνδυνη, καθώς ορισμένες βρίσκονται σε πυκνοκατοικημένες περιοχές.
Σε συνέντευξή του στο CBS News, ο Ρεζά Παχλαβί, γιος του τελευταίου σάχη του Ιράν που ζει εξόριστος στις ΗΠΑ, κάλεσε τον Τραμπ να παρέμβει «το συντομότερο».
«Νομίζω ότι ο πρόεδρος πρέπει να λάβει μια απόφαση σχετικά σύντομα», δήλωσε ο Παχλαβί, ο οποίος έχει καλέσει τους Ιρανούς να διαδηλώσουν και έχει παρουσιαστεί ως μεταβατικός ηγέτης της χώρας.
Ο Καλιμπάφ προειδοποίησε την Ουάσινγκτον να μην προχωρήσει σε «λανθασμένο υπολογισμό».
Ωστόσο, η Τεχεράνη εξακολουθεί να ανακάμπτει από τον περσινό πόλεμο, ενώ η περιφερειακή της επιρροή έχει αποδυναμωθεί από τα πλήγματα σε συμμάχους της, όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 στο Ισραήλ. Το Ισραήλ εξουδετέρωσε επίσης κορυφαίους Ιρανούς στρατιωτικούς διοικητές στον πόλεμο του Ιουνίου.
Οι Ιρανοί εμφανίζονται ολοένα και πιο δυσαρεστημένοι με τους πανίσχυρους Φρουρούς της Επανάστασης, των οποίων τα επιχειρηματικά συμφέροντα – σε τομείς όπως το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, οι κατασκευές και οι τηλεπικοινωνίες – αποτιμώνται σε δισεκατομμύρια δολάρια.
