Αποτυπώνει την «άναρχη στρατηγική» του Ιράν· εξηγεί γιατί δεν θα σταματήσει ο Ντόναλντ Τραμπ έως ότου είναι σε θέση να διακηρύξει ότι η πυρηνική απειλή εξαλείφθηκε -και κατ’ επέκταση και τις επιλογές του στο πεδίο-, ενώ εκφράζει ως μεγαλύτερο φόβο του την ανάδυση της διεθνούς τρομοκρατίας με επιθέσεις, είτε από οργανωμένες ομάδες είτε «μοναχικούς λύκους», στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο κ. Μποζίνης περιγράφει τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ως έναν παγκόσμιο πληθωριστικό πόλεμο, στον οποίο το βασικό εργαλείο πίεσης είναι το οικονομικό κόστος και η ενεργειακή αστάθεια. Το Ιράν επιχειρεί να αυξήσει αυτό το κόστος μέσω μιας άναρχης στρατηγικής, όπως την χαρακτηρίζει, με πλήγματα κατά των κρατών του Κόλπου και ασύμμετρες απειλές που τραυματίζουν τη διεθνή οικονομία και «παγώνουν» τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Ο στόχος, να φοβίσει και να πιέσει τη διεθνή κοινότητα ώστε να πιέσει με τη σειρά της τις ΗΠΑ για τη λήξη των επιχειρήσεων και διαπραγματεύσιμη λύση.
Από την πλευρά της Ουάσινγκτον, ο στόχος ωστόσο παραμένει σαφής: η εξάλειψη της πυρηνικής απειλής του Ιράν. O Αθανάσιος Μποζίνης εκτιμά ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δεν θα σημάνει τη λήξη του πολέμου εάν δεν μπορεί να ανακοινώσει πως η αποστολή εξετελέσθη - και αυτό θα έλθει είτε μέσω βομβαρδισμών, ειδικών επιχειρήσεων εδάφους ή συνδυασμό των δύο, είτε με άσκηση πιέσεων για συνθηκολόγηση του καθεστώτος στο τραπέζι μίας διαπραγμάτευσης. Ενός καθεστώτος, που πλέον στη 15η ημέρα του πολέμου, έχει καταστεί σαφές πως δεν καταρρέει και το μέλλον του θα κριθεί σε βάθος χρόνου.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης
Κύριε Μποζίνη, θα ήθελα το στίγμα σας για όσα εξελίσσονται στη Μέση Ανατολή τόσο στο πεδίο -πού οδεύουν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στο Ιράν και τι θα σημάνει τη λήξη τους-, όσο και σχετικά με τις επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία με τα Στενά του Ορμούζ επί της ουσίας κλειστά για τη ναυσιπλοΐα και τη ροή του πετρελαίου
Αυτή τη στιγμή εξελίσσεται ένας ενεργειακός πόλεμος ή καλύτερα θα τον χαρακτήριζα πόλεμο κόστους. Βρισκόμαστε ουσιαστικά εν μέσω ενός παγκόσμιου πληθωριστικού πολέμου, που προκαλεί ζημίες εκατέρωθεν. Όσον αφορά το Ιράν, καταστρέφονται τόσο οι ενεργειακές όσο και στρατιωτικές υποδομές του καθεστώτος, και ο βασικός στόχος του είναι να αυξήσει το κόστος του πολέμου για τις Ηνωμένες Πολιτείες και συνολικά τη διεθνή κοινότητα, ώστε να υπάρξουν διπλωματικές παρεμβάσεις για τη διακοπή των επιχειρήσεων.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαφαίνεται ότι προοδευτικά πλησιάζουν προς τον βασικό στόχο, αλλά δεν έχει ακόμη επιτευχθεί, και θεωρώ ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δεν θα μπει σε διαδικασία λήξης των επιχειρήσεων παρά μόνο εάν μπορεί να δηλώσει ότι ο στόχος επιτεύχθηκε. Αυτή ήταν και η αρχική του δήλωση: δεν μπορούμε σε καμία περίπτωση να αφήσουμε το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Η προεδρία Τραμπ επιδιώκει αυτή τη στιγμή την καταστροφή του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος ώστε να μπορεί να δηλώσει ότι εκπλήρωσε τη στρατηγική της στόχευση και να απομακρυνθεί διακηρύσσοντας νίκη.
Η στρατηγική στόχευση είναι αμιγώς το πυρηνικό πρόγραμμα;
Αμιγώς το πυρηνικό πρόγραμμα και να μπορεί να διακηρυχθεί -διότι έτσι θα δικαιολογήσει ή έτσι ξεκίνησε τη δικαιολόγηση του πολέμου ο Ντόναλντ Τραμπ- ότι το Ιράν δεν θα αποτελεί πλέον απειλή για τη Μέση Ανατολή, για τους συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών και γενικότερα για τη διεθνή ασφάλεια μέσω της κατοχής πυρηνικών όπλων.
Μέσω ποιας οδού θα γίνει αυτό; Επιστροφή των βομβαρδιστικών Β-2 ή σφυροκόπημα του καθεστώτος σε τέτοιο βαθμό που να αποδεχθεί, εάν αποδεχθεί, συνθηκολόγηση;
Ο τρόπος με τον οποίο μπορεί να κινηθούν οι ΗΠΑ είναι είτε με στρατιωτικά μέσα για την ολική καταστροφή των υποδομών -και αυτό περιλαμβάνει νέους στρατηγικούς βομβαρδισμούς ή ειδικές δυνάμεις επί του εδάφους, τις λεγόμενες black operations με συνεργασία αμερικανικών και ισραηλινών δυνάμεων, ή και συνδυασμό αυτών-, είτε μέσω της διπλωματικής οδού. Στη δεύτερη περίπτωση το Ιράν θα πρέπει στην ουσία να αποσυρθεί, να δηλώσει ότι δεν επιδιώκει την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων και να δεχθεί διεθνείς επιθεωρητές στο έδαφός του, κάτι το οποίο κατ’ εμέ ενέχει πολλούς κινδύνους για το απώτερο μέλλον. Αν μια τέτοια συμφωνία συναφθεί υπό αυτές τις συνθήκες, το πιθανότερο είναι ότι σε πέντε χρόνια οι Ηνωμένες Πολιτείες θα χρειαστεί να βομβαρδίζουν ξανά το Ιράν.
Από την άλλη βέβαια όλοι καταλήγουμε ότι η αλλαγή καθεστώτος, που αποτελούσε και βασικό στόχο του Ισραήλ, δεν πρόκειται να γίνει τώρα. Παρότι έχει καταστραφεί σε ποσοστό άνω του 70-80% το οπλοστάσιό τους, πρόκειται για ένα καθεστώς που βρίσκεται σχεδόν εδώ και 50 χρόνια στην εξουσία και διαθέτει τις βασικές δομές και τους μηχανισμούς άμυνας και ελέγχου της κοινωνίας ώστε, ακόμα και έτσι, να «κρατά».
Πού οδηγεί την παγκόσμια οικονομία η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ και πώς θα χαρακτηρίζατε συνολικά τη στρατηγική του ιρανικού καθεστώτος;
Θεωρώ σημαντικό το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες καταβάλλουν προσπάθειες για την απελευθέρωση του εμπορίου και τη ροή της ενέργειας. Τώρα, ως προς το Ιράν ακούσαμε τον μόνιμο αντιπρόσωπό του στα Ηνωμένα Έθνη να υποστηρίζει ότι δεν είναι σκοπός της Τεχεράνης να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, αλλά προφανώς άλλο οι δηλώσεις ενώπιον διεθνών οργανισμών και διεθνούς κοινής γνώμης, και άλλο η πραγματικότητα των ασύμμετρων απειλών και των ναρκοθετήσεων έτσι ώστε η διεθνής κοινότητα να γνωρίζει και να φοβάται πως οποιοδήποτε πλοίο περάσει από τα Στενά κινδυνεύει να δεχθεί επίθεση.
Η ιρανική στρατηγική του χάους, η άναρχη στρατηγική όπως εγώ την χαρακτηρίζω, να εκτοξεύει πυραύλους όχι μόνο προς αμερικανικές βάσεις αλλά και προς ενεργειακές υποδομές κρατών της Μέσης Ανατολής έχει ως βασικό στόχο να αυξηθεί το κόστος για τη διεθνή κοινότητα και να υπάρξει πίεση για διαπραγματεύσεις που θα σταματήσουν τους βομβαρδισμούς. Οι ίδιοι οι Ιρανοί έχουν πει ότι ο πόλεμος θα σταματήσει όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες αποσυρθούν από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Στόχος αυτού του παγκόσμιου πληθωριστικού πολέμου είναι να πιέσει η διεθνής κοινότητα τις Ηνωμένες Πολιτείες, δεδομένου ότι το Ισραήλ δεν υπάρχει περίπτωση να πιεστεί, να σταματήσουν τις πολεμικές επιχειρήσεις και να εισέλθουν σε διαπραγματεύσεις. Η πίεση αυτή μπορεί να προκύψει από την άνοδο των τιμών της ενέργειας, από την ενεργειακή ανασφάλεια και από προβλήματα στην παγκόσμια παραγωγή.
Την ίδια στιγμή βλέπουμε σοβαρή κλιμάκωση και στον Λίβανο
Ναι. Υπάρχει μια μεγάλη επιχείρηση εδάφους από το Ισραήλ, με στόχο να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά η Χεζμπολάχ και να υπάρξει πλήρης ηρεμία και ασφάλεια στα βόρεια σύνορα του Ισραήλ, το οποίο και μεταφέρει την ευθύνη στην κυβέρνηση του Λιβάνου, λέγοντας ότι η Χεζμπολάχ είναι πρόβλημα του ίδιου του Λιβάνου και εάν εκείνος δεν μπορεί να το αντιμετωπίσει, τότε το Ισραήλ θα προχωρήσει μόνο του στις απαραίτητες στρατιωτικές ενέργειες για να διασφαλίσει τα βόρεια σύνορά του.
Επανερχόμενη, στα όσα αναφέρατε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δεν θα σταματήσει έως ότου θα μπορεί να ανακηρύξει την οριστική εξάλειψη ενός πυρηνικού Ιράν, πού μας παραπέμπει αυτό όσον αφορά τη χρονική διάρκεια του πολέμου;
Αναφερθήκαμε στην καθαρά στρατιωτική λύση -βομβαρδισμοί, ειδικές επιχειρήσεις εδάφους με στόχο συγκεκριμένες εγκαταστάσεις και δομές του πυρηνικού προγράμματος ή και συνδυασμό των δύο- και σε διπλωματικά μέσα και συνθηκολόγηση μέσω διαπραγματεύσεων. Θα μπορούσα παράλληλα να πω ότι υπάρχει και μία ενδεχόμενη κατάσταση να απειληθεί το Ιράν, αλλά αυτό είναι κάτι που θέλει χρόνο, με μία «εισαγωγή» Κούρδων από το Ιράκ ώστε να πιεστεί ακόμα περισσότερο στρατιωτικά. Δηλαδή, να ανοίξει άλλο ένα μέτωπο για να εξαναγκαστεί να μπει σε διαπραγματεύσεις.
Αν θέλετε την εκτίμησή μου, θεωρώ ότι αυτός είναι ένας πόλεμος χωρίς αρχή και χωρίς τέλος.
Ο μόνος τρόπος για να μπορέσει να τελειώσει αυτός ο πόλεμος μία ώρα αρχύτερα, αλλά είναι απευκταίο αυτό, είναι ο πυρηνικός βομβαρδισμός του Ιράν. Μόνο τότε, με χρήση τακτικών πυρηνικών, οι Φρουροί της Επανάστασης, παρά το γεγονός ότι είναι σχεδόν άοπλοι αλλά υπαρκτοί ως Σώμα εντός Ιράν, θα συνθηκολογήσουν οριστικά και αμετάκλητα, όπως συνέβη με την Ιαπωνία. Αν μιλήσουμε για ολοκληρωτική καταστροφή καθεστώτος, εάν αυτός είναι ο σκοπός, η Ιστορία παραπέμπει στη χρήση πυρηνικών όπλων.
Εάν, θεωρητικά πάντα, φτάναμε σε ένα τέτοιο σημείο, δεν θα άνοιγε τον Ασκό του Αιόλου για το διεθνές σύστημα; Θα σήμαινε προφανώς και ότι έχει αποτύχει η παρούσα εκστρατεία
Δεν γνωρίζουμε τι επιπτώσεις θα μπορούσε να έχει. Ωστόσο, αν το Ισραήλ θεωρήσει ακόμα και τα επόμενα χρόνια ότι το Ιράν πλησιάζει στην κατασκευή πυρηνικού όπλου, τότε δεν αποκλείω να προχωρήσει πρώτο σε χρήση πυρηνικών όπλων για να αποτρέψει αυτή την εξέλιξη.
Ως προς το δεύτερο σκέλος, το βασικό πρόβλημα αυτή τη στιγμή είναι ότι δεν γνωρίζουμε την πραγματική κατάσταση στο πεδίο, όπως συμβαίνει στο μέτωπο της Ουκρανίας όπου καταγράφονται εδαφικές απώλειες και εδαφικά κέρδη. Ο πόλεμος διεξάγεται κυρίως μέσω βομβαρδισμών· είναι ένας πόλεμος εξ αποστάσεως και δεν υπάρχει πλήρης εικόνα. Δεν μπορούμε να έχουμε πληροφορίες σε ποιο βαθμό μπορεί να έχει καταστραφεί το πυρηνικό τους πρόγραμμα. Στηριζόμαστε σε δηλώσεις για το πόσοι στόχοι έχουν πληγεί και καταστραφεί. Από την άλλη πλευρά οι Ιρανοί διατείνονται ότι μπορούν να συνεχίσουν τον πόλεμο για δέκα χρόνια- ακόμα και αν δεν μπορούν να εκτοξεύουν 100 ρουκέτες την ημέρα, αν εκτοξεύουν δέκα την ημέρα σε ενεργειακές υποδομές γειτονικών χωρών και σταματήσει η παγκόσμια παραγωγή, τότε αναφλέγεται ο παγκόσμιος πληθωριστικός πόλεμος.
Άρα, λοιπόν, είναι ένας πόλεμος που είτε στρατηγικά «τελειώνεις» τον αντίπαλο και συνθηκολογεί υπό τους δικούς σου όρους ή είναι ένας πόλεμος που μπορεί να επεκταθεί χρονικά. Αν δεν εξαλειφθεί το στρατηγικό πλεονέκτημα που θεωρητικά είχαν οι Ιρανοί με τον εμπλουτισμό ουρανίου, θεωρώ ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αντιμετωπίσουν σοβαρό πολιτικό πρόβλημα στη διεθνή κοινότητα διότι δεν θα έχει επιτευχθεί ο βασικός στρατηγικός στόχος του πολέμου, αλλά και ο Ντόναλντ Τραμπ θα αντιμετωπίσει εξαιρετικά σοβαρά προβλήματα στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών.
Αναφερθήκατε και στην πιθανή κινητοποίηση των Κούρδων. Είχαν υπάρξει κάποιες σχετικές δηλώσεις εκ μέρους του Ντόναλντ Τραμπ και ακολούθησαν εκτιμήσεις περί τακτικής υπαναχώρησης υπό το βάρος των κινδύνων
Το γεγονός ότι δεν αναφέρεται δημόσια δεν σημαίνει ότι δεν εξετάζεται και αυτό ως σενάριο. Ακόμη κι αν έχει μικρές πιθανότητες, το σενάριο των Κούρδων δεν έχει βγει από τον «χάρτη», δεδομένου ότι είναι ανοιχτό πώς θα εξελιχθεί ο πόλεμος και ποιες θα είναι οι επόμενες ενέργειες. Ως μέσο πίεσης θα μπορούσε να υπάρξει μια κατάσταση κατά την οποία θα ανοίξει ένα επιπλέον μέτωπο στα σύνορα του Ιράν, μέσω κουρδικών δυνάμεων από το Ιράκ. Αυτό θα πίεζε στρατιωτικά το Ιράν και θα δημιουργούσε ένα ακόμη πεδίο σύγκρουσης.
Θα ήταν μία εξέλιξη προφανώς εφιαλτική για την Τουρκία, αλλά πέραν αυτού πώς ερμηνεύετε τα περιστατικά με τις αναχαιτίσεις πυραύλων από τα ΝΑΤΟϊκά συστήματα αεράμυνας στον τουρκικό εναέριο χώρο που πληθαίνουν;
Θα μπορούσε να είναι ένας τρόπος να εμπλακεί έμμεσα η Τουρκία στην κρίση, κυρίως ως μέσο πίεσης. Η Τουρκία σε καμία περίπτωση δεν θα σταθεί απέναντι στο Ιράν σε στρατιωτικό επίπεδο. Εκτιμώ ότι είναι ένα ιρανικό «σήμα» προς την Τουρκία ότι πρέπει να πιέσει τη διεθνή κοινότητα όσο μπορεί, να ενεργοποιήσει και την Ρωσία και την Κίνα, ώστε να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο πίεσης για να προωθηθούν διαπραγματεύσεις. Εκτιμώ βέβαια ότι το «κλειδί» της όλης κατάστασης δεν είναι ούτε η Τουρκία ούτε κανένας άλλος, αλλά η Ρωσία και η Κίνα, οι οποίες μπορούν να έχουν δραστικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις.
Όχι τόσο πολύ η Ρωσία, η οποία να επισημάνουμε πως είναι κερδισμένη από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, όπως επίσης και ότι εν μέσω όλης αυτής της κατάστασης έχουμε «χάσει» τη ροή των εξελίξεων και των πληροφοριών από το μέτωπο της Ουκρανίας και δεν γνωρίζουμε ακριβώς τι συμβαίνει στο πεδίο. Όσον αφορά την Κίνα όμως, η υποβάθμιση του ρόλου της ως ενεργειακός «παίκτης» και καταναλωτής, εκτιμώ ότι μπορεί να την πιέσει, εμμέσως πλην σαφώς, να κάνει προτάσεις για ενδεχόμενη διπλωματική λύση στον πόλεμο.
Με αφορμή τις πρόσφατες δηλώσεις Αραγτσί ακριβώς για το θέμα των πυραύλων στην Τουρκία, ο οποίος και αρνήθηκε κάθε ευθύνη, αλλά και σε συνάρτηση με τις δηλώσεις του Ιρανού πρεσβευτή στον ΟΗΕ στον οποίο αναφερθήκατε, εντείνεται η εικόνα ότι δεν υπάρχει ενιαία στρατηγική μεταξύ ηγεσίας, πολιτικών και τακτικού στρατού ή Φρουρών ή και μέσα στις ίδιες τις τάξεις των τελευταίων
Είναι απολύτως πιθανό και απόλυτα φυσιολογικό από τη στιγμή που ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι ένας από τους βασικούς στόχους των στρατιωτικών επιχειρήσεων είναι ακριβώς να πληγούν οι τηλεπικοινωνιακές υποδομές, ώστε να δημιουργηθεί επικοινωνιακό χάος.
Όταν συμβαίνει αυτό, υπάρχουν δύο βασικές συνέπειες. Η πρώτη είναι ότι η επικοινωνία μεταξύ των στρατιωτικών και πολιτικών δομών γίνεται πολύ αργή και δύσκολη, γιατί αποφεύγονται τα μέσα που μπορούν να υποκλαπούν μέσω ηλεκτρονικής κατασκοπείας. Η δεύτερη είναι ότι ορισμένες μονάδες μπορεί να λαμβάνουν αποφάσεις χωρίς κεντρική έγκριση. Αυτό σημαίνει διαφορετικές τοποθετήσεις, διαφορετικές αποφάσεις και διαφορετικά αποτελέσματα.
Αν λάβουμε υπόψη ότι το Ιράν είναι μια χώρα περίπου 90 εκατομμυρίων κατοίκων, με μεγάλη γεωγραφική έκταση όπου κάθε μία περιοχή μπορεί να έχει μία αυτόνομη ομάδα, μονάδα ή στρατιωτική δομή που να κατέχει οπλικά συστήματα και να λαμβάνει αποφάσεις αυτοβούλως. Δεν υπάρχει καμία περίπτωση να υπάρχει πλήρης συντονισμός των κινήσεων του Ιράν. Εξ ου και μιλώ περί άναρχης στρατηγικής.
Τι σηματοδοτεί πολιτικά για τον Βλαντιμίρ Πούτιν και πώς επηρεάζει το μέτωπο του πολέμου στην Ουκρανία το «παράθυρο» που άνοιξαν οι ΗΠΑ με την προσωρινή άρση των κυρώσεων στις προμήθειες ρωσικού πετρελαίου ως μέσο για να χαλαρώσουν τις πιέσεις στην αγορά;
Έρχεται να σηματοδοτήσει τη συνέχεια στο αφήγημα του Ντόναλντ Τραμπ βάσει του οποίου Ηνωμένες Πολιτείες και Ρωσία δεν είναι εχθροί αλλά τους ενώνουν πάρα πολλά, και γενικότερα πρέπει να οδηγηθούν σε ένα νέο δρόμο διαπραγματεύσεων προκειμένου να λήξει το ζήτημα της Ουκρανίας και να προχωρήσει η διμερής σχέση. Ο Ντόναλντ Τραμπ σίγουρα θεωρεί απειλή το Ιράν -όπως είπε 47 χρόνια δουλείας και καταστροφής των ανθρώπων και εκείνος είναι ο 47ος Αμερικανός πρόεδρος που θα τους οδηγήσει στη λύτρωση-, και επίσης σίγουρα δεν έχει πει για τον Πούτιν πως ηγείται ενός καθεστώτος που καταστρέφει τους ανθρώπους και θα τους «απελευθερώσει».
Επί της ουσίας είναι ένας τρόπος αναβάθμισης του διεθνούς δρόμου της Ρωσίας, την επαναφέρει σιγά-σιγά στη διεθνή σκηνή.
Κλείνοντας κ. Μποζίνη, θα ήθελα να σας ρωτήσω τι είναι αυτό που σας φοβίζει περισσότερο εν μέσω αυτού του πολέμου
Στον πόλεμο στην Ουκρανία φοβόμουν πάντα πιθανό σαμποτάζ σε έναν από τους 15 πυρηνικούς σταθμούς. Στην περίπτωση του Ιράν αυτό το οποίο με φοβίζει περισσότερο είναι ο κίνδυνος νέων τρομοκρατικών ενεργειών σε διεθνές επίπεδο για την πρόκληση φόβου στις κοινωνίες - είτε από οργανωμένες ομάδες είτε από μεμονωμένα άτομα, τους λεγόμενους «μοναχικούς λύκους».
Η ανάδυση της διεθνούς τρομοκρατίας, ειδικά στην Ευρώπη, με φοβίζει περισσότερο από όλα ως αποτέλεσμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Ένα ενδεχόμενο τρομοκρατικό χτύπημα στις Ηνωμένες Πολιτείες, είτε μια επίθεση με drone ή μία δολοφονία, θα μπορούσε να αλλάξει την ίδια τη ροή του πολέμου. Η γεωγραφική επέκταση του πολέμου θα μπορούσε να είναι στο όνομα της Τζιχάντ, του Ιράν, του ισλαμικού κόσμου. Από εκεί και πέρα, στο απευκταίο αυτό ενδεχόμενο, θα δοθεί και μία διαφορετική τροπή στην κατάσταση διότι θα συσπειρώσουν τη διεθνή κοινότητα.
* Ο Δρ. Αθανάσιος Η. Μποζίνης είναι Επίκουρος Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας των Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και Μέλος Επιστημονικού Συμβούλιου Ανάλυσης Υβριδικών Απειλών στην Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας - Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης
