Ένας Ιεράρχης της Ορθοδόξου Εκκλησίας του Χριστού, που άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμά του στις καρδίες των ανθρώπων, στα εκκλησιαστικά και στα εθνικά δρώμενα της Ελλάδος, υπήρξε αδιαμφισβήτητα ο μακαριστός Παναγιώτατος Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης, κυρός Άνθιμος Ρούσσας.
Ένας χρόνος συμπληρώνεται σήμερα (13 Μαρτίου 2026) από την κοίμησή του. Ένας χρόνος ακριβώς δίχως να βλέπουμε εμείς τα πνευματικά του τέκνα και όσοι τον αγαπούσαν βαθιά και ειλικρινά, την πατρική του φιγούρα να μας συμβουλεύει, δίχως να ακούμε τα διδάγματά του προς πνευματική ανοικοδόμηση του Χριστιανικού φρονήματος. Ένας χρόνος δίχως να συνομιλούμε και δίχως να ξέρουμε ότι ο αγαπημένος μας πατέρας είναι πάντα εκεί για εμάς, στο Επισκοπείο της Ιεράς Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης, να μας περιμένει να τον επισκεφθούμε.
Κι όμως, ας πέρασε ένας ολόκληρος χρόνος απουσίας του από την επίγεια ζωή, το αποτύπωμά του στις καρδίες μας παραμένει ζωντανό, καθώς βάφτηκε με χρώματα ανεξίτηλα. Η μνήμη μας συνεχώς κατακλύζεται από ευχάριστες εικόνες και καταστάσεις που ζήσαμε μαζί του, από συνομιλίες –εκεί που χρόνος σταματούσε καθώς τον ακούγαμε– και από τις διδαχές του που έχουν διεκπεραιωθεί στην ανάπλαση του χαρακτήρα μας. Και το πιο ζωντανό απ’ όλα είναι η ανάμνηση του απέραντου χαμόγελού του, το οποίο έχει χαραχθεί στην μνήμη μας και μας συντροφεύει.
Οι πνευματικές του παρακαταθήκες είναι ολόκληρο πλαίσιο αρχών και αποτελούν οδηγό συμπεριφοράς για όλους μας. Παρακαταθήκη που μεταφράζεται σε εκκλησιαστικό ήθος, σεβασμό στην παράδοση και τις αξίες του Γένους, αγάπη μέχρι θυσίας για την Ορθόδοξη Πίστη και την πατρίδα. Κατά την επίγεια ζωή του υπήρξε φιλακόλουθος, με βιωματική προσέγγιση στα δρώμενα της Θείας Λατρείας, με το αίσθημα της ποιμαντικής του ευθύνης να είναι αναμφίβολα υψηλότατο, με την εθνική του συνείδηση να είναι γρηγορούσα, ταυτόχρονα δυναμικός στο χαρακτήρα, ευαίσθητος δε σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και κοινωνικής δικαιοσύνης , ιεροπρεπής στην όψη, ευγενικός και κόσμιος στην ζωή και τα έργα του. Ένας Ιεράρχης ανεπίληπτος και ευαίσθητος στις αγωνίες και τα προβλήματα των συνανθρώπων του. Ένας εκκλησιαστικός ηγέτης που αγωνίστηκε να συνθέσει τη λειτουργική με την κοινωνική διακονία της Εκκλησίας, ώστε να μην είναι «το θεωρητικόν ακοινώνητον και το πρακτικόν αφιλοσόφητον», όπως αναφέρει ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος. Άνδρας μέγας, στολισμένος από τον Θεό με ποικίλα χαρίσματα, με πνεύμα θυσίας και αυταπάρνησης.
Στον χαρακτήρα του συνδυάζονταν σε πλήρη αρμονία δύο χαρακτηριστικά, η δυναμικότητα και η ταπεινότητα ταυτοχρόνως. Ήταν πάντα προσευχόμενος, ασκητικός, νηστευτής, ταπεινόφρων, λειτουργικός, φιλάδελφος με όλους τους συνεργάτες του, παραδοσιακός, Ορθόδοξος «ποιών και διδάσκων» απερίτμητο Ορθόδοξο δόγμα και ήθος. Αδαμάντινος στον χαρακτήρα, πύρινος στον λόγο, ευγενής και αριστοκρατικός στην συμπεριφορά, αφιλάργυρος, επιεικής στους άλλους, αυστηρός δε στον εαυτό του. Η αγάπη του προς όλους τους συνανθρώπους του ήταν ένα διακριτικό γνώρισμα που τον διακατείχε.
Στο γράφειν υπήρξε δεινός, στον λόγο δεινότερος, στα έργα δε σιωπηλός. Η ταπείνωσή του απέκρυβε το Χριστιανικό μεγαλείο του. Έζησε την αρετή και την αλήθεια και με όλες του τις δυνάμεις προσπάθησε να μεταφέρει στο ποίμνιό του τον ένθεο ζήλο για την αγάπη προς τον Τριαδικό Θεό, τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα. Το ιεραποστολικό του φρόνημα έγινε αφορμή να τον πλησιάσουν και να εμπνευστούν από αυτόν μεγάλος αριθμός ανθρώπων, οι οποίοι στην συνέχεια διαδραμάτισαν ενεργό ρόλο στην εκκλησιαστική και κοινωνική ζωή. Επίσκοποι, ιερείς, μοναχοί και μοναχές, πολιτικοί, καθηγητές Πανεπιστημίων, στρατιωτικοί, επιχειρηματίες, άνθρωποι κάθε είδους επαγγελματικής ειδικότητος και ακαδημαϊκής μορφώσεως, καυχώνται ότι ανήκουν στην πνευματική οικογένεια του μακαριστού μητροπολίτου Θεσσαλονίκης κυρού Ανθίμου.
Άφησε ανεξίτηλη τη σφραγίδα του, καθώς ανέπτυξε πλούσιο, πολυσχιδές, πολυπαραγοντικό, πνευματικό, φιλανθρωπικό, κοινωνικό και εθνικό έργο. Κατά την αρχιποιμαντορία του στον Έβρο ως μητροπολίτης Αλεξανδρουπόλεως διαδραμάτισε σπουδαίο και καθοριστικό ρόλο στην ίδρυση και στη λειτουργία της Ιατρικής Σχολής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης στην Αλεξανδρούπολη, καθώς επίσης και του μεγάλου Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου. Ανήγειρε εκεί 35 Ιερούς Ναούς και 2 Ιερές Μονές, με την «Παναγία του Έβρου» να γίνεται η προστάτιδα όλης της περιοχής. Έθεσε σε λειτουργία το Εκκλησιαστικό Μουσείο Αλεξανδρουπόλεως και 4 πρότυπα ιδρύματα κοινωνικής προσφοράς και αλληλεγγύης με κορωνίδα αυτών το πρότυπο ίδρυμα χρονίως πασχόντων, ενώ ταυτόχρονα συντηρήθηκαν άλλα παλαιότερα. Επίσης, αμέριστο υπήρξε το ενδιαφέρον του και για την Σαμοθράκη που ανήκε στην δική του πνευματική εποπτεία. Ανήγειρε εκεί Επισκοπείο, Ιερούς Ναούς και παρέλαβε και εξωράισε το Μετόχιο του Αγίου Αθανασίου Αλωνίων. Ένα από τα πιο σημαντικά ζητήματα για την Ιερά Μητρόπολη Αλεξανδρουπόλεως και ειδικότερα για την Σαμοθράκη ήταν η επίσημη διακήρυξη της Ορθοδόξου Εκκλησίας ως Αγίων, των Πέντε Νέων μαρτύρων εκ Σαμοθράκης. Από το έτος 2004 συνέχισε το θεάρεστο έργο του, από τον Μητροπολιτικό Θρόνο της Θεσσαλονίκης, όπου η Ιεραρχία της Εκκλησίας της Ελλάδος, υπό την προεδρία του Μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος, κυρού Χριστοδούλου, τον εξέλεξε Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης και του εναπέθεσε την ποιμαντική διακονία του ποιμνίου της συμβασιλεύουσας Θεσσαλονίκης.
Η προτροπή του μακαριστού Αρχιεπισκόπου κυρού Χριστοδούλου ήταν σαφής και επιτακτική: «Πρέπει να μετατεθείς στη Θεσσαλονίκη. Δεν υπάρχει καταλληλότερος». Ως Παναγιώτατος Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης συνέχισε με ακατάπαυστους ρυθμούς να εργάζεται στον Αμπελώνα του Κυρίου και να συνεχίζει να αυξάνει αυτό το μεγάλο έργο που ήδη είχε αρχίσει ως μητροπολίτης Αλεξανδρουπόλεως. Χειροτόνησε νέους κληρικούς, ολοκλήρωσε την ανέγερση πολλών ιερών ναών και έχτισε και άλλους. Η ανέγερση του Ιερού Ναού της Αγίας Γλυκερίας Θεσσαλονίκης είναι ένας από αυτούς. Ανανέωσε το κοινωνικό και φιλανθρωπικό έργο της Ιεράς Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης. Μερίμνησε για τη λειτουργία σε καθημερινή βάση 17 ενοριακών συσσιτίων, όπου εκεί έβρισκαν τροφή καθημερινά αναξιοπαθούντες αδελφοί μας, δίχως θρησκευτικούς και φυλετικούς περιορισμούς. Σύνθημά του ήταν το εξής: «Κανένας νηστικός στην πόλη της Θεσσαλονίκης». Ανανέωσε τη δυναμική των ιστορικών ιδρυμάτων της πόλης της Θεσσαλονίκης, φρόντισε για την παροχή φιλοξενίας σε φοιτητές, μέσω των φοιτητικών οικοτροφείων, όπου στα οικοτροφεία του Αγίου Αντωνίου και της Παναγίας Δεξιάς, φιλοξενούνται Έλληνες και ξένοι φοιτητές. Επίσης, στην Ιερά Μονή Αγίας Θεοδώρας φρόντισε να διαμένουν εντελώς δωρεάν φοιτητές κληρικοί των Ομοδόξων Πατριαρχείων και λοιπών Αυτοκεφάλων και Αυτονόμων Εκκλησιών.
Ακόμη, διοργάνωσε την Ανωτάτη Εκκλησιαστική Ακαδημία Θεσσαλονίκης και αναμόρφωσε το Εκπαιδευτικό και Πολιτιστικό Ίδρυμα της Ιεράς Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης «Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς». Επίσης δε, συνέστησε και λειτούργησε το Εκκλησιαστικό Μουσείο της Ιεράς Μητροπόλεως στα πλαίσια ευρωπαϊκών προδιαγραφών, ανακαίνισε την Ιερά Μονή της Αγίας Θεοδώρας και επιμελήθηκε με προσωπική φροντίδα την ανακαίνιση και συντήρηση του Μητροπολιτικού Μεγάρου της Ιεράς Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης, όπου στον κήπο αυτού έστησε τις προτομές των προκατόχων του Μητροπολιτών, αποδίδοντας σε αυτούς την πρέπουσα τιμή για όσα προσέφεραν στην Θεσσαλονίκη και στην Μακεδονία γενικότερα. Στα χρόνια της διακονίας του στην Θεσσαλονίκη έδωσε ξεχωριστή λαμπρότητα στην γιορτή του πολιούχου Αγίου Δημητρίου, ευλόγησε τις εκδόσεις του Ιερού Ναού, δημιούργησε την «Διακονία Αγάπης», έναν χώρο πολλαπλής κοινωνικής προσφοράς για τους ενδεείς συνανθρώπους μας, καθώς και το πνευματικό κέντρο «Χριστιανική Καταφυγή», όπου προσφέρονται πολλές μορφωτικές και πολιτιστικές ευκαιρίες στους νέους. Ξεχωριστό ήταν το ενδιαφέρον του για το Χαρίσειο Γηροκομείο και το Παπάφειο Ορφανοτροφείο, στα διοικητικά συμβούλια των οποίων ήταν Πρόεδρος.
Αδιάκοπα με τα παραπάνω, δεν σταμάτησε ποτέ να ακούει τα προβλήματα των συνανθρώπων του και να προσπαθεί να προσφέρει κάθε δυνατή λύση και βοήθεια που μπορούσε προκειμένου να τους απαλύνει τον πόνο, είτε ήταν προβλήματα υγείας είτε κάθε είδους κατάσταση και πάντα βοηθούσε ανιδιοτελώς. Επίσης δεν σταμάτησε ποτέ να κηρύττει τον Λόγο του Θεού, να ομιλεί ασταμάτητα προς την πνευματική καθοδήγηση και ανοικοδόμηση του ποιμνίου του με γνώμονα πάντα το Χριστοκεντρικό φρόνημα. Παράλληλα συνέχιζε και την συγγραφική και την εκδοτική του δραστηριότητα. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι ανακηρύχθηκε επίτιμος διδάκτορας σε δύο πανεπιστημιακά ιδρύματα της χώρας, της Ιατρικής Σχολής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης και του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Όσα όμως αξιώματα και αν του χαρίζονταν, το φρόνημά του ήταν πάντα ταπεινό και η καρδιά του προσευχόμενη. Ένα πρότυπο παράδειγμα ήθους, προσφοράς και διακονίας ενός Ιεράρχου και Ποιμένος με Χριστοκεντρικό φρόνημα εφάμιλλο των Μεγάλων Πατέρων της Εκκλησίας του Χριστού. «Ο Χριστός είναι τα πάντα», κήρυττε και συμβούλευε συνεχώς τα πνευματικά του τέκνα, και να μην το ξεχνάτε ποτέ αυτό έλεγε κάθε φορά, σε κάθε συνάντηση και σε κάθε επίσκεψη. Ο Νους του και η καρδιά του και ολόκληρος ο εαυτός του ήταν δοσμένος στον Ιησού Χριστό, στον αδιαφιλονίκητο νικητή του κόσμου όλου!
Εύχομαι ολόψυχα ο Τριαδικός Θεός να τον κατατάξει «Ένσκηναίς δικαίων», να τον αναπαύσει «Ένκόλποις Αβραάμ» και να τον συναριθμήσει «μετά των Αγίων»!
Καλή Ανάσταση!
Αιώνια η μνήμη του!
*Ο Κωνσταντίνος Ζαγγανάς είναι Θεολόγος, Καινοδιαθηκολόγος και Συγγραφέας. Είναι Σύμβουλος Ιατρικής Δεοντολογίας και Βιοηθικής, Σύμβουλος Επαγγελματικού Προσανατολισμού με σπουδές επίσης σε Εκκλησιαστική Ιστορία, Εκκλησία και Διπλωματία Στον Βυζαντινό Κόσμο, Θεσμούς και Πηγές Βυζαντινού και Μεταβυζαντινού Δικαίου, Νευροψυχολογία και Ειδικές Ανάγκες, Παιδοψυχολογία, Σχολική Ψυχολογία, Διαπολιτισμική Εκπαίδευση, Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων και Οργανισμών (ΜΒΑ), Διοίκηση Εκπαιδευτικών Μονάδων, Διοίκηση Μονάδων Υγείας, και Διοίκηση Ανθρωπίνων Πόρων (HRM). Έχει συμμετάσχει σε επιστημονικά συνέδρια και ημερίδες, σε εκπαιδευτικά προγράμματα, σε προγράμματα erasmus και έχει δημοσιεύσει άρθρα και μελέτες σε επιστημονικά περιοδικά.
