Η εκδήλωση συγκεντρώνει παλαιότερους και νεότερους ερευνητές, μαθητές του και μαθητές μαθητών του, καθώς και νέους επιστήμονες που επιχειρούν να ξαναδιαβάσουν το έργο του με φρέσκιες θεωρητικές προσεγγίσεις.
Η διεθνής επιστημονική συνάντηση έχει τίτλο «Γ. Π. Σαββίδης: Εκδοτική, λογοτεχνική κριτική, δημόσιος λόγος» και θα πραγματοποιηθεί υπό την αιγίδα του Τμήματος Φιλολογίας του Α.Π.Θ στις 20 και 21 Νοεμβρίου 2025 στη Φιλοσοφική Σχολή, στην Κεντρική Δημοτική Βιβλιοθήκη Θεσσαλονίκης και στο Σπουδαστήριο Νεοελληνικής Φιλολογίας.
Ο Μιχάλης Γ. Μπακογιάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας του ΑΠΘ και μέλος της οργανωτικής επιτροπής, εξηγεί ότι το ενδιαφέρον για συμμετοχή ήταν μεγάλο. «Ξεκινήσαμε να οργανώσουμε μια Ημερίδα, αλλά επειδή η ανταπόκριση ήταν μεγάλη, τελικά η Ημερίδα έγινε Διημερίδα». Το ενδιαφέρον αυτό, όπως σημειώνει, συνδέεται με την προσωπικότητα και το έργο του ίδιου Γ. Π. Σαββίδη, αλλά και την επίδραση που εξακολουθεί να έχει στη φιλολογική παιδεία του ΑΠΘ, ειδικά τη χρονιά που το Πανεπιστήμιο γιορτάζει τα 100 του χρόνια. «Πάντα προκαλεί ενδιαφέρον, επειδή το εύρος του έργου του εκτείνεται και πέραν της νεοελληνικής φιλολογίας, γιατί ο Σαββίδης είχε ενεργητική παρουσία με δημοσιεύματα και δράσεις και στο πεδίο της δημόσιας σφαίρας, κάτι που θα φανεί στις εισηγήσεις που θα γίνουν».
Μιχάλης Γ. Μπακογιάννης
Το 2025 συμπληρώνονται και 36 χρόνια από την ίδρυση του ιστορικού περιοδικού νεότερης ελληνικής φιλολογίας Μολυβδοκονδυλοπελεκητής, το οποίο συνεχίζει η ετήσια έκδοση Κονδυλοφόρος. «Είναι ένα από τα λίγα περιοδικά στην Ελλάδα που δημοσιεύει αποκλειστικά μελέτες νεοελληνικής φιλολογίας», επισημαίνει ο κ. Μπακογιάννης. «Και τώρα πια η έκδοσή του έχει τεθεί υπό την αιγίδα του Τμήματος και του Τομέα μας. Η ιδέα για τη διοργάνωση αυτής της Επιστημονικής Συνάντησης διατυπώθηκε μέσα στο πλαίσιο αυτής της συνεργασίας από τη Μαριλίζα Μητσού, Ομότιμη διευθύντρια σπουδών της École des hautes études en sciences sociales στο Παρίσι και μέλος της Συντακτικής Επιτροπής του Κονδυλοφόρου».
Η ανάγκη για επιστροφή στις ρίζες
Σύμφωνα με τον Μιχάλη Γ. Μπακογιάννη, η Επιστημονική Συνάντηση πέρα από την αφορμή της επετείου των 30 χρόνων από τον θάνατο του Γ.Π. Σαββίδη έχει πίσω της μια βαθύτερη ανάγκη: την επανασύνδεση της νεότερης γενιάς με το φιλολογικό υπόβαθρο στο οποίο στηρίχθηκε η παράδοση του ΑΠΘ. «Πρέπει να θυμηθούμε και να επανασυνδεθούμε με τις ρίζες μας», λέει. «Με τους ανθρώπους που έθρεψαν και μεγάλωσαν τη νεοελληνική φιλολογία. Αν δεν κρατήσουμε αυτές τις ρίζες ζωντανές, οι νεότερες γενιές θα απομακρύνονται τόσο γρήγορα από αυτό το περιβάλλον ιδεών και πολιτισμού, που αργότερα δεν θα μπορούμε να το καλλιεργήσουμε και θα ξεχαστεί».
Παράλληλα, η Επιστημονική Συνάντηση επιχειρεί να αναδείξει πτυχές του έργου του Γ. Π. Σαββίδη που δεν έχουν ακόμη αναδειχθεί ιδιαίτερα. «Η διημερίδα στοχεύει να ανασημασιοδοτήσει ορισμένες πλευρές του έργου του», εξηγεί ο Μιχάλης Μπακογιάννης. «Γι’ αυτό και ένα μέρος της είναι αφιερωμένο σε νέους επιστήμονες, ο λόγος των οποίων μας ενδιαφέρει πάρα πολύ».
Η θέση της νεοελληνικής φιλολογίας σήμερα
Η συζήτηση, αναπόφευκτα, ανοίγεται στο ευρύτερο ζήτημα της θέσης των ανθρωπιστικών σπουδών σήμερα. «Νομίζω ότι αυτή η διημερίδα δείχνει τη δύναμη αλλά και την αδυναμία της νεοελληνικής φιλολογίας», λέει ο κ. Μπακογιάννης. «Η δύναμή της είναι ότι αντικείμενό της είναι η λογοτεχνία, η καλλιτεχνική έκφραση δηλαδή της ανθρώπινης φύσης, και είναι και μια αυτάρκης επιστήμη· δεν χρειάζεται να υποταχθεί σε άλλες πλαισιώσεις για να επιβιώσει και να αναπτυχθεί. Μπορεί και πρέπει να συνεργάζεται με άλλα επιστημονικά πεδία, αλλά η επιβίωσή της δεν εξαρτάται αποκλειστικά από αυτό». Ταυτόχρονα, υπάρχει μια θεμελιώδης δυσκολία που συνοδεύει τη φύση των ανθρωπιστικών επιστημών, και βέβαια και της νεοελληνικής φιλολογίας. «Οι επιστήμες αυτές δεν έχουν κατά κανόνα πρακτική εφαρμογή και εξελίσσονται μέσα από δυναμικές διαδικασίες ζύμωσης ιδεών, ελέγχου και αναθεώρησης απόψεων. Οι ανθρωπιστικές επιστήμες έχουν σήμερα να αντιμετωπίσουν και την πρόκληση της Τεχνητής Νοημοσύνης».
Γ.Π. Σαββίδης
Παρά το υψηλό ενδιαφέρον και το συμβολικό βάρος της εκδήλωσης για τα «100 χρόνια ΑΠΘ», η οργανωτική επιτροπή θα περίμενε μεγαλύτερη υποστήριξη από το πανεπιστήμιο. «Δεν βρήκαμε τη στήριξη που θα χρειαζόταν να έχουμε από το ΑΠΘ, παρά το ότι μιλάμε για μια εκδήλωση στο πλαίσιο των εορτασμών, παρά το ότι ο Γ. Π. Σαββίδης ήταν ένας από τους διακεκριμένους δασκάλους του ΑΠΘ», λέει ο κ. Μπακογιάννης.
Το αποτέλεσμα ήταν η εκδήλωση να «σπάσει» σε τρεις χώρους: την Αίθουσα Τελετών, τη Δημοτική Βιβλιοθήκη και το Σπουδαστήριο Νεοελληνικής Φιλολογίας. Ο λόγος, όπως εξηγεί, δεν είναι η έλλειψη χώρου: είναι η κοστολόγηση της απογευματινής χρήσης των αιθουσών.
Για τον Μιχάλη Γ. Μπακογιάννη, αυτό δεν είναι απλώς μια οργανωτική δυσκολία· είναι ζήτημα αρχής. «Μιλάμε για μια εκδήλωση του πανεπιστημίου για το πανεπιστήμιο», λέει. «Και όμως δεν μπορεί να γίνει εξ ολοκλήρου στον φυσικό της χώρο, στη Φιλοσοφική Σχολή».
Εγχείρημα που κοιτάζει μπροστά
Παρά τις δυσκολίες, η διημερίδα φιλοδοξεί να ανοίξει νέους δρόμους με θεματικές ενότητες όπως τα «Εκδοτικά», τα «Καβαφικά», τα «Σεφερικά», αλλά και ενότητες αφιερωμένες στον δημόσιο λόγο και το λιγότερο γνωστό έργο του Γ.Π. Σαββίδη.
«Χρειάζεται να προσφέρουμε παραδείγματα στους φοιτητές μας, που να δείχνουν ότι η φιλολογία είναι μια επιστήμη που εξελίσσεται μέσα από πραγματικές συναντήσεις, όχι μόνο μέσα από οθόνες», τονίζει ο κ. Μπακογιάννης.
Η Διεθνής Συνάντηση πραγματοποιείται με τη στήριξη της Επιτροπής Ερευνών του Α.Π.Θ., των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης και του Ελληνικού Ιδρύματος Βιβλίου και Πολιτισμού, καθώς και της Κεντρικής Δημοτικής Βιβλιοθήκης του Δήμου Θεσσαλονίκης.
Το πρόγραμμα της συνάντησης: https://websites.auth.gr/nesskondyloforos2025/program/
